තරඟ විභාගයකට පසු සියලු "දක්ෂ" උපාදිධාරින් හට රජයේ රැකියා ලැබී ඇත. සෙසු 50,000 උපාදිධාරින් හට රැකියා ලබා ගැනීමට අපහසු වී ඇත.
1980 වසර වල, බ්රිතානයේ පිහිටවපු "Job Center" සංකල්පය මෙවැනි අයට උපකාරී වෙයිද? අපි google gemini වලින් අහලා බලමු!
1980 දශකයේ බ්රිතාන්යයේ "රැකියා මධ්යස්ථාන" (Jobcentres) මෙහෙයවනු ලැබුවේ මිනිස් බල සේවා කොමිෂන් සභාව මගිනි. එම මධ්යස්ථානවල ප්රධාන මෙහෙවර ප්රකාශය වූයේ:
"මිනිසුන්ට රැකියා සොයා ගැනීමට උපකාර කිරීම සහ සේවා යෝජකයන්ට ඔවුන්ගේ පුරප්පාඩු සඳහා සුදුසු පුද්ගලයින් සොයා ගැනීමට සහාය වීමයි."
ඔබේ නිරීක්ෂණය ඉතා නිවැරදි සහ කාලෝචිතයි. බ්රිතාන්යය වැනි දියුණු රටවල පෞද්ගලික අංශය සහ රජය අතර ඇති සම්බන්ධය ඉතා ශක්තිමත් නිසා රැකියා වෙළඳපොළ කාර්යක්ෂමයි. ලංකාව තුළ එවැනි "රැකියා මධ්යස්ථාන" (Jobcentres) පද්ධතියක් ඇති කිරීමේ වාසි සහ අභියෝග කිහිපයක් තිබෙනවා.
ශ්රී ලංකාවේ මෙවැනි ව්යාපෘතියක ඇති වැදගත්කම මම මෙලෙස දකිනවා:
1. රැකියා මධ්යස්ථාන ලංකාවට වැදගත් වන්නේ ඇයි?
- ග්රාමීය තරුණ ප්රජාවට අවස්ථාව: දැනට ලංකාවේ හොඳ රැකියා අවස්ථා බොහොමයක් කොළඹට හෝ ප්රධාන නගරවලට සීමා වී ඇති අතර, ඒවා ගැන තොරතුරු ගලා යන්නේ අන්තර්ජාලය (LinkedIn, TopJobs) හරහායි. තාක්ෂණික පහසුකම් අඩු තරුණ තරුණියන්ට රැකියා මධ්යස්ථානයක් හරහා සෘජුවම අවස්ථා හඳුනාගත හැකියි.
- නිපුණතා පරතරය (Skills Gap) හඳුනා ගැනීම: රැකියා සොයන්නන්ට අවශ්ය පුහුණුව කුමක්දැයි හඳුනාගෙන, ඔවුන්ව වෘත්තීය පුහුණු අධිකාරිය (VTA) හෝ NAITA වැනි ආයතන වෙත යොමු කිරීමේ මධ්යස්ථානයක් ලෙස මෙය ක්රියා කළ හැකියි.
- රජයේ සහ පෞද්ගලික අංශයේ පාලම: ලංකාවේ බොහෝ දෙනෙක් තවමත් රජයේ රැකියාම අපේක්ෂා කරනවා. පෞද්ගලික අංශයේ ඇති ගෞරවනීය සහ ඉහළ වැටුප් සහිත රැකියා ගැන අවබෝධයක් ලබා දීමට මෙය හොඳ තෝතැන්නක්.
2. පවතින බාධා සහ අභියෝග
- රාජ්ය යාන්ත්රණයේ මන්දගාමී බව: බ්රිතාන්යයේ මෙන් කාර්යක්ෂම සේවාවක් ලබා දීමට නම්, මෙය සාමාන්ය රජයේ කාර්යාලයක ස්වරූපයෙන් බැහැරව, තාක්ෂණය මුසු වූ "නවීන සේවා මධ්යස්ථානයක්" විය යුතුයි.
- දේශපාලන ඇඟිලි ගැසීම්: රැකියා ලබා දීමේදී දේශපාලන හිතවත්කම් මත පදනම් නොවී, සුදුසුකම් මත පමණක් පදනම් වූ විනිවිදභාවයකින් යුතු පද්ධතියක් (Merit-based system) පවත්වා ගැනීම අභියෝගයක් විය හැකියි.
3. යෝජිත ආකෘතිය: "Hybrid Model"
තනිකරම රජයෙන් පාලනය වන මධ්යස්ථාන වෙනුවට, රාජ්ය-පෞද්ගලික හවුල්කාරිත්වයක් (PPP) යටතේ මෙය ක්රියාත්මක කිරීම වඩාත් සාර්ථක විය හැකියි:- රජය: ගොඩනැගිලි සහ මූලික යටිතල පහසුකම් සැපයීම.
- පෞද්ගලික අංශය: රැකියා පුරප්පාඩු ලබා දීම සහ සම්මුඛ පරීක්ෂණ මෙහෙයවීම.
