Reply to thread

Message: <blockquote data-quote="todd2231048" data-source="post: 31176414" data-attributes="member: 96568">ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ ආලෝකය -හයිපේෂියාගේ කතාව (ක්‍රි.ව. 350/370 – 415)පුරාණ ලෝකයේ බුද්ධිමය කේන්ද්‍රය වූ ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාව, මධ්‍යධරණී මුහුදු තීරයේ පිහිටි දැවැන්ත ජ්‍යාමිතික සැලැස්මක් වැනිය. එහිදී දැනුමේ ආලෝක ධාරාවන් අඳුරු සයුර වෙත විහිදුවද්දී, එහි වීදි දිගේ ඇවිද ගිය දාර්ශනිකයෝ පැවැත්මේ අර්ථය සොයා තර්ක කළහ. මේ අතරතුර ක්‍රි.ව. 4 වන සියවසේ අගභාගයේදී, තරු පිරුණු අහස දෙස බලා එහි චලිතයන් ගණිතමය සමීකරණ බවට පෙරළූ අසහාය කාන්තාවක් ජීවත් වූවාය. ඇය නමින් හයිපේෂියා (Hypatia) ය. ඇය ඉතිහාසය විසින් වරනඟන ලද ප්‍රථම කාන්තා ගණිතඥවරිය, දාර්ශනිකවරිය සහ තාරකා විද්‍යාඥවරියයි.ඇයගේ ජීවිතය වූ කලී, පිරිසිදු තර්කනයෙන් ගොඩනැගූ අලංකාර ප්‍රමේයයක් (Theorem) බඳු වූ අතර, එහි අවසානය අතාර්කික බලවේගයන් විසින් විසඳන ලද ඛේදජනක අසමසමතාවයක් විය.ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාව යනු එකල ලෝකයේ සමස්ත දැනුමේ එකතුව වූ මහා පුස්තකාලයේ නිවහනයි. සුප්‍රසිද්ධ ගණිතඥයෙකු වූ තියෝන් (Theon) ගේ දියණිය ලෙස උපන් හයිපේෂියාගේ මනස, කුඩා කල සිටම ඇගේ පියා විසින් පිරිසිදු තර්කනයෙන් සහ ගණිතමය මූලධර්මයන්ගෙන් පිරී යන ලදී. එකල සමාජ සම්මතයන් නැමැති සීමාකාරී වක්‍රයන් ඇයව කොටු කිරීමට අසමත් විය. ඇය කාන්තාවකට අකැප යැයි සම්මත වූ උසස් අධ්‍යාපනයේ සීමාවන් අභිබවා ගියාය.හයිපේෂියාට අනුව, විශ්වය යනු අහඹු සිදුවීම්වල එකතුවක් නොව, නිශ්චිත ගණිතමය නීතිවලට අනුව ලියැවූවකි. ඇය නියෝ-ප්ලේටෝනික (Neo-Platonism) දර්ශනයේ පරම සත්‍යය සොයා ගියේ ඉලක්කම් සහ ජ්‍යාමිතික හැඩතල ඔස්සේය. ඇයගේ කාර්යභාරය වූයේ අතීතයේ විසූ මහා ගණිතඥයන්ගේ සංකීර්ණ න්‍යායන්, පැහැදිලි සහ සරල ආකෘති  බවට පරිවර්තනය කිරීමයි.1. කේතුවක් තුළ සැඟවුණු විශ්වීය රහස් (Conic Sections)ඇයගේ බුද්ධියේ තියුණුම ආලෝක ධාරාව එල්ල වූයේ ඇපලෝනියස්ගේ කෝණික ඡේද (Conic Sections) වෙතයි. ත්‍රිමාන අවකාශයේ ඇති කේතුවක් (Cone), ද්විමාන තලයකින් (Plane) විවිධ කෝණවලින් ඡේදනය කළ විට ලැබෙන පරිපූර්ණ ජ්‍යාමිතික හැඩතල ඇය විග්‍රහ කළාය.පරිපූර්ණ රවුම (Circle)දිගටි වූ ඉලිප්සය (Ellipse)වක්‍ර වූ පරාවලය (Parabola) සහ බහුවලය (Hyperbola)ඇය මේවා හුදු රූප සටහන් ලෙස නොව, විශ්වයේ චලිතය විස්තර කරන සමීකරණ ලෙස දුටුවාය. උදාහරණයක් ලෙස, ඉලිප්සයේ සමීකරණය ඇය මෙසේ සරල කර දක්වන්නට ඇත:x² / a² + y² / b² = 1මෙහි a සහ b යනු ඉලිප්සයේ අක්ෂවල දිගයි. සියවස් ගණනාවකට පසු කෙප්ලර් විසින් ග්‍රහලෝක සූර්යයා වටා යන්නේ රවුම්වල නොව, මෙවැනි ඉලිප්සාකාර කක්ෂවල බව සොයාගන්නා විට, ඒ සඳහා අවශ්‍ය ගණිතමය පදනම ආරක්ෂා කර තැබුවේ හයිපේෂියා වැනි ප්‍රාඥයන්ගේ කැපවීමයි.2. දියෝෆැන්ටස්ගේ සංඛ්‍යා පේළි (Arithmetica)වීජ ගණිතයේ පියා වූ දියෝෆැන්ටස්ගේ 'Arithmetica' ග්‍රන්ථය සඳහා ඇය ලියූ විවරණ, සංකීර්ණ වීජීය ගැටලු විසඳීමේ ක්‍රමවේදයන් (Algorithms) විය. ඇය විශේෂයෙන් උනන්දු වූයේ නොදන්නා විචල්‍යයන් කිහිපයක් සහිත සමීකරණ සඳහා පූර්ණ සංඛ්‍යා (Integers) විසඳුම් සෙවීමයි.උදාහරණයක් ලෙස, ax + by = c වැනි රේඛීය ඩයෆන්ටයින් සමීකරණ (Linear Diophantine Equations) විසඳීම, හරියටම නොපෙනෙන ලෝකයක පැහැදිලි සත්‍යයන් සොයා යාමක් වැනි විය.3. අහස සහ පොළොව මනින උපකරණහයිපේෂියා යනු හුදු න්‍යායාචාර්යවරියක් පමණක් නොවේ. ඇය ව්‍යවහාරික ගණිතඥවරියකි.ඇය ඇස්ට්‍රොලේබ් (Astrolabe) නම් සංකීර්ණ උපකරණය නිර්මාණය කිරීමට හෝ වැඩිදියුණු කිරීමට දායක වූවාය. එය අතේ තබාගත හැකි කුඩා විශ්වයක් බඳු විය. තාරකා සහ ග්‍රහලෝකවල පිහිටීම ගණනය කරන ඇනලොග් පරිගණකයකි.ද්‍රවයන්ගේ ඝනත්වය මැනීම සඳහා ආකිමිඩීස්ගේ මූලධර්ම මත පදනම් වූ ද්‍රවමානය (Hydrometer) නිර්මාණය කිරීමටද ඇය දායක වූවාය.ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ නියෝ-ප්ලේටෝනික පාසලේ ප්‍රධානියා ලෙස ඇයගේ දේශන ශාලාව, ආගම් හා ජාති භේදයන්ගෙන් තොර වූ "යුක්ලීඩියානු තලයක්" (Euclidean Plane) වැනි විය. එහි ඇතුළු වූ පසු ක්‍රියාත්මක වූයේ තර්කනයේ සහ බුද්ධියේ නීති පමණි. කිතුනුවන්, මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකයන්  සහ යුදෙව්වන් ඇයගේ තියුණු ප්‍රඥාව ඉදිරියේ මුග්ධ වූහ. ඇය පැළඳ සිටි දාර්ශනිකයන්ගේ ලෝගුව (Tribon), ඇගේ බුද්ධිමය අධිකාරීත්වයේ සංකේතය විය.එහෙත්, ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ දේශපාලන හා ආගමික වායුගෝලය යනු නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන අස්ථාවර පද්ධතියකි. පැරණි විශ්වාසයන් සහ නැගී එන කිතුනු බලය අතර ගැටුම උග්‍ර විය.මෙහිදී ඔරෙස්ටෙස් (Orestes) රෝම ආණ්ඩුකාරයා, හයිපේෂියාගේ ශිෂ්‍යයෙක් සහ මිතුරෙක් විය.සිරිල් (Cyril) බලය අත්පත් කරගැනීමට වෙර දැරූ ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ නව රදගුරුවරයා විය.හයිපේෂියා යනු මෙම බල කේන්ද්‍ර දෙක අතර වූ මධ්‍ය ලක්ෂ්‍යයයි. ඇයගේ තාර්කික උපදෙස් ඔරෙස්ටෙස්ට ශක්තියක් වූ අතර, එය සිරිල්ගේ පාර්ශවයට තර්ජනයක් විය. ඇයගේ මිථ්‍යාදෘෂ්ටික ගණිතය සහ දර්ශනය, ආගමික අන්තවාදය නමැති අතාර්කික බලවේගය විසින් සාතන්ගේ කලාව ලෙස හංවඩු ගසන ලදී.ක්‍රි.ව. 415 මාර්තු මාසයේ, එක් දිනයක, ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ වීදියකදී බුද්ධිය සහ අන්ධ භක්තිය අතර අවසන් ඝට්ටනය සිදුවිය. පීටර් නම් දේශකයාගේ නායකත්වයෙන් යුත් අන්තවාදී කණ්ඩායමක් (Parabalani), හයිපේෂියාගේ ගමන් මග අවහිර කළහ.ඔවුහු ඇයව රථයෙන් බිමට ඇද දමා, 'සීසාරියන්' (Caesareum) නම් දේවස්ථානයට ඇදගෙන ගොස්, ඇගේ වස්ත්‍රාභරණ ඉරා දමා, උළු කැට සහ බෙල්ලන් කටු (Ostraca) භාවිතයෙන් ඇගේ සිරුර කැබලිවලට ඉරා දැමූහ. අවසානයේ ඒ කැබලි ගිනිමැලයක දමා අළු කර දැමූහ.එදින ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ වීදිවල විසිරී ගියේ හුදු කාන්තාවකගේ රුධිරය පමණක් නොවේ; එය වසර සිය ගණනක් තිස්සේ ගොඩනැගුණු නිදහස් චින්තනයේ සහ බුද්ධිමය උදාවේ අවසානය සනිටුහන් කළ රේඛාවයි.හයිපේෂියාගේ භෞතික ශරීරය විනාශ කළ ද, ඇය ඉතිරි කර ගිය බුද්ධිමය උරුමය විනාශ කළ නොහැකි විය. ඇයගේ ජීවිතය අපට පෙන්වා දෙන්නේ, අන්තවාදය සහ නොදැනුවත්කම නමැති අඳුරු බලවේගයන්ට එරෙහිව, තර්කනය සහ දැනුම නමැති ආලෝකය කොතරම් බිඳෙනසුලු වුවත්, එය සදාකාලික වටිනාකමක් ඇති බවයි.ඇය, ඉතිහාසය නමැති ඛණ්ඩාංක තලයේ සලකුණු වූ නොමැකෙන ලක්ෂ්‍යයක් ලෙස හැදින්විය හැක.<img class="smilie smilie--emoji" loading="lazy" alt="📚" title="Books    :books:" src="https://cdn.jsdelivr.net/joypixels/assets/6.6/png/unicode/64/1f4da.png" data-shortname=":books:" /> වැඩිදුර කියවීමට මූලාශ්‍ර (References)Britannica - Hypatia (Biography): <a href="https://www.britannica.com/biography/Hypatia" target="_blank">https://www.britannica.com/biography/Hypatia</a>Smithsonian Magazine - The Murder of Hypatia: <a href="https://www.smithsonianmag.com/history/hypatia-ancient-alexandrias-great-female-philosopher-109151288/" target="_blank">https://www.smithsonianmag.com/history/hypatia-ancient-alexandrias-great-female-philosopher-109151288/</a>MacTutor History of Mathematics - Hypatia: <a href="https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Hypatia/" target="_blank">https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Hypatia/</a>World History Encyclopedia - Hypatia of Alexandria: <a href="https://www.worldhistory.org/Hypatia_of_Alexandria/" target="_blank">https://www.worldhistory.org/Hypatia_of_Alexandria/</a>ගණිත විනෝදය  follow කරන්න.නැත්නම් මේ වටිනා කතා මිස් වෙයි ඔයාලට</blockquote>

Verification: Dawasata paya keeyak thibeda?

Top Bottom