මුලින්ම පැහැදිලි කරගන්න බැරි සිද්ධියක් දැක්කම ඒකට අදාලව හයිපොතිසිස් එකක් හදනව ඊට පස්සෙ ඒක හරි කියල කියන්න ඕනි කරන සාක්ෂි එකතු කරනව (Facts, test,...). ඒ ෆැක්ට්ස් එකක් හෝ ගොඩක් ආවම තියරිය ඒ එකතු කරගත්ත ෆැක්ට්ස් වලට අදාලව හරි කියල ඔප්පු කරගන්නව එතකොට ඉස්සහරට ඒක වැරදියි කියල ඔප්පු වෙන්නත් පුලුවන්.
පරිණාමාවාදය තියරියක් විතරයි කියල පිලිගන්න අයත් ඉන්නව,. ඒක ෆැක්ට් එකක් කියලත් පිලිගන්න අයත් ඉන්නව. ඒ දෙකම එකට තියෙනව කියල පිලිගන්න අයත් ඉන්නව. ඒක මයින්ඩ් බොඩි එක ගැන තියෙන ආගියුමන්ට් එකක් වගේ දෙයක් (
https://thereader.mitpress.mit.edu/discovery-mind-body-problem/). හරි කියල එකක් නෑ හැම එකම එක එක අවස්තාවලට හරි.
(
https://www.newscientist.com/lastwo...-does-a-theory-become-a-fact-and-who-decides/)
ඔතන ඇත්තටම ඩාවින්ගෙ එක තියරියක්ද ෆැක්ට් එකක්ද කියන එක නෙවෙයි අදාල වෙන්නෙ කෙනෙක්ට ඒක ෆැක්ට් එකක්ද තියරියක්ද කියන එකට. ඒක තියරියක් විතරයි හරි ෆැක්ට් එකක් විතරයි හරි කියන අය අතරින් ලොකුවටම ඉන්ෆ්ලුවෙන්ස් කැපෑසිටි එක තියෙන කෙනාගෙ influence capacity එක විතරයි වැදගත් වෙන්නෙ.
ඩාවින් මුලින්ම පටන් ගන්නෙත් උපකල්පනයකින් ඊට පස්සෙ තමා ඔය පොත හොයන සීන් එකට පොර යන්නෙ නැවකුත් අරගෙන ඊටත් පස්සෙ තමා 1852 එයාගෙ උපකල්පනයට අදාල සාක්ෂි ටික ඉදිරිපත් කරන්නෙ. ඩාවින්සිගෙ සාක්ෂි නැති කේස් එක මේකයි ඩාවින් ඕකට පොතක් ලියල එවිඩන්ස් දුන්නට එයාගෙන් පිට සාක්ෂි ඇවිත් ඕක ස්ට්රොන්ග් උනේ මේ වීඩියෝ එකේ කියන විදියටම අනික් විශයන්වල වැඩිදියුණු වීම් එක්ක. ඒ වෙනකන් ඒකට සෑහෙන ප්රශ්න ආව දේව වාදී ආගම් වලින්.
අන්තිමට වයස ගැන කියන එක දැනට තියෙන දත්තවලට අනුව 1800 ගණන්වල මිනිස්සුන්ගෙ ආයුෂ අඩුයි දැනට සාපේක්ෂව ඒකෙන් කියන්නෙ නෑ අවුරුදු 1000කට කලින් මිනිස්සුන්ගෙත් ආයුෂ අඩුයි කියන එක ඒක ෆැක්ට් එකක් නෙවෙයි ඒක හයිපොතිසිස් එකක්.
නිව්ටන් නියම පරම සත්ය වගේ අදහගෙනනෙ ඉන්න ඇත්තෙ කට්ටිය අයින්ස්ටයින් එනකන්. දැන් අන්තිමට නිව්ටන් වැරදි නෑ, අයින්ස්ටයිනුත් වැරදි නෑ, බොර් වැරදිත් නෑ වගේ තැනකටනෙ ඇවිත් තියෙන්නෙ.
පරිණාමවාදය උනත් ඉතින් එහෙම නොවෙයි කියන්නත් බෑ. අනික් දේ තමා පරිණාමය හැමවෙලාවෙම හොදම එක නෙවෙයි ඉතුරු කරන්නෙ. ඒ වෙලාවෙ තියෙන තත්වයට වඩාත්ම ගැලපෙන කෙනා. ඕක දැනුමටත් ඇප්ලයි වෙනව. (
https://press.princeton.edu/books/hardcover/9780691171982/the-evolution-of-knowledge)
ඒක වෙන හැටි ප්රැක්ටිකලිම බලන්න පුලුවන් AI වල genetic algorithm, Reinforcement learning එක්සාම්පල් කීපයක් බැලුව නන්. (
https://www.linkedin.com/pulse/behavioral-economics-cobra-effect-law-unintended-tod-newman/,
)
Ex - ඩාවින්සි කරපු සමහර දේවල් ඒ කාලෙට ඇඩප්ට් උන් නැති නිසා ඩිවලොප් උන් නෑ නිකම්ම අතඇරල දැම්ම. ඒව ඩිවලොප් වෙන්නෙ අනික් මිනිස්සුන්ට ඒව යූස් කරන්නෙ කොහොමද කියන එක හෝ ඒව ඉම්ප්ලිමන්ට් කරන්නෙ කොහොමද කියන එක ඒ මනුස්සයට මිස් වෙච්ච නිසා අපිට මිස් වෙච්ච දැනුමක් එතන තිබුණ වෙන්න බැරිද?
ඉතින් පුලුවන් බැරි නෑනෙ. ඒකනෙ බුදුහාමුදුරුවො අවබෝධ කරගත්තෙ. තනියම බැරි අයට සපෝට් එකක් තමා ඔය දීල තියෙන්නෙ මේ පාරෙ ගිහින් බලන්න කියල.
කෙනෙක්ට ආයෙ බුදු වෙන්න බෑ කියන්නෙ මේකයි. නැතිම දැනුමක් ආයෙ ජෙනරේට් කරන්නෙ නෑනෙ කවුරුවත් බුදුහාමුදුරුවො දේශනා කරල තියෙන්නෙ පරම සත්ය නන්. ඒක ආයෙ ආයෙ තනියම අවබෝධ කරගෙන කිව්වත් කියන්න තියෙන්නෙ එකමනෙ. එතකොට මුලින්ම ඒක තනියම අවබෝධ කරගත්ත කෙනාට තමා බුද්ධ කියන්නෙ. හැබැයි ඒ දැනුම ඊට පස්සෙ අවබෝධ කරගෙන ඕනිම කෙනෙක්ට බුදුහාමුදුරුවො ඇචීව් කරපු එකටම යන්න පුලුවන්. ඒත් එයාට බුද්ධ වෙන්න බෑ මේ බුද්ධ කාලය ඇතුලෙ අර උඩින් කියපු කරාණව නිසා ස්ටෙට් එකට යන්න පුලුවන්.
------
Post added on Dec 13, 2022 at 11:48 AM
