අන්තිමට දාපු මේ නූලෙ තිබ්බ මෙහෙම කොටසක් https://elakiri.com/threads/බුදුන්-වහන්සේ-වැඩසිටි-සමයේ-සෝවාන්-වූ-පුද්ගලයන්-වැඩි-වීමට-භාශාව-බලපෑවාද.2244487/
@greenthunder @ek_rosh @nipund @Blair Solari මේක මෙහෙමද වෙලා තියෙන්නෙ?
බුදුරජාණන් වහන්සේ බුදුවීමට පෙර (බෝධිසත්ත්ව අවධියේදී) ආලාර කාලාම සහ උද්දකරාමපුත්ත යන ගුරුවරුන් වෙතින් "නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය" වැනි ඉහළම රූපාවචර සහ අරූපාවචර ධ්යාන සමාපත්ති ප්රගුණ කළා.
එය නිවන නොවන බව උන්වහන්සේ තේරුම් ගත්තේ ඉතාම තාර්කික සහ ප්රායෝගික කරුණු කිහිපයක් පදනම් කරගෙනයි:
1. තවදුරටත් ඉතිරිව පවතින "සංස්කාර"
"නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය" යනු සඤ්ඤාව (හැඟීම) ඇත්තෙත් නැති, නැත්තෙත් නැති ඉතාම සියුම් අවස්ථාවක්. නමුත් එහිත් ඉතාම සියුම් මට්ටමකින් සංස්කාර ඉතිරි වී පවතින බව බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ දුටුවා. නිවන යනු සියලු සංස්කාරයන්ගෙන් මිදීම (අසංඛත) වුවත්, මේ තත්ත්වය තවමත් ශක්තියක් මත පදනම් වූවක්.
2. අනිත්ය බව වටහා ගැනීම
මෙම ඉහළම සමාධියට පත් වූ විට ලැබෙන සාමය තාවකාලිකයි. එම සමාධියෙන් නැගී සිටි පසු නැවත සාමාන්ය කෙලෙස් සිතුවිලි ඇති විය හැකි බවත්, එම තත්ත්වය පවත්වා ගැනීමට දැඩි වෙහෙසක් (ආයූහනයක්) අවශ්ය බවත් උන්වහන්සේට වැටහුණා. යමක් ඇති වූවා නම් එය නැති විය යුතුමයි (අනිත්යයි). ඒ නිසා මෙය සදාකාලික මෝක්ෂය විය නොහැකි බව උන්වහන්සේ තීරණය කළා.
3. පුනර්භවය වැළැක්වීමට නොහැකි වීම
මෙම ධ්යාන මට්ටම්වලින් කෙලෙස් යටපත් කිරීම (විෂ්කම්භන ප්රහාණය) පමණක් සිදු වන අතර, කෙලෙස් මුල් පිටින්ම උදුරා දැමීම (සමුච්ඡේද ප්රහාණය) සිදු නොවන බව බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ වටහා ගත්තා. එම ධ්යාන බලය අවසන් වූ පසු නැවතත් සත්වයා උත්පත්තිය කරා (සංසාරයට) ඇදී යන බව උන්වහන්සේ දුටුවා.
4. ප්රඥාවට ඉඩක් නොමැති වීම
නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයේදී සිත කෙතරම් සියුම්ද යත්, එතැනදී "විදර්ශනා ඥානය" හෝ චතුරාර්ය සත්යය අවබෝධ කර ගැනීමට අවශ්ය කරන අවදිමත් මනසක් (Active Consciousness) ක්රියාත්මක වන්නේ නැහැ. නිවන සඳහා ප්රඥාව අත්යවශ්ය වුවත්, මෙම ධ්යානය තුළ ඇත්තේ ඒකාග්රතාවය (Concentration) පමණක් බව උන්වහන්සේ අවබෝධ කරගත්තා.
"නායං ධම්මෝ නිබ්බිදාය, න විරාගාය, න නිරෝධාය, න උපසමාය, න අභිඤ්ඤාය, න සම්බෝධාය, න නිබ්බානාය සංවත්තති."
(මෙම ධර්මය කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නිරුද්ධ වීම පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස හෝ නිවන පිණිස පවතින්නේ නැත.)
මෙම කරුණු නිසා උන්වහන්සේ එම ගුරුවරුන් අත්හැර තමන් වහන්සේම ස්වාධීනව "මධ්යම ප්රතිපදාව" සොයා යාමට තීරණය කළා.
වීණාවක හඬ මිහිරි වීමට නම් එහි තත් සකස් විය යුතු ආකාරය අනුව මධ්යම ප්රතිපදාව මෙසේ පැහැදිලි කළ හැකියි:
1. තත් තද වැඩි වූ විට: වීණාවක තත් ඕනෑවට වඩා තද කළහොත්, එය වැයීමට උත්සාහ කරන විට තත කැඩී යයි. එසේත් නැත්නම් ඉන් නිකුත් වන්නේ රළු, අමිහිරි ශබ්දයකි. මෙය අත්තකිලමථානුයෝගයට (ශරීරයට දැඩි ලෙස දුක් දීම) සමානයි.
2. තත් බුරුල් වැඩි වූ විට: වීණාවේ තත් ඕනෑවට වඩා බුරුල් වූ විට, එයින් කිසිදු හඬක් නිකුත් නොවේ. එය වැයිය නොහැකි උපකරණයක් බවට පත්වේ. මෙය කාමසුඛල්ලිකානුයෝගයට (සැප සම්පත්වලම ගැලී සිටීම) සමානයි.
3. තත් නිසි පරිදි සකස් වූ විට: තත් තද වැඩිත් නැති, බුරුල් වැඩිත් නැති මධ්යම ප්රමාණයට තබා ඇති විට පමණක් වීණාවෙන් මිහිරි සංගීතයක් නිකුත් වේ. මධ්යම ප්රතිපදාව යනු මෙයයි.
බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ලැබූ අවබෝධය
මෙම උපමාවත් සමඟ උන්වහන්සේ කරුණු තුනක් වටහා ගත්තා:
• ශරීරයේ වැදගත්කම: අධ්යාත්මික අවබෝධය සඳහා නිරෝගී මනසක් අවශ්ය බවත්, ඒ සඳහා ශරීරය පණ ගැන්වීමට අවශ්ය අවම ආහාරය (ප්රත්ය පහසුකම්) ගත යුතු බවත් උන්වහන්සේ තීරණය කළා.
• වීර්යය සමබර කිරීම: වීර්යය වැඩි වූ විට සිත නොසන්සුන් (උද්ධච්ච) වන බවත්, වීර්යය අඩු වූ විට සිත අලස (ථීනමිද්ධ) වන බවත් උන්වහන්සේ දුටුවා.
• ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය: මෙම මැද මාවත අවසානයේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ලෙස උන්වහන්සේ ලෝකයට දේශනා කළා.
"ද්වේමේ භික්ඛවේ අන්තා පබ්බජිතේන න සේවිතබ්බා.
යෝ චායං කාමේසු කාමසුඛල්ලිකානුයෝගෝ, හීනෝ ගම්මෝ පෝථුජ්ජනිකෝ අනරියෝ අනත්ථසංහිතෝ;
යෝ චායං අත්තකිලමථානුයෝගෝ, දුක්ඛෝ අනරියෝ අනත්ථසංහිතෝ.
ඒතේ තේ භික්ඛවේ උභෝ අන්තේ අනුපගම්ම මජ්ඣිමා පටිපදා තථාගතේන අභිසම්බුද්ධා චක්ඛුකරණී ඤාණකරණී උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බෝධාය නිබ්බානාය සංවත්තති."
සරල සිංහල තේරුම
• ද්වේමේ භික්ඛවේ අන්තා පබ්බජිතේන න සේවිතබ්බා: මහණෙනි, පැවිද්දකු විසින් සේවනය නොකළ යුතු අන්ත දෙකක් තිබේ.
• කාමසුඛල්ලිකානුයෝගෝ: පංච කාම සැපයෙහි ඇලී ගැලී සිටීම (මෙය හීන වූ, ග්රාම්ය වූ, පෘථග්ජනයන්ට අයිති, ආර්ය නොවූ, අනර්ථයක්ම ගෙන දෙන දෙයකි).
• අත්තකිලමථානුයෝගෝ: ශරීරයට දැඩි ලෙස දුක් දීම (මෙය දුක් උපදවන, ආර්ය නොවූ, අනර්ථයක්ම ගෙන දෙන දෙයකි).
• ඒතේ තේ භික්ඛවේ උභෝ අන්තේ අනුපගම්ම මජ්ඣිමා පටිපදා: මහණෙනි, මේ අන්ත දෙකටම නොගොස් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් "මධ්යම ප්රතිපදාව" අවබෝධ කරගන්නා ලදී.
• චක්ඛුකරණී ඤාණකරණී...: එය නුවණැස ලබා දෙන, ඥානය ලබා දෙන, කෙලෙස් සංසිඳුවන, විශිෂ්ට අවබෝධය පිණිස සහ නිවන පිණිසම පවතියි.
🪷
මධ්යම ප්රතිපදාව හා බෝධිසත්ත්වයන්ගේ අවබෝධය
ඉහලම ධ්යානය විදහා පෙන්නුම් කරන ආකාරය සහසිතාගෙන් සිත සමග සම්බන්ධ වී තිබෙන්නේ කෙසේද? #Buddhism #Meditation #Mindfulness
Keywords: මධ්යම ප්රතිපදාව,බෝධිසත්ත්වයන්ගේ අවබෝධය,උපදේශන මාර්ගය,නේවාසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය,සමධි සමාපත්ති,උපදේශන ධ්යානය,සංසාරය හා නිවන,සමාධි අවබෝධය,අසංඛත වෙනස,ක්ෂේම අවබෝධය
https://www.tiktok.com/@innerglow93/photo/7608909088398789895
බුදු හමුදුරුවො ඕක කොහොමද වෙන් කරගන්න ඇත්තෙ කියල හොයනකොට මේක ලැබුනෙ.
@greenthunder @ek_rosh @nipund @Blair Solari මේක මෙහෙමද වෙලා තියෙන්නෙ?
බුදුරජාණන් වහන්සේ බුදුවීමට පෙර (බෝධිසත්ත්ව අවධියේදී) ආලාර කාලාම සහ උද්දකරාමපුත්ත යන ගුරුවරුන් වෙතින් "නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය" වැනි ඉහළම රූපාවචර සහ අරූපාවචර ධ්යාන සමාපත්ති ප්රගුණ කළා.
එය නිවන නොවන බව උන්වහන්සේ තේරුම් ගත්තේ ඉතාම තාර්කික සහ ප්රායෝගික කරුණු කිහිපයක් පදනම් කරගෙනයි:
1. තවදුරටත් ඉතිරිව පවතින "සංස්කාර"
"නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය" යනු සඤ්ඤාව (හැඟීම) ඇත්තෙත් නැති, නැත්තෙත් නැති ඉතාම සියුම් අවස්ථාවක්. නමුත් එහිත් ඉතාම සියුම් මට්ටමකින් සංස්කාර ඉතිරි වී පවතින බව බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ දුටුවා. නිවන යනු සියලු සංස්කාරයන්ගෙන් මිදීම (අසංඛත) වුවත්, මේ තත්ත්වය තවමත් ශක්තියක් මත පදනම් වූවක්.
2. අනිත්ය බව වටහා ගැනීම
මෙම ඉහළම සමාධියට පත් වූ විට ලැබෙන සාමය තාවකාලිකයි. එම සමාධියෙන් නැගී සිටි පසු නැවත සාමාන්ය කෙලෙස් සිතුවිලි ඇති විය හැකි බවත්, එම තත්ත්වය පවත්වා ගැනීමට දැඩි වෙහෙසක් (ආයූහනයක්) අවශ්ය බවත් උන්වහන්සේට වැටහුණා. යමක් ඇති වූවා නම් එය නැති විය යුතුමයි (අනිත්යයි). ඒ නිසා මෙය සදාකාලික මෝක්ෂය විය නොහැකි බව උන්වහන්සේ තීරණය කළා.
3. පුනර්භවය වැළැක්වීමට නොහැකි වීම
මෙම ධ්යාන මට්ටම්වලින් කෙලෙස් යටපත් කිරීම (විෂ්කම්භන ප්රහාණය) පමණක් සිදු වන අතර, කෙලෙස් මුල් පිටින්ම උදුරා දැමීම (සමුච්ඡේද ප්රහාණය) සිදු නොවන බව බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ වටහා ගත්තා. එම ධ්යාන බලය අවසන් වූ පසු නැවතත් සත්වයා උත්පත්තිය කරා (සංසාරයට) ඇදී යන බව උන්වහන්සේ දුටුවා.
4. ප්රඥාවට ඉඩක් නොමැති වීම
නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයේදී සිත කෙතරම් සියුම්ද යත්, එතැනදී "විදර්ශනා ඥානය" හෝ චතුරාර්ය සත්යය අවබෝධ කර ගැනීමට අවශ්ය කරන අවදිමත් මනසක් (Active Consciousness) ක්රියාත්මක වන්නේ නැහැ. නිවන සඳහා ප්රඥාව අත්යවශ්ය වුවත්, මෙම ධ්යානය තුළ ඇත්තේ ඒකාග්රතාවය (Concentration) පමණක් බව උන්වහන්සේ අවබෝධ කරගත්තා.
"නායං ධම්මෝ නිබ්බිදාය, න විරාගාය, න නිරෝධාය, න උපසමාය, න අභිඤ්ඤාය, න සම්බෝධාය, න නිබ්බානාය සංවත්තති."
(මෙම ධර්මය කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නිරුද්ධ වීම පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස හෝ නිවන පිණිස පවතින්නේ නැත.)
මෙම කරුණු නිසා උන්වහන්සේ එම ගුරුවරුන් අත්හැර තමන් වහන්සේම ස්වාධීනව "මධ්යම ප්රතිපදාව" සොයා යාමට තීරණය කළා.
වීණාවක හඬ මිහිරි වීමට නම් එහි තත් සකස් විය යුතු ආකාරය අනුව මධ්යම ප්රතිපදාව මෙසේ පැහැදිලි කළ හැකියි:
1. තත් තද වැඩි වූ විට: වීණාවක තත් ඕනෑවට වඩා තද කළහොත්, එය වැයීමට උත්සාහ කරන විට තත කැඩී යයි. එසේත් නැත්නම් ඉන් නිකුත් වන්නේ රළු, අමිහිරි ශබ්දයකි. මෙය අත්තකිලමථානුයෝගයට (ශරීරයට දැඩි ලෙස දුක් දීම) සමානයි.
2. තත් බුරුල් වැඩි වූ විට: වීණාවේ තත් ඕනෑවට වඩා බුරුල් වූ විට, එයින් කිසිදු හඬක් නිකුත් නොවේ. එය වැයිය නොහැකි උපකරණයක් බවට පත්වේ. මෙය කාමසුඛල්ලිකානුයෝගයට (සැප සම්පත්වලම ගැලී සිටීම) සමානයි.
3. තත් නිසි පරිදි සකස් වූ විට: තත් තද වැඩිත් නැති, බුරුල් වැඩිත් නැති මධ්යම ප්රමාණයට තබා ඇති විට පමණක් වීණාවෙන් මිහිරි සංගීතයක් නිකුත් වේ. මධ්යම ප්රතිපදාව යනු මෙයයි.
බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ලැබූ අවබෝධය
මෙම උපමාවත් සමඟ උන්වහන්සේ කරුණු තුනක් වටහා ගත්තා:
• ශරීරයේ වැදගත්කම: අධ්යාත්මික අවබෝධය සඳහා නිරෝගී මනසක් අවශ්ය බවත්, ඒ සඳහා ශරීරය පණ ගැන්වීමට අවශ්ය අවම ආහාරය (ප්රත්ය පහසුකම්) ගත යුතු බවත් උන්වහන්සේ තීරණය කළා.
• වීර්යය සමබර කිරීම: වීර්යය වැඩි වූ විට සිත නොසන්සුන් (උද්ධච්ච) වන බවත්, වීර්යය අඩු වූ විට සිත අලස (ථීනමිද්ධ) වන බවත් උන්වහන්සේ දුටුවා.
• ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය: මෙම මැද මාවත අවසානයේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ලෙස උන්වහන්සේ ලෝකයට දේශනා කළා.
"ද්වේමේ භික්ඛවේ අන්තා පබ්බජිතේන න සේවිතබ්බා.
යෝ චායං කාමේසු කාමසුඛල්ලිකානුයෝගෝ, හීනෝ ගම්මෝ පෝථුජ්ජනිකෝ අනරියෝ අනත්ථසංහිතෝ;
යෝ චායං අත්තකිලමථානුයෝගෝ, දුක්ඛෝ අනරියෝ අනත්ථසංහිතෝ.
ඒතේ තේ භික්ඛවේ උභෝ අන්තේ අනුපගම්ම මජ්ඣිමා පටිපදා තථාගතේන අභිසම්බුද්ධා චක්ඛුකරණී ඤාණකරණී උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බෝධාය නිබ්බානාය සංවත්තති."
සරල සිංහල තේරුම
• ද්වේමේ භික්ඛවේ අන්තා පබ්බජිතේන න සේවිතබ්බා: මහණෙනි, පැවිද්දකු විසින් සේවනය නොකළ යුතු අන්ත දෙකක් තිබේ.
• කාමසුඛල්ලිකානුයෝගෝ: පංච කාම සැපයෙහි ඇලී ගැලී සිටීම (මෙය හීන වූ, ග්රාම්ය වූ, පෘථග්ජනයන්ට අයිති, ආර්ය නොවූ, අනර්ථයක්ම ගෙන දෙන දෙයකි).
• අත්තකිලමථානුයෝගෝ: ශරීරයට දැඩි ලෙස දුක් දීම (මෙය දුක් උපදවන, ආර්ය නොවූ, අනර්ථයක්ම ගෙන දෙන දෙයකි).
• ඒතේ තේ භික්ඛවේ උභෝ අන්තේ අනුපගම්ම මජ්ඣිමා පටිපදා: මහණෙනි, මේ අන්ත දෙකටම නොගොස් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් "මධ්යම ප්රතිපදාව" අවබෝධ කරගන්නා ලදී.
• චක්ඛුකරණී ඤාණකරණී...: එය නුවණැස ලබා දෙන, ඥානය ලබා දෙන, කෙලෙස් සංසිඳුවන, විශිෂ්ට අවබෝධය පිණිස සහ නිවන පිණිසම පවතියි.
🪷මධ්යම ප්රතිපදාව හා බෝධිසත්ත්වයන්ගේ අවබෝධය
ඉහලම ධ්යානය විදහා පෙන්නුම් කරන ආකාරය සහසිතාගෙන් සිත සමග සම්බන්ධ වී තිබෙන්නේ කෙසේද? #Buddhism #Meditation #Mindfulness
Keywords: මධ්යම ප්රතිපදාව,බෝධිසත්ත්වයන්ගේ අවබෝධය,උපදේශන මාර්ගය,නේවාසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය,සමධි සමාපත්ති,උපදේශන ධ්යානය,සංසාරය හා නිවන,සමාධි අවබෝධය,අසංඛත වෙනස,ක්ෂේම අවබෝධය
https://www.tiktok.com/@innerglow93/photo/7608909088398789895
Last edited:
