පසුගිය 2025 වසර තුළ පමණක් ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජය විසින් අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 1,639 දෙනෙකුට මරණ දඬුවම ක්රියාත්මක කර ඇති බව නවතම වාර්තා පෙන්වා දෙයි. මෙය 1989 වසරෙන් පසුව එරටින් වාර්තා වූ ඉහළම මරණ දඬුවම් ක්රියාත්මක කිරීමේ සංඛ්යාව වන අතර, එය ගතවූ තනි වසරක් තුළදී 68% ක අතිවිශාල වර්ධනයක් පෙන්නුම් කිරීමකි.
මානව හිමිකම් ක්රියාකාරීන් පෙන්වා දෙන්නේ, මෙම ක්රියාවලිය හුදෙක් යුක්තිය පසිඳලීමක් නොව, ඉරාන රජයේ සැලසුම් සහගත ප්රතිපත්තියක් බවට පත්ව ඇති බවයි. වර්තමානය වන විට එරට පාලන තන්ත්රය විසින් මරණ දඬුවම යොදා ගනු ලබන්නේ ජනතාව තුළ දැඩි බියක් ඇති කිරීමේ, ඔවුන් පාලනය කිරීමේ සහ විරුද්ධ මත මර්දනය කිරීමේ ප්රබල ආයුධයක් වශයෙනි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම සංඛ්යා ලේඛන මගින් සමස්ත ඛේදවාචකයේම සැබෑ ස්වරූපය හෙළි නොවන බවද වාර්තා වේ. මෙම 1,639 ක සංඛ්යාව නියෝජනය කරන්නේ රජය විසින් නිල වශයෙන් ක්රියාත්මක කරන ලද මරණ දඬුවම් පමණි. මීට අමතරව, මහමගදී වෙඩි තබා ඝාතනය කළ, රෝහල්වලදී මරා දැමූ සහ කිසිදු නඩු විභාගයකින් තොරව අතුරුදන් කර හෝ නිහඬ කරන ලද තවත් දස දහස් ගණනක් ජනතාව පිළිබඳ තොරතුරු මෙම නිල වාර්තාවලට ඇතුළත් වී නොමැත.
'ඉරාන මානව හිමිකම් සංවිධානය' (Iran Human Rights) සහ 'මරණ දඬුවමට එරෙහි එකමුතුව' (Together Against the Death Penalty) යන ජාත්යන්තර සංවිධාන අනතුරු අඟවන්නේ, මෙම ඛේදනීය ප්රවණතාව ඉදිරියේදී තවදුරටත් නරක අතට හැරෙමින් පවතින බවයි. මහජන විරෝධතා සහ අභ්යන්තර ගැටුම් හේතුවෙන් එල්ල වන දැඩි පීඩනයන් හමුවේ වුවද වත්මන් පාලන තන්ත්රය නොනැසී පැවතුනහොත්, මෙම මර්දනකාරී රටාව අනාගතයේදී තවදුරටත් දරුණු වනු ඇති බවට ඔවුහු දැඩි කනස්සල්ල පළ කරති.
