මැදපෙරදිග අර්බුදයෙන් මතුවූ බාහිර ආර්ථික බලපෑම් හමුවේ වුවද ශ්රී ලංකා රුපියල ස්ථාවර මට්ටමක පවත්වා ගනිමින් ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව 2026 අගෝස්තු මාසයේදී දේශීය විදේශ විනිමය වෙළඳපොළෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 579 ක ශුද්ධ විදේශ විනිමය ප්රමාණයක් මිලදී ගෙන ඇත. මෙය 2025 ජනවාරි මාසයෙන් පසුව තනි මාසයක් තුළ මහ බැංකුව විසින් සිදු කරන ලද ඉහළම විදේශ විනිමය මිලදී ගැනීම ලෙස වාර්තා වේ.
අතීතයේදී මෙන් රුපියල ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා විදේශ සංචිත වියදම් කිරීම වෙනුවට, රුපියලේ පැවැති ස්ථාවර භාවය ප්රයෝජනයට ගනිමින් සංචිත වැඩි කර ගැනීමට මුදල් බලධාරීන්ට මෙහිදී හැකියාව ලැබී තිබේ.
මෙවර අගෝස්තු මාසයේ සටහන් වූ අගය, 2026 පෙබරවාරි මාසයේදී වාර්තා වූ ඩොලර් මිලියන 461 සහ 2025 අගෝස්තු මාසයේදී වාර්තා වූ ඩොලර් මිලියන 356 යන පෙර ඉහළම අගයන් අභිබවා ගොස් ඇත. මේ සමඟ 2026 වසරේ මුල් මාස අට තුළ මහ බැංකුව විසින් සිදු කරන ලද ශුද්ධ ඩොලර් මිලදී ගැනීම් ප්රමාණය ඩොලර් බිලියන 1.48 ඉක්මවීය. 2025 මුළු වසර සඳහාම මහ බැංකුව සටහන් කර තිබූ ශුද්ධ මිලදී ගැනීම් ප්රමාණය ඩොලර් බිලියන 2 ක් විය.
ශ්රී ලංකාව මීට පෙර මුහුණ දුන් ගෙවුම් ශේෂ අර්බුද හමුවේ මහ බැංකුව අනුගමනය කළ ක්රියාමාර්ගවලට වඩා පැහැදිලි වෙනසක් මෙවර මිලදී ගැනීම්වල මට්ටමෙන් පෙන්නුම් කරයි. පෙර පැවති අර්බුදයන්හිදී රුපියල පාලනයකින් තොරව අවප්රමාණ වීම වැළැක්වීම සඳහා මහ බැංකුව සිදු කළේ තම විදේශ සංචිත ක්ෂය කරමින් ශුද්ධ ඩොලර් විකුණුම්කරුවෙකු ලෙස කටයුතු කිරීමයි. එමගින් සංචිත ශීඝ්රයෙන් අඩුවී ගිය අතර, වෙළඳපොළට මැදිහත් වීමේ හැකියාව අවසන් වූ පසු රුපියල නැවතත් දැඩි පීඩනයකට ලක් විය. කෙසේ වෙතත්, මෙවර බාහිර බලපෑම් අවශෝෂණය කරගනිමින් ශුද්ධ මිලදී ගැනීම් පවත්වාගෙන යාමට සහ විදේශ සංචිත ඉහළ නංවා ගැනීමට මහ බැංකුවට ඉඩකඩ සැලසී ඇත.
පෙබරවාරි අග භාගයේදී මැදපෙරදිග කලාපයේ හටගත් ගැටුම් උග්රවීමත් සමඟ මෙරට බාහිර ආර්ථික අංශයට දැඩි පීඩනයක් එල්ල විය. ඇමෙරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියලේ අගය 2026 පෙබරවාරි අවසානයේදී 0.2% ක සුළු අධිප්රමාණයක පැවති නමුත්, මාර්තු අවසාන වන විට එය 1.6% කින්ද, අප්රේල් අවසාන වන විට 2.9% කින්ද අවප්රමාණ විය. මෙම අවප්රමාණ වීම මැයි අවසානයේදී 5.4% දක්වා වැඩි වූ අතර, ජූනි අවසානය වන විට එය 7.9% ක උපරිම අගයකට ළඟා විය.
එතැන් සිට රුපියල නැවතත් ස්ථාවර මට්ටමකට පැමිණීමට පටන් ගත්තේය. මැදපෙරදිග අර්බුදයේ පීඩනය තවදුරටත් පැවැතුණද, ජූලි අවසානය වන විට වසරේ මුල් කාලයේ සිට රුපියලේ පැවති අවප්රමාණ වීම 7.8% දක්වාත්, අගෝස්තු අවසානය වන විට 5.5% දක්වාත් අඩුවිය. 2025 මුළු වසර පුරාම ඇමෙරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියල අවප්රමාණ වී තිබුණේ 5.6% කිනි.
මහ බැංකුවේ ශුද්ධ ඩොලර් මිලදී ගැනීම් වසර පුරා එක සමානව සිදු නොවුණි. රුපියල වේගයෙන් අවප්රමාණය වූ කාලපරිච්ඡේදය හා සමගාමීව, අප්රේල් සහ මැයි මාසවලදී මහ බැංකුව ශුද්ධ විකුණුම්කරුවෙකු ලෙස කටයුතු කරමින් පිළිවෙලින් ඩොලර් මිලියන 12.9 ක් සහ ඩොලර් මිලියන 211.3 ක් වෙළඳපොළට මුදාහැරියේය. කෙසේ වෙතත්, රුපියල ස්ථාවර වීමත් සමඟ ජූනි මාසයේදී නැවතත් ඩොලර් මිලියන 70.5 ක ශුද්ධ මිලදී ගැනීම් සිදු කළ මහ බැංකුව, ජූලි මාