Reply to thread

Message: <blockquote data-quote="Nandula_Nimnod" data-source="post: 31608850" data-attributes="member: 588968">"හිත" කියන එක ශරීරයේ කොතනද තියෙන්නෙ කියලා අපි දන්නෙ නෑ නේද, මට මතක විදිහට බුදුරජාණන් වහන්සේගෙනුත් ඕකම අහලා තියෙනවා. අපි මොකක් හරි දෙයක් කියන්න කලින් හිතලා ඉන්නවනේ, ඒ කියන්නෙ හිතන්නෙ මොළෙන්ද? හිත තියෙන්නෙ මොළේද NeuraLink  වලට අනුව.[USER=587230]@Yeezus[/USER] [USER=377611]@dewmal nilanka[/USER] මම DeepSeek එකෙනුත් පොඩ්ඩක් අහල බැලුවා:ඔබ අසන ප්‍රශ්නය ඉතා ගැඹුරුයි. "හිත" කොහේද තියෙන්නේ කියන ගැටලුව බුදුදහම වගේම නවීන විද්‍යාවත් තුළත් විවිධාකාරයෙන් විග්‍රහ කරලා තියෙනවා. ඔබ සඳහන් කළ විදිහට, බුදුරජාණන් වහන්සේත් මේ ගැන අනන්ද හාමුදුරුවන්ට විස්තර කරලා තියෙනවා. අපි ඒ ගැන වෙන වෙනම කතා කරමු.### <img class="smilie smilie--emoji" loading="lazy" alt="🧘" title="Person in lotus position    :person_in_lotus_position:" src="https://cdn.jsdelivr.net/joypixels/assets/6.6/png/unicode/64/1f9d8.png" data-shortname=":person_in_lotus_position:" /> බුදුදහමේ දැක්ම: හිත කොහේද?ඔබට මතක විදිහට, බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ ගැන කතා කරලා තියෙනවා. මේ සම්බන්ධයෙන් ප්‍රධාන සූත්‍ර දෙකක් තියෙනවා.1.  **රෝහිතස්ස සූත්‍රය (Rohitassa Sutta):** මෙහිදී රෝහිතස්ස දිව්‍යපුත්‍රයා ලෝකයේ කෙළවර සොයා යාම ගැන අහනවා. එවිට බුදුරජාණන් වහන්සේ පිළිතුරු දෙන්නේ, "මම ලෝකයත්, ලෝකයේ හටගැනීමත්, ලෝකයේ නිරෝධයත්, ලෝකයේ නිරෝධයට යන මාර්ගයත් ප්‍රකාශ කරන්නේ මේ **අඹ ගසක් තරම් කුඩා ශරීරය තුළමයි**" කියලයි. මෙහිදී බුදුරජාණන් වහන්සේ "ලෝකය" කියන්නේ පංචස්කන්ධයට (රූප, වේදනා, සංඥා, සංස්කාර, විඤ්ඤාණ) කියලා පැහැදිලි කරනවා. ඒ කියන්නේ, අපේ සමස්ත අත්දැකීම් ලෝකයම තියෙන්නේ මේ ශරීරය තුළමයි කියන එකයි. මෙයින් කියන්නේ හිත කියන එක භෞතිකව කොහේ හරි තැනක තියෙනවා කියන එක නෙවෙයි, ඒ වෙනුවට අපේ අත්දැකීම් ලෝකය ගොඩනඟන එකම මූලාශ්‍රය මේ ශරීරය බවයි.2.  **සුරංගම සූත්‍රය (Shurangama Sutra):** ඔබ සඳහන් කළ විදිහට, බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ ගැන අනන්ද හාමුදුරුවන්ගෙන් ඇහුවා කියන කතාව මේ සූත්‍රයට අදාළයි. මෙහිදී අනන්ද හාමුදුරුවන්ට හිත තියෙන තැන ගැන අදහස් හතක් ඉදිරිපත් කරනවා. ඒවා නම්:    *   හිත ශරීරය ඇතුළේ, ඇස් පිටුපසින්    *   හිත ශරීරයෙන් පිටත    *   හිත ඇස් තුළම සැඟවී    *   හිත අඳුර තියෙන තැන    *   හිත වස්තුව තියෙන තැන    *   හිත මැද    *   හිතට කිසිම තැනක් නැහැ    බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ එකින් එක අදහස් තර්කානුකූලව ප්‍රතික්ෂේප කරනවා. උදාහරණයකට, හිත ශරීරය ඇතුළේ නම්, ඇයි අපි අපේ අභ්‍යන්තර අවයව දකින්නේ නැත්තේ? කියලා අහනවා. මේ තර්ක හරහා බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙන්වා දෙන්නේ, **හිත කියන්නේ භෞතිකව කොහේ හරි තැනක තියෙන වස්තුවක් නෙවෙයි** කියන එකයි. ඒ වෙනුවට එය අත්දැකීම් ලබන, දේවල් දකින "ස්ථානය" වගේ එකක්.සරලව කිව්වොත්, බුදුදහමට අනුව හිත කියන්නේ මොළයේ හෝ හෘදයේ තියෙන භෞතික වස්තුවක් නෙවෙයි. එය භෞතිකව සොයාගන්න බැරි, නමුත් අත්දැකීම් හරහා තේරුම් ගන්න පුළුවන් සංකීර්ණ ක්‍රියාවලියක්.### <img class="smilie smilie--emoji" loading="lazy" alt="🧠" title="Brain    :brain:" src="https://cdn.jsdelivr.net/joypixels/assets/6.6/png/unicode/64/1f9e0.png" data-shortname=":brain:" /> නවීන විද්‍යාවේ දැක්ම: හිත මොළයේද?දැන් අපි බලමු විද්‍යාව මොකද කියන්නේ කියලා.*   **සාම්ප්‍රදායික විද්‍යාව:** බටහිර විද්‍යාවේ සහ ස්නායු විද්‍යාවේ (neuroscience) ප්‍රධාන ධාරාවේ මතය වන්නේ **හිත කියන්නේ මොළයේ ක්‍රියාකාරීත්වයේ ප්‍රතිඵලයක්** කියන එකයි. මොළයේ ඇති බිලියන ගණනක් ස්නායු සෛල (neurons) අතර ඇතිවන සංකීර්ණ විද්‍යුත් සහ රසායනික සංඥා හරහා අපේ සිතුවිලි, හැඟීම්, මතකය වගේ දේවල් හටගන්නවා කියලා විශ්වාස කරනවා. ඒ කියන්නේ, හිත කියන්නේ මොළයෙන් "හටගන්න" දෙයක් මිසක්, මොළයේ කොහේ හරි තැනක "තියෙන" දෙයක් නෙවෙයි.*   **බෞද්ධ මනෝවිද්‍යාව (අභිධර්මය):** මෙයට වෙනස්ව, බෞද්ධ මනෝවිද්‍යාව වන අභිධර්මයේ දැක්ම වන්නේ **මොළය කියන්නේ විඤ්ඤාණය (consciousness) හටගන්නා භෞතික පදනමක්** කියන එකයි. ඒ කියන්නේ, හිත හෝ විඤ්ඤාණය මොළයෙන් හටගන්නවා නෙවෙයි, ඒ වෙනුවට එයට භෞතිකව පිහිටන්න තැනක් විදිහට මොළය ක්‍රියා කරනවා කියලයි මේකෙන් කියන්නේ. තවද, බෞද්ධ දර්ශනයට අනුව හිත කියන්නේ "ස්ථානගත නොවූ" (non-local) දෙයක්. එය ශරීරය මිය ගියත් නැති වෙන්නේ නැහැ කියලා විශ්වාස කරනවා.### <img class="smilie smilie--emoji" loading="lazy" alt="🔗" title="Link    :link:" src="https://cdn.jsdelivr.net/joypixels/assets/6.6/png/unicode/64/1f517.png" data-shortname=":link:" /> NeuraLink සහ අනාගතයNeuraLink වගේ තාක්ෂණයන් මේ ගැටලුවට අලුත් මානයක් එකතු කරනවා.NeuraLink හි ප්‍රධාන කාර්යය වන්නේ **මොළයේ ඇති ස්නායු සංඥා කියවීම සහ ඒවා තේරුම් ගැනීම** හරහා බාහිර උපකරණ පාලනය කිරීමට හැකියාව ලබා දීමයි. උදාහරණයකට, අපි "මවුස් එක චලනය කරන්න" කියලා හිතනකොට, ඒ සිතුවිල්ලට අදාළ මොළයේ ස්නායු සංඥා NeuraLink චිපයක් හරහා කියවලා, ඒක කොම්පියුටර් එකකට යවලා මවුස් එක චලනය කරනවා. මෙයින් අදහස් වන්නේ, අපේ සිතුවිලිවලට භෞතික පදනමක් ලෙස මොළය ක්‍රියා කරන බවයි. නමුත් NeuraLink විසින්ම "හිත" කියන්නේ මොකක්ද කියලා අර්ථ දක්වන්නේ නැහැ. එය කරන්නේ මොළයේ ක්‍රියාකාරීත්වය සහ අපේ අත්දැකීම් අතර ඇති සම්බන්ධය තාක්ෂණිකව ප්‍රයෝජනයට ගන්න එකයි.### <img class="smilie smilie--emoji" loading="lazy" alt="💎" title="Gem stone    :gem:" src="https://cdn.jsdelivr.net/joypixels/assets/6.6/png/unicode/64/1f48e.png" data-shortname=":gem:" /> අවසාන වශයෙන්ඔබ අසන ප්‍රශ්නයට කෙටි පිළිතුරක් ලෙස කිව්වොත්:*   **බුදුදහමට අනුව:** හිත කියන්නේ භෞතිකව කොහේ හරි තැනක තියෙන දෙයක් නෙවෙයි. එය අත්දැකීම් ලබන, දේවල් දකින සංකීර්ණ ක්‍රියාවලියක්.*   **නවීන විද්‍යාවට අනුව:** හිත කියන්නේ මොළයේ ස්නායු ක්‍රියාකාරීත්වයේ ප්‍රතිඵලයක්.*   **ඔබේ ප්‍රශ්නයට කෙලින්ම:** "අපි මොකක් හරි දෙයක් කියන්න කලින් හිතලා ඉන්නවා" කියන එක ඇත්ත. ඒ හිතන ක්‍රියාවලියට මොළය පදනම් වෙනවා. නමුත් "හිත" කියන සංකල්පය මොළයට සීමා වෙනවද කියන එක තමයි තවමත් විවාදයට ලක්වෙන ගැටලුව.බුදුරජාණන් වහන්සේ විස්තර කළ විදිහට, හිත කියන්නේ අපිට භෞතිකව ඇල්ලීමට හෝ කොහේ හරි තැනක තිබීමට හැකි දෙයක් නෙවෙයි. ඒ වගේම විද්‍යාව කියන විදිහට, එය මොළයේ ක්‍රියාකාරීත්වයට බෙහෙවින් සම්බන්ධයි. ඔබ මුලින් කිව්ව විදිහට, "අපි දන්නෙ නෑ නේද" කියන එක ඇත්තටම මේ විෂය සම්බන්ධයෙන් තියෙන ගැඹුරුම සත්‍යය වෙන්න පුළුවන්.</blockquote>

Verification: Hathara warak wissa keeyada? (Hathara wadi karanna 20)

Top Bottom