**බස් රථයේ අසුන, ඊනියා සමානත්වය සහ ශ්‍රී ලාංකේය සංස්කෘතියේ සැබෑ උරුමය**
මෑත කාලයේ සමාජ ජාල සහ විවිධ මාධ්‍ය ඔස්සේ කතාබහට ලක්වන, බස් රථයක ගමන් ගන්නා ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් අසල කාන්තාවක අසුන්ගෙන සිටීම සහ ඇය නැගිට අසුන ලබා නොදීම සාධාරණීකරණය කරමින් ඇතැමුන් ගෙන යන තර්කයන් අප සමාජයේ සංස්කෘතික පිරිහීම මනාව පිළිඹිබු කරන්නකි. "මානව අයිතිවාසිකම්" හෝ "සමානත්වය" යන බටහිර සංකල්පයන්හි පටු රාමුව තුළ සිටිමින්, වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ ගොඩනැගුණු අගනා සංස්කෘතියක් විනාශ කිරීමට දරන මෙවැනි උත්සාහයන් කිසිසේත්ම අනුමත කළ නොහැක. මෙය හුදෙක් බස් රථයක අසුනක් පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් නොව, සමාජයක සාරධර්ම කඩාවැටීමේ ඛේදවාචකයකි. මෙම ක්‍රියාව සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදි බව ධර්මානුකූලව, තර්කානුකූලව සහ සමාජීය වශයෙන් විමසා බැලීම කාලීන අවශ්‍යතාවයකි.
### 1. භික්ෂූන් වහන්සේ සහ ස්ත්‍රිය: බුද්ධ අවවාදය සහ වර්තමාන ප්‍රායෝගිකත්වය
බුදුරජාණන් වහන්සේ භික්ෂු සමාජය ස්ථාපිත කළේ ලෞකික ආශාවන්ගෙන් මිදී නිර්වාණය අවබෝධ කරගැනීමේ උතුම් පරමාර්ථයෙනි. එහිදී බඹසර (බ්‍රහ්මචර්යාව) රැකීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. කාන්තාවන් සම්බන්ධයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලා කටයුතු කළ යුත්තේ කෙසේදැයි මහා පරිනිර්වාණ සූත්‍රයේදී ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ විමසූ අවස්ථාවේ බුදුරදුන් දුන් පිළිතුර මෙහිදී අතිශය වැදගත් වේ.
* **ආනන්ද හිමි:** "ස්වාමීනි, මාගමුන් (කාන්තාවන්) කෙරෙහි අප කෙසේ පිළිපැදිය යුතුද?"
* **බුදුරදුන්:** "ආනන්දය, දැකීමෙන් වැළකිය යුතුය (අදස්සනං)"
* **ආනන්ද හිමි:** "දකින්නට සිදුවුවහොත් කෙසේ පිළිපැදිය යුතුද?"
* **බුදුරදුන්:** "කතා නොකර සිටිය යුතුය (අනාලාපෝ)"
* **ආනන්ද හිමි:** "කතා කරන්නට සිදුවුවහොත් කෙසේ පිළිපැදිය යුතුද?"
* **බුදුරදුන්:** "මනා සිහියෙන් යුක්ත විය යුතුය (සති උපට්ඨාපෙතබ්බා)"
මෙම දේශනාව පදනම් කරගනිමින්, *"එසේ නම් භික්ෂූන් වහන්සේලා පන්සලටම වී නොසිට ගමන් බිමන් යන්නේ ඇයි?"* කියා ඇතැමුන් අදාල සිදුවීමේදී විමසා තිබුණි. මෙය ප්‍රායෝගිකත්වය නොදන්නාකමින් නගන අනුවණ තර්කයකි. නූතන සමාජය තුළ භික්ෂූන් වහන්සේලාට ධර්ම ප්‍රචාරය, අධ්‍යාපන කටයුතු (පිරිවෙන්/විශ්වවිද්‍යාල), දානමාන ආදියට මෙන්ම ගිලන් වූ විට වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සඳහා ද ගමන් බිමන් යාමට සිදුවේ. ලංකාවේ සෑම විහාරස්ථානයකටම පුද්ගලික වාහන පහසුකම් නොමැති බැවින්, පොදු ප්‍රවාහනය භාවිත කිරීමට උන්වහන්සේලාට සිදුවීම අනිවාර්යයකි. මෙහිදී බුදුරදුන් දේශනා කළේ සමාජයෙන් පලා යාමට නොව, සමාජය තුළ ගැවසෙන විට **'මනා සිහියෙන්' (සති උපට්ඨාපෙතබ්බා)** යුතුව සංවරය රැකගැනීමටයි. බස් රථයක කුඩා අසුනක ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් අසල කාන්තාවක් හිඳගැනීමේදී, බස් රථය සෙලවෙන විට ශාරීරික ස්පර්ශයන් වීම වැළැක්විය නොහැක. එය සිහියෙන් සිටින භික්ෂුවකගේ විනයට දැඩි තර්ජනයකි.
### 2. ස්වාමීන් වහන්සේගේ නිහඬතාවය අපගේ අශික්ෂිතකමට බලපත්‍රයක් නොවේ
මෙම සිදුවීමේදී අදාළ ස්වාමීන් වහන්සේ කිසිදු ප්‍රතිචාරයක් නොදක්වා නිහඬව සිටීම පදනම් කරගනිමින්, "හාමුදුරුවන්ට ප්‍රශ්නයක් නැත්නම් වෙන අයට ඇති ප්‍රශ්නය කුමක්ද?" යැයි ද තර්ක කෙරේ. භික්ෂුවක් යනු සංවරය (ශීලය) සහ ඉවසීම (ඛන්තිය) පුහුණු කරන උත්තමයෙකි. කාන්තාවක් සමඟ බස් රථයක් තුළ අසුනක් වෙනුවෙන් වාද කිරීම, ගැටුම් ඇතිකරගැනීම ශ්‍රමණ සාරුප්‍යයට (භික්ෂුවකට ඔබින හැසිරීමට) කිසිසේත්ම නොගැළපේ. උන්වහන්සේගේ නිහඬතාවය යනු අදාළ කාන්තාවගේ ක්‍රියාව අනුමත කිරීමක් නොව, භික්ෂුවකට අත්‍යවශ්‍ය ගුණධර්මයක් වන 'අධිවාසනා ඛන්තිය' (අවමන් සහ දුක් පීඩා ඉවසීම) ප්‍රගුණ කිරීමකි. ස්වාමීන් වහන්සේ ඉවසූ පමණින් ගිහියන් කරන වැරදි නිවැරදි වන්නේ නැත. බුද්ධිමත් මනුෂ්‍යයන් ලෙස අප කටයුතු කළ යුත්තේ අනෙකාගේ ප්‍රතිචාරය මත නොව, අපගේ සදාචාරාත්මක වගකීම සහ යුතුකම මත පිහිටාය.
3. දුශ්ශීලයන්ගේ වැරදි, සිල්වතුන්ට අගෞරව කිරීමට හේතුවක් ද?
ඇතැමුන් ගෙන එන තවත් අතාර්කික තර්කයක් නම්, *"සමහර දුශ්ශීල භික්ෂූන් කාන්තාවන් සමග ලිංගිකව පවා හැසිරෙමින් බරපතල වැරදි කරනවා නේද, එසේ තිබියදී ළඟින් වාඩිවීමේ ඇති වරද කුමක්ද?"* යන්නයි.
සමාජයේ මිනීමරුවන් සිටිනවා යැයි කියා සොරකම් කිරීම හෝ රථවාහන නීති කැඩීම සාධාරණීකරණය කළ හැකිද? බුදුරදුන් පැනවූ විනය ශික්ෂාපද අතර 'පාරාජිකා' වැනි බරපතල ආපත්ති මෙන්ම, 'සේඛියා' සහ 'දුක්කට' වැනි සුළු ආපත්ති ද ඇත. ශාසන මාමක, සිල්වත් භික්ෂූන් වහන්සේලා තම ජීවිතය මෙන් මෙම සියලු ශික්ෂාපද රකිති. ඇඟිලි ගැණිය හැකි දුශ්ශීල චීවරධාරීන් පිරිසක් කරන බරපතල වැරදි (පාරාජිකා වීම්) පෙන්වා දෙමින්, තම මහණදම් පුරන සිල්වත් භික්ෂුවකගේ ශීලයට බාධා කිරීමට කිසිවෙකුට අයිතියක් නැත. දුශ්ශීලයන් බුද්ධ ශාසනය විනාශ කරන විට, අසුන් නොදී සිල්වත් භික්ෂූන්ගේ විනය කඩකරවීමට ගිහියන් ද කටයුතු කරන්නේ නම්, ඔවුන් ද කරන්නේ එම දුශ්ශීලයන් කරන ශාසන විනාශයම නොවේද?
අතිපූජ්‍ය රේරුකානේ චන්දවිමල මහා නාහිමිපාණන් වහන්සේගේ ග්‍රන්ථවල පෙන්වා දෙන පරිදි, ගිහියන් යනු බුද්ධ ශාසනයේ භාරකරුවන් ය (ශාසන භාරධාරීන්). භික්ෂූන් වහන්සේ නමකට සිය මහණදම් පිරීමට අවශ්‍ය වටපිටාව සකසා දීම ගිහියාගේ පරම යුතුකමකි. ගිහියන් ගෞරව කරන්නේ ඒ පුද්ගලයාට නොව, ඔහු දරා සිටින අරහත් ධජය වන "කහ සිවුරටත්", ඒ සිවුරෙන් නියෝජනය වන "ශීලයටත්" බව සිහි තබාගත යුතුය.
### 4. සංස්කෘතියේ වටිනාකම සහ ලෝක සම්මතය
"පූජා ච පූජනීයානං" (පිදිය යුත්තන් පිදීම) යනු මංගල සූත්‍රයට අනුව උතුම්ම මංගල කරුණකි. ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් දුටු විට අසුනෙන් නැගිටීම අපේ සංස්කෘතියේ ලක්ෂණයකි. එය වහල්භාවයක් නොව, උතුම් ගුණධර්මවලට දක්වන ගරු කිරීමකි.
මෙවැනි ක්‍රියා සාධාරණීකරණය කරන පිරිස් බටහිර ලෝකය උදාහරණයට ගත්තද, සත්‍යය නම් දියුණු යැයි සම්මත සෑම රටක්ම තම අනන්‍යතාවය දැඩිව ආරක්ෂා කිරීමයි.
* **ජපානය:** තාක්ෂණයෙන් කොතරම් දියුණු වුවද, ඔවුන්ගේ ආචාර සමාචාර විධි සහ පොදු ස්ථානවල හැසිරීම් අකුරටම ඉටු කරයි.
* **මැදපෙරදිග රටවල්:** ඩුබායි, කටාර් වැනි රටවල් කොතරම් නවීකරණය වුවද, ඉස්ලාමීය සංස්කෘතියට අනුව කාන්තාවන්ගේ ඇඳුම් පැළඳුම්, පොදු ප්‍රවාහනයේ වෙන්වූ මැදිරි දැඩිව ක්‍රියාත්මක වේ.
* **බ්‍රිතාන්‍යය:** ඔවුන්ගේ රජ පවුලට සහ සම්ප්‍රදායන්ට දක්වන ගෞරවය නූතන යුගයේදීත් එලෙසම පවතී.
අනෙක් රටවල් තම සංස්කෘතිය දිවිහිමියෙන් සුරකින විට, අප අපේම උතුම් සාරධර්ම විනාශ කරගැනීම මහත් ඛේදවාචකයකි.
### 5. බෞද්ධ නොවන පුරවැසියන්ගේ සමාජ වගකීම
මෙම ගැටලුවේදී, "මම බෞද්ධයෙක් නොවෙයි, ඒ නිසා මම භික්ෂූන්ට අසුන දිය යුතු නැහැ" යනුවෙන් කෙනෙකු තර්ක කරන්නේ නම්, එයද සහමුලින්ම වැරදි සහගතය. ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියෙකු බෞද්ධයෙකු නොවුණද, මෙම සංස්කෘතික වටිනාකම්වලට ගරු කිරීම අනිවාර්ය සමාජ වගකීමකි.
* **පොදු සංස්කෘතියට අනුගත වීම:** කුමන ආගමක් ඇදහුවද, ශ්‍රී ලාංකිකයෙකු නම් තමන් ජීවත් වන සමාජයේ බහුතරයකගේ හැඟීම් සහ වසර දෙදහස් පන්සියයක් තිස්සේ ගොඩනැගුණු සංස්කෘතික සම්මතයන් හඳුනාගෙන ඊට අනුගත වීම ශිෂ්ටසම්පන්න පුරවැසියෙකුගේ ලක්ෂණයකි. තායිලන්තයේ හෝ මියන්මාරයේ පොදු ප්‍රවාහනයකදී අන්‍යාගමිකයන් පවා බෞද්ධ භික්ෂූන්ට ගෞරව කරමින් අසුන් පිරිනමන්නේ මේ ලෝක සම්මතය නිසාය.
* **අයිතිවාසිකම් සහ අනෙකාගේ නිදහස:** ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතිවාසිකම් යනු අන් අයගේ ආගමික නිදහසට බාධා නොකිරීමයි. භික්ෂුවකගේ විනය නීතිවලට අනුව ස්ත්‍රියකගේ සමීප ගැවසීමෙන් උන්වහන්සේගේ ශීලයට බාධා පැමිණෙන බව දැන දැනත්, තමන්ගේ "වාඩිවීමේ අයිතිය" ගැන කතා කිරීම වෙනත් ආගමිකයෙකුගේ ප්‍රතිපත්තිවලට කරන බලගතු අගතියකි.
* **නීතියට එහා ගිය සදාචාරය:** ගර්භණී මව්වරුන්ට අසුන් දීම, වැඩිහිටියන්ට සැලකීම සහ පූජ්‍ය පක්ෂයට ගරු කිරීම යනු සමාජය එකට බැඳ තබන සදාචාරාත්මක බන්ධනයයි. අන්‍යාගමිකයෙකු වුවද මීට පිටුපා කටයුතු කිරීමෙන් සිදුවන්නේ සමාජ ඝර්ෂණයක් සහ ජාතීන් අතර අවිශ්වාසයක් ගොඩනැගීම පමණි.
### නිගමනය
ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් අසල බස් රථයක අසුන්ගෙන සිටීම සහ නැගිට අසුන නොදීම කිසිසේත්ම සාධාරණීකරණය කළ නොහැකි, විනය විරෝධී සහ සංස්කෘතික විරෝධී ක්‍රියාවකි. ස්වාමීන් වහන්සේ නිහඬව ඉවසීමෙන් කටයුතු කිරීම හෝ ඇතැම් දුශ්ශීලයන්ගේ හැසිරීම්, අපගේ යුතුකම් පැහැර හැරීමට හේතුවක් කර නොගත යුතුය. අයිතිවාසිකම් ගැන කතා කිරීමට පෙර තම යුතුකම් සහ වගකීම් හඳුනාගැනීම බුද්ධිමත් සමාජයක ලක්ෂණයකි. බෞද්ධ හෝ අන්‍යාගමික වේවා, රටේ මුල් බැසගත් වටිනාකම්වලට නිසි ගෞරවය දැක්වීමෙන් කිසිවෙකුගේ අයිතිවාසිකම් කඩවන්නේ නැත; ඉන් ප්‍රදර්ශනය වන්නේ ඒ පුද්ගලයාගේ ඇති උසස් හැදීවැඩීමයි. අපේ අගනා බෞද්ධ සංස්කෘතිය හෑල්ලු කරන මෙවැනි දුර්මතයන්ට එරෙහිව බුද්ධිමත්ව කරුණු දැක්වීමත්, අනාගත පරපුරට අපේ සාරධර්ම නිවැරදිව දායාද කිරීමත් අද දවසේ අප සැමගේ ජාතික වගකීමකි.
මෑත කාලයේ සමාජ ජාල සහ විවිධ මාධ්‍ය ඔස්සේ කතාබහට ලක්වන, බස් රථයක ගමන් ගන්නා ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් අසල කාන්තාවක අසුන්ගෙන සිටීම සහ ඇය නැගිට අසුන ලබා නොදීම සාධාරණීකරණය කරමින් ඇතැමුන් ගෙන යන තර්කයන් අප සමාජයේ සංස්කෘතික පිරිහීම මනාව පිළිඹිබු කරන්නකි. "මානව අයිතිවාසිකම්" හෝ "සමානත්වය" යන බටහිර සංකල්පයන්හි පටු රාමුව තුළ සිටිමින්, වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ ගොඩනැගුණු අගනා සංස්කෘතියක් විනාශ කිරීමට දරන මෙවැනි උත්සාහයන් කිසිසේත්ම අනුමත කළ නොහැක. මෙය හුදෙක් බස් රථයක අසුනක් පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් නොව, සමාජයක සාරධර්ම කඩාවැටීමේ ඛේදවාචකයකි. මෙම ක්‍රියාව සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදි බව ධර්මානුකූලව, තර්කානුකූලව සහ සමාජීය වශයෙන් විමසා බැලීම කාලීන අවශ්‍යතාවයකි.
### 1. භික්ෂූන් වහන්සේ සහ ස්ත්‍රිය: බුද්ධ අවවාදය සහ වර්තමාන ප්‍රායෝගිකත්වය
බුදුරජාණන් වහන්සේ භික්ෂු සමාජය ස්ථාපිත කළේ ලෞකික ආශාවන්ගෙන් මිදී නිර්වාණය අවබෝධ කරගැනීමේ උතුම් පරමාර්ථයෙනි. එහිදී බඹසර (බ්‍රහ්මචර්යාව) රැකීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. කාන්තාවන් සම්බන්ධයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලා කටයුතු කළ යුත්තේ කෙසේදැයි මහා පරිනිර්වාණ සූත්‍රයේදී ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ විමසූ අවස්ථාවේ බුදුරදුන් දුන් පිළිතුර මෙහිදී අතිශය වැදගත් වේ.
* **ආනන්ද හිමි:** "ස්වාමීනි, මාගමුන් (කාන්තාවන්) කෙරෙහි අප කෙසේ පිළිපැදිය යුතුද?"
* **බුදුරදුන්:** "ආනන්දය, දැකීමෙන් වැළකිය යුතුය (අදස්සනං)"
* **ආනන්ද හිමි:** "දකින්නට සිදුවුවහොත් කෙසේ පිළිපැදිය යුතුද?"
* **බුදුරදුන්:** "කතා නොකර සිටිය යුතුය (අනාලාපෝ)"
* **ආනන්ද හිමි:** "කතා කරන්නට සිදුවුවහොත් කෙසේ පිළිපැදිය යුතුද?"
* **බුදුරදුන්:** "මනා සිහියෙන් යුක්ත විය යුතුය (සති උපට්ඨාපෙතබ්බා)"
මෙම දේශනාව පදනම් කරගනිමින්, *"එසේ නම් භික්ෂූන් වහන්සේලා පන්සලටම වී නොසිට ගමන් බිමන් යන්නේ ඇයි?"* කියා ඇතැමුන් අදාල සිදුවීමේදී විමසා තිබුණි. මෙය ප්‍රායෝගිකත්වය නොදන්නාකමින් නගන අනුවණ තර්කයකි. නූතන සමාජය තුළ භික්ෂූන් වහන්සේලාට ධර්ම ප්‍රචාරය, අධ්‍යාපන කටයුතු (පිරිවෙන්/විශ්වවිද්‍යාල), දානමාන ආදියට මෙන්ම ගිලන් වූ විට වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සඳහා ද ගමන් බිමන් යාමට සිදුවේ. ලංකාවේ සෑම විහාරස්ථානයකටම පුද්ගලික වාහන පහසුකම් නොමැති බැවින්, පොදු ප්‍රවාහනය භාවිත කිරීමට උන්වහන්සේලාට සිදුවීම අනිවාර්යයකි. මෙහිදී බුදුරදුන් දේශනා කළේ සමාජයෙන් පලා යාමට නොව, සමාජය තුළ ගැවසෙන විට **'මනා සිහියෙන්' (සති උපට්ඨාපෙතබ්බා)** යුතුව සංවරය රැකගැනීමටයි. බස් රථයක කුඩා අසුනක ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් අසල කාන්තාවක් හිඳගැනීමේදී, බස් රථය සෙලවෙන විට ශාරීරික ස්පර්ශයන් වීම වැළැක්විය නොහැක. එය සිහියෙන් සිටින භික්ෂුවකගේ විනයට දැඩි තර්ජනයකි.
### 2. ස්වාමීන් වහන්සේගේ නිහඬතාවය අපගේ අශික්ෂිතකමට බලපත්‍රයක් නොවේ
මෙම සිදුවීමේදී අදාළ ස්වාමීන් වහන්සේ කිසිදු ප්‍රතිචාරයක් නොදක්වා නිහඬව සිටීම පදනම් කරගනිමින්, "හාමුදුරුවන්ට ප්‍රශ්නයක් නැත්නම් වෙන අයට ඇති ප්‍රශ්නය කුමක්ද?" යැයි ද තර්ක කෙරේ. භික්ෂුවක් යනු සංවරය (ශීලය) සහ ඉවසීම (ඛන්තිය) පුහුණු කරන උත්තමයෙකි. කාන්තාවක් සමඟ බස් රථයක් තුළ අසුනක් වෙනුවෙන් වාද කිරීම, ගැටුම් ඇතිකරගැනීම ශ්‍රමණ සාරුප්‍යයට (භික්ෂුවකට ඔබින හැසිරීමට) කිසිසේත්ම නොගැළපේ. උන්වහන්සේගේ නිහඬතාවය යනු අදාළ කාන්තාවගේ ක්‍රියාව අනුමත කිරීමක් නොව, භික්ෂුවකට අත්‍යවශ්‍ය ගුණධර්මයක් වන 'අධිවාසනා ඛන්තිය' (අවමන් සහ දුක් පීඩා ඉවසීම) ප්‍රගුණ කිරීමකි. ස්වාමීන් වහන්සේ ඉවසූ පමණින් ගිහියන් කරන වැරදි නිවැරදි වන්නේ නැත. බුද්ධිමත් මනුෂ්‍යයන් ලෙස අප කටයුතු කළ යුත්තේ අනෙකාගේ ප්‍රතිචාරය මත නොව, අපගේ සදාචාරාත්මක වගකීම සහ යුතුකම මත පිහිටාය.
3. දුශ්ශීලයන්ගේ වැරදි, සිල්වතුන්ට අගෞරව කිරීමට හේතුවක් ද?
ඇතැමුන් ගෙන එන තවත් අතාර්කික තර්කයක් නම්, *"සමහර දුශ්ශීල භික්ෂූන් කාන්තාවන් සමග ලිංගිකව පවා හැසිරෙමින් බරපතල වැරදි කරනවා නේද, එසේ තිබියදී ළඟින් වාඩිවීමේ ඇති වරද කුමක්ද?"* යන්නයි.
සමාජයේ මිනීමරුවන් සිටිනවා යැයි කියා සොරකම් කිරීම හෝ රථවාහන නීති කැඩීම සාධාරණීකරණය කළ හැකිද? බුදුරදුන් පැනවූ විනය ශික්ෂාපද අතර 'පාරාජිකා' වැනි බරපතල ආපත්ති මෙන්ම, 'සේඛියා' සහ 'දුක්කට' වැනි සුළු ආපත්ති ද ඇත. ශාසන මාමක, සිල්වත් භික්ෂූන් වහන්සේලා තම ජීවිතය මෙන් මෙම සියලු ශික්ෂාපද රකිති. ඇඟිලි ගැණිය හැකි දුශ්ශීල චීවරධාරීන් පිරිසක් කරන බරපතල වැරදි (පාරාජිකා වීම්) පෙන්වා දෙමින්, තම මහණදම් පුරන සිල්වත් භික්ෂුවකගේ ශීලයට බාධා කිරීමට කිසිවෙකුට අයිතියක් නැත. දුශ්ශීලයන් බුද්ධ ශාසනය විනාශ කරන විට, අසුන් නොදී සිල්වත් භික්ෂූන්ගේ විනය කඩකරවීමට ගිහියන් ද කටයුතු කරන්නේ නම්, ඔවුන් ද කරන්නේ එම දුශ්ශීලයන් කරන ශාසන විනාශයම නොවේද?
අතිපූජ්‍ය රේරුකානේ චන්දවිමල මහා නාහිමිපාණන් වහන්සේගේ ග්‍රන්ථවල පෙන්වා දෙන පරිදි, ගිහියන් යනු බුද්ධ ශාසනයේ භාරකරුවන් ය (ශාසන භාරධාරීන්). භික්ෂූන් වහන්සේ නමකට සිය මහණදම් පිරීමට අවශ්‍ය වටපිටාව සකසා දීම ගිහියාගේ පරම යුතුකමකි. ගිහියන් ගෞරව කරන්නේ ඒ පුද්ගලයාට නොව, ඔහු දරා සිටින අරහත් ධජය වන "කහ සිවුරටත්", ඒ සිවුරෙන් නියෝජනය වන "ශීලයටත්" බව සිහි තබාගත යුතුය.
### 4. සංස්කෘතියේ වටිනාකම සහ ලෝක සම්මතය
"පූජා ච පූජනීයානං" (පිදිය යුත්තන් පිදීම) යනු මංගල සූත්‍රයට අනුව උතුම්ම මංගල කරුණකි. ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් දුටු විට අසුනෙන් නැගිටීම අපේ සංස්කෘතියේ ලක්ෂණයකි. එය වහල්භාවයක් නොව, උතුම් ගුණධර්මවලට දක්වන ගරු කිරීමකි.
මෙවැනි ක්‍රියා සාධාරණීකරණය කරන පිරිස් බටහිර ලෝකය උදාහරණයට ගත්තද, සත්‍යය නම් දියුණු යැයි සම්මත සෑම රටක්ම තම අනන්‍යතාවය දැඩිව ආරක්ෂා කිරීමයි.
* **ජපානය:** තාක්ෂණයෙන් කොතරම් දියුණු වුවද, ඔවුන්ගේ ආචාර සමාචාර විධි සහ පොදු ස්ථානවල හැසිරීම් අකුරටම ඉටු කරයි.
* **මැදපෙරදිග රටවල්:** ඩුබායි, කටාර් වැනි රටවල් කොතරම් නවීකරණය වුවද, ඉස්ලාමීය සංස්කෘතියට අනුව කාන්තාවන්ගේ ඇඳුම් පැළඳුම්, පොදු ප්‍රවාහනයේ වෙන්වූ මැදිරි දැඩිව ක්‍රියාත්මක වේ.
* **බ්‍රිතාන්‍යය:** ඔවුන්ගේ රජ පවුලට සහ සම්ප්‍රදායන්ට දක්වන ගෞරවය නූතන යුගයේදීත් එලෙසම පවතී.
අනෙක් රටවල් තම සංස්කෘතිය දිවිහිමියෙන් සුරකින විට, අප අපේම උතුම් සාරධර්ම විනාශ කරගැනීම මහත් ඛේදවාචකයකි.
### 5. බෞද්ධ නොවන පුරවැසියන්ගේ සමාජ වගකීම
මෙම ගැටලුවේදී, "මම බෞද්ධයෙක් නොවෙයි, ඒ නිසා මම භික්ෂූන්ට අසුන දිය යුතු නැහැ" යනුවෙන් කෙනෙකු තර්ක කරන්නේ නම්, එයද සහමුලින්ම වැරදි සහගතය. ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියෙකු බෞද්ධයෙකු නොවුණද, මෙම සංස්කෘතික වටිනාකම්වලට ගරු කිරීම අනිවාර්ය සමාජ වගකීමකි.
* **පොදු සංස්කෘතියට අනුගත වීම:** කුමන ආගමක් ඇදහුවද, ශ්‍රී ලාංකිකයෙකු නම් තමන් ජීවත් වන සමාජයේ බහුතරයකගේ හැඟීම් සහ වසර දෙදහස් පන්සියයක් තිස්සේ ගොඩනැගුණු සංස්කෘතික සම්මතයන් හඳුනාගෙන ඊට අනුගත වීම ශිෂ්ටසම්පන්න පුරවැසියෙකුගේ ලක්ෂණයකි. තායිලන්තයේ හෝ මියන්මාරයේ පොදු ප්‍රවාහනයකදී අන්‍යාගමිකයන් පවා බෞද්ධ භික්ෂූන්ට ගෞරව කරමින් අසුන් පිරිනමන්නේ මේ ලෝක සම්මතය නිසාය.
* **අයිතිවාසිකම් සහ අනෙකාගේ නිදහස:** ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතිවාසිකම් යනු අන් අයගේ ආගමික නිදහසට බාධා නොකිරීමයි. භික්ෂුවකගේ විනය නීතිවලට අනුව ස්ත්‍රියකගේ සමීප ගැවසීමෙන් උන්වහන්සේගේ ශීලයට බාධා පැමිණෙන බව දැන දැනත්, තමන්ගේ "වාඩිවීමේ අයිතිය" ගැන කතා කිරීම වෙනත් ආගමිකයෙකුගේ ප්‍රතිපත්තිවලට කරන බලගතු අගතියකි.
* **නීතියට එහා ගිය සදාචාරය:** ගර්භණී මව්වරුන්ට අසුන් දීම, වැඩිහිටියන්ට සැලකීම සහ පූජ්‍ය පක්ෂයට ගරු කිරීම යනු සමාජය එකට බැඳ තබන සදාචාරාත්මක බන්ධනයයි. අන්‍යාගමිකයෙකු වුවද මීට පිටුපා කටයුතු කිරීමෙන් සිදුවන්නේ සමාජ ඝර්ෂණයක් සහ ජාතීන් අතර අවිශ්වාසයක් ගොඩනැගීම පමණි.
### නිගමනය
ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් අසල බස් රථයක අසුන්ගෙන සිටීම සහ නැගිට අසුන නොදීම කිසිසේත්ම සාධාරණීකරණය කළ නොහැකි, විනය විරෝධී සහ සංස්කෘතික විරෝධී ක්‍රියාවකි. ස්වාමීන් වහන්සේ නිහඬව ඉවසීමෙන් කටයුතු කිරීම හෝ ඇතැම් දුශ්ශීලයන්ගේ හැසිරීම්, අපගේ යුතුකම් පැහැර හැරීමට හේතුවක් කර නොගත යුතුය. අයිතිවාසිකම් ගැන කතා කිරීමට පෙර තම යුතුකම් සහ වගකීම් හඳුනාගැනීම බුද්ධිමත් සමාජයක ලක්ෂණයකි. බෞද්ධ හෝ අන්‍යාගමික වේවා, රටේ මුල් බැසගත් වටිනාකම්වලට නිසි ගෞරවය දැක්වීමෙන් කිසිවෙකුගේ අයිතිවාසිකම් කඩවන්නේ නැත; ඉන් ප්‍රදර්ශනය වන්නේ ඒ පුද්ගලයාගේ ඇති උසස් හැදීවැඩීමයි. අපේ අගනා බෞද්ධ සංස්කෘතිය හෑල්ලු කරන මෙවැනි දුර්මතයන්ට එරෙහිව බුද්ධිමත්ව කරුණු දැක්වීමත්, අනාගත පරපුරට අපේ සාරධර්ම නිවැරදිව දායාද කිරීමත් අද දවසේ අප සැමගේ ජාතික වගකීමකි.