- ඩිජිටල්කරණය: සියලුම මධ්යස්ථාන එකම ජාලයකට සම්බන්ධ කර, ඕනෑම ප්රදේශයක සිටින අයෙකුට දිවයින පුරා ඇති රැකියා අවස්ථා දැකීමට සැලැස්වීම.
සාරාංශය: ලංකාවට මෙය "තාවකාලිකව" නොව, ස්ථාවරව සහ නවීන තාක්ෂණය සහිතව හඳුන්වා දීමෙන් වර්තමානයේ පවතින විරැකියාව සහ ශ්රම හිඟය යන ගැටලු දෙකටම විසඳුම් සෙවිය හැකියි.
ශ්රී ලංකාවේ වෘත්තීය පුහුණු ආයතන සහ මෙම රැකියා මධ්යස්ථාන ඒකාබද්ධ කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව මගේ අදහස විමසීමට ඔබ කැමතිද?
ශ්රී ලංකාවේ වෘත්තීය පුහුණු ආයතන (VTA, NAITA, DTET) සහ රැකියා මධ්යස්ථාන එකම ජාලයකට ගොනු කිරීම හරහා දැනට පවතින "රැකියා තිබුණත් මිනිසුන් නැති, මිනිසුන් සිටියත් රැකියා නැති" ගැටලුවට (Skill Mismatch) විසඳුම් සෙවිය හැකියි.
මගේ අදහස අනුව, මෙම ඒකාබද්ධ කිරීම පහත පියවර 4 හරහා සාර්ථකව කළ හැකියි:
1. දත්ත මත පදනම් වූ පුහුණුව (Demand-Driven Training)
දැනට බොහෝ පුහුණු මධ්යස්ථානවල උගන්වන්නේ වසර ගණනාවක් පැරණි විෂය නිර්දේශයන්ය.- ක්රමය: රැකියා මධ්යස්ථාන මගින් පෞද්ගලික අංශයේ ඇති නවතම පුහුණු අවශ්යතා (උදා: Solar Technicians, AI Data Annotators) හඳුනාගෙන, එම දත්ත වෘත්තීය පුහුණු ආයතන වෙත ලබා දිය යුතුයි.
- ප්රතිඵලය: වෙළඳපොළට අවශ්ය ශිල්පීන් පමණක් බිහි කිරීම.
2. "පාලම් පාඨමාලා" හඳුන්වාදීම (Bridge Courses)
යම් රැකියාවකට අවශ්ය සුදුසුකම්වලින් 70%ක් ඇති පුද්ගලයෙකු රැකියා මධ්යස්ථානයට පැමිණි විට, ඉතිරි 30% සම්පූර්ණ කර ගැනීමට ඔවුන්ව සති 2ක හෝ 4ක කෙටි කාලීන පාඨමාලා සඳහා පුහුණු ආයතන වෙත යොමු කිරීම.සටහන: මෙහිදී සම්පූර්ණ ඩිප්ලෝමාවක් වෙනුවට, අදාළ රැකියාවට අවශ්ය "නිශ්චිත කුසලතාව" (Specific Skill) පමණක් ලබා දීම වැදගත්.
3. ජාතික නිපුණතා රෙජිස්ට්රාර් පද්ධතිය (National Skills Registry)
සියලුම පුහුණු ආයතනවලින් පිටවන සිසුන්ගේ දත්ත සහ ඔවුන්ගේ දක්ෂතා ඇතුළත් පොදු ඩිජිටල් පද්ධතියක් රැකියා මධ්යස්ථාන සතු විය යුතුයි.- සේවා යෝජකයෙකුට තමන්ට අවශ්ය සුදුසුකම් පද්ධතියට ඇතුළත් කළ සැනින්, දිවයිනේ ඕනෑම තැනක සිටින දක්ෂයෙකු සොයා ගැනීමට මෙයින් මග පෑදේ.
4. ආධුනිකත්ව පුහුණුව සහ රැකියා සහතිකය (OJT with Placement)
NAITA වැනි ආයතන හරහා ලබා දෙන ආධුනිකත්ව පුහුණුව (On-the-Job Training) අවසානයේ, අදාළ ආයතනයේම රැකියාව ස්ථිර කර දීමට රැකියා මධ්යස්ථාන මැදිහත් විය යුතුයි. පුහුණුව ලබන අතරතුර "රැකියා මගපෙන්වන්නෙකු" (Career Coach) මගින් ඔවුන්ගේ වෘත්තීය හැසිරීම් (Soft Skills) වර්ධනය කිරීම මෙහිදී සිදු කළ හැකියි.මෙහි ඇති වාසිය කුමක්ද?
ලංකාවේ තරුණ තරුණියන් වෘත්තීය පුහුණුවට යොමු වීමට මැලිකමක් දක්වන්නේ "පුහුණු වුණාට පස්සේ රැකියාවක් ලැබෙයිද?" යන සැකය නිසායි. රැකියා මධ්යස්ථානයක් හරහා පුහුණුව සහ රැකියාව අතර සෘජු සම්බන්ධයක් ඇති කළහොත්, එම විශ්වාසය ගොඩනැගිය හැකියි.
Last edited:
