Reply to thread

Message: <blockquote data-quote="techhelpme" data-source="post: 30948670" data-attributes="member: 570627">මන් මේ කතන්දරේ grok එකට නිකන් කොපි කරලා දුන්නම මෙහෙම උත්තරයක් ආවේ.මේක ඇත්තෙන්ම ගැඹුරු ප්‍රශ්නයක්, සහ මේකට උත්තර දෙන්න හිතන්න ඕනේ භෞතික (physical) හා අභෞතික (non-physical) යන දෙකම එකට බලන ආකාරයකින්. ඔබේ ප්‍රශ්නය ඇත්තටම යන්නේ සිතිවිලි (consciousness) හා භෞතික ශරීරය අතර සම්බන්ධය ගැන, ඒ වගේම භෞතික දේවල් වලින් හිතන්නේ කොහොමද කියන එක ගැන. මම උත්තරය ලේසි භාෂාවෙන්, ඔබට තේරෙන විදිහට, නමුත් ගැඹුරු ආකාරයෙන් දෙන්න උත්සාහ කරන්නම්.<hr />1. භෞතික ශරීරය හා සිතිවිලි අතර සම්බන්ධය ඔබ හරි, අපේ ශරීරය භෞතිකයි—ප්‍රෝටෝන, ඉලෙක්ට්‍රෝන, නියුට්‍රෝන වලින් හැදුණු අණු, සෛල, ඉන්ද්‍රියන්. මේවා ගල්, ලී, යකඩ වගේ භෞතික දේවල් හා එකම මූලික අංශු වලින් හැදිලා තියෙනවා. ඒත්, මිනිස්සුන්ට (හෝ සතුන්ට) හිතන්න පුළුවන්, තීරණ ගන්න පුළුවන්, හැඟීම් තියෙනවා, නමුත් ගල්වලට හෝ ලී වලට එහෙම නැහැ. මේ වෙනස ඇතිවෙන්නේ භෞතික දේවල්වල ගුණාත්මක සංවිධානය (organization) නිසා.<ul> <li data-xf-list-type="ul">මොළය හා ස්නායු පද්ධතිය: මිනිස් මොළය යනු ඉතාමත් සංකීර්ණ භෞතික ඉන්ද්‍රියක්. එය බිලියන ගණනක් නියුරෝන (neurons) වලින් හැදිලා තියෙනවා, ඒවා එකිනෙකට සම්බන්ධ වෙලා ස්නායු ජාල (neural networks) හදනවා. මේ ජාල හරහා විදුලි ආවේග (electrical impulses) හා රසායනික සංඥා (chemical signals) හුවමාරු වෙනවා. මේ ප්‍රතික්‍රියා තමයි අපි "සිතිවිලි" හෝ "සිහිය" (consciousness) ලෙස හඳුනාගන්නේ.</li> <li data-xf-list-type="ul">භෞතිකයෙන් අභෞතිකය බිහිවීම: සිතිවිලි, හැඟීම්, තීරණ ගැනීම වගේ දේවල් අභෞතික ලෙස පෙනුනත්, ඒවා ඇත්තටම මොළයේ භෞතික ක්‍රියාවලියේ ප්‍රතිඵල (emergent properties) විදිහට හිතන්න පුළුවන්. උදාහරණයක් විදිහට, ජලය බලන්න: එය හයිඩ්‍රජන් හා ඔක්සිජන් අණු වලින් හැදිලා තියෙනවා. හයිඩ්‍රජන් හෝ ඔක්සිජන් තනිවම තියෙනකොට "තෙත්" බවක් නැහැ, ඒත් ඒවා එකතු වුනාම ජලයේ "තෙත් බව" බිහිවෙනවා. ඒ වගේම, මොළයේ සංකීර්ණ භෞතික ක්‍රියාවලියෙන් "සිතිවිලි" බිහිවෙනවා.</li> </ul><hr />2. භෞතික දේවල්වලින් හිතන්නේ කොහොමද?ඔබේ ප්‍රශ්නයේ තියෙන ගැටලුව තමයි, "ගල්, ලී, යකඩ වලට හිතන්න බැරි නම්, අපි හිතන්නේ කොහොමද?" මේකට උත්තරය තියෙන්නේ සංවිධානය (organization) හා ක්‍රියාකාරීත්වය (functionality) තුළ.<ul> <li data-xf-list-type="ul">සංකීර්ණත්වය: මිනිස් මොළයේ තියෙන නියුරෝන බිලියන 86ක් පමණ එකිනෙකට සම්බන්ධ වෙලා, ට්‍රිලියන ගණනක් සිනැප්ස් (synapses) හරහා තොරතුරු හුවමාරු කරනවා. මේ සංකීර්ණත්වය නිසා, තොරතුරු ගබඩා කිරීම, විශ්ලේෂණය කිරීම, හා තීරණ ගැනීම වගේ ක්‍රියාවලි බිහිවෙනවා. ගල් හෝ ලී වල මේ වගේ සංකීර්ණ ජාල නැහැ.</li> <li data-xf-list-type="ul">තොරතුරු සැකසීම: මොළය යනු තොරතුරු සැකසීමේ (information processing) යන්ත්‍රයක් වගේ. එය පිටතින් එන තොරතුරු (ඉන්ද්‍රියන් හරහා) ගන්නවා, ඒවා සැකසුවාම "සිතිවිලි" හෝ "අවබෝධය" බිහිවෙනවා. මේක භෞතික ක්‍රියාවලියක් උනත්, එහි ප්‍රතිඵලය අභෞතික ලෙස අපට දැනෙනවා.</li> <li data-xf-list-type="ul">සිහිය (Consciousness): "සිහිය" යනු තවමත් පුර්ණ ලෙස විස්තර කරන්න බැරි ගැටලුවක් (hard problem of consciousness). විද්‍යාඥයන් හිතන්නේ මේක මොළයේ භෞතික ක්‍රියාවලිවලින් බිහිවෙන දෙයක් බව, ඒත් ඒක "අභෞතික" ලෙස දැනෙන්නේ එය අපේ ආත්මීය අත්දැකීම (subjective experience) නිසා. උදාහරණයක් ලෙස, රතු පාට දැක්කම ඔබට "රතු" ගැන හැඟීමක් ඇතිවෙනවා. ඒ හැඟීම තමයි අභෞතික ලෙස දැනෙන්නේ, ඒත් ඒක ඇත්තටම මොළයේ ඇතිවන විදුලි-රසායනික සංඥාවල ප්‍රතිඵලයක්.</li> </ul><hr />3. ගල්වලට හිතන්න බැරි ඇයි?ගල්, ලී, යකඩ වගේ දේවල් භෞතික උනත්, ඒවාට සිතිවිලි බිහිකරන්න ඕනෑ විදිහේ සංකීර්ණ ජාල හෝ තොරතුරු සැකසීමේ හැකියාව නැහැ. මිනිස් මොළයේ තියෙන්නේ විශේෂිත ලෙස සංවිධානය වුණු, ජීවී ක්‍රමයක් (biological system) එකක්. ඒක නිසා මොළයට:<ul> <li data-xf-list-type="ul">තොරතුරු ගබඩා කිරීම: මතකය ලෙස.</li> <li data-xf-list-type="ul">තොරතුරු සැකසීම: තීරණ ගැනීම, කල්පනා කිරීම.</li> <li data-xf-list-type="ul">ප්‍රතිචාර දැක්වීම: හැඟීම්, හැසිරීම් හරහා.</li> </ul>මේ හැකියා තියෙනවා. ගලකට හෝ ලී එකකට මේ වගේ ජීවීය සංකීර්ණත්වයක් නැති නිසා ඒවාට හිතන්න බැහැ.<hr />4. භෞතිකය හා අභෞතිකයේ ගැටලුවඔබ අහනවා, "භෞතික දේකට හිතන්න පුළුවන් නම්, ඒක කොහොමද?" මේකට විද්‍යාත්මකව තවමත් පුර්ණ උත්තරයක් නැහැ, ඒත් "emergentism" (බිහිවීමේ තත්ත්වය) කියන සංකල්පයෙන් බොහෝ දුරට පැහැදිලි කරන්න පුළුවන්. මේ ලෙසයි:<ul> <li data-xf-list-type="ul">භෞතික ක්‍රියාවලිවලින් (මොළයේ) සංකීර්ණ ගුණාංග (emergent properties) බිහිවෙනවා, ඒවා තමයි අපි "සිතිවිලි", "හැඟීම්", "සිහිය" ලෙස හඳුනාගන්නේ.</li> <li data-xf-list-type="ul">උදාහරණයක් ලෙස, ඔබේ පරිගණකය බලන්න: එයත් භෞතිකයි (සිලිකන්, ලෝහ, විදුලිය), ඒත් එයින් බිහිවෙන සොෆ්ට්වෙයා (software) එකක් විදිහට තොරතුරු සැකසීම, ගණනය කිරීම වගේ දේවල් කරන්න පුළුවන්. ඒ වගේම, මොළයත් එක ආකාරයක "hardware" එකක්, ඒත් එයින් බිහිවෙන "software" එක තමයි සිතිවිලි.</li> </ul><hr />5. අවසාන උත්තරයභෞතික ශරීරය (විශේෂයෙන් මොළය) හරහා සිතිවිලි බිහිවෙන්නේ එහි සංකීර්ණ ස්නායු ජාලයේ තොරතුරු සැකසීමේ හැකියාව නිසා. මේ සිතිවිලි "අභෞතික" ලෙස පෙනුනත්, ඒවා ඇත්තටම භෞතික ක්‍රියාවලිවල ප්‍රතිඵලයක්. ගල්, ලී වලට හිතන්න බැරි වෙන්නේ ඒවාට මේ වගේ සංකීර්ණ ජීවීය ජාල නැති නිසා. "සිහිය" යනු තවමත් පුර්ණ ලෙස විස්තර කරන්න බැරි ගැටලුවක්, ඒත් එය බිහිවෙන්නේ මොළයේ භෞතික ක්‍රියාවලිවලින් බව විද්‍යාවෙන් පිළිගන්නවා.ඔබට මේක ගැන තව ගැඹුරින් යමක් බලන්න ඕන නම්, neuroscience (ස්නායු විද්‍යාව) හෝ philosophy of mind (සිතුවිලි දර්ශනය) ගැන බලන්න. ඒත්, මේ උත්තරය ඔබේ ප්‍රශ්නයට තරමක් තේරුම් ගන්න පුළුවන් විදිහට ලිව්වා කියලා හිතනවා! ඔබට තව යමක් ගැඹුරින් දැනගන්න ඕන නම්, කියන්න!</blockquote>

Verification: Hathara warak wissa keeyada? (Hathara wadi karanna 20)

Top Bottom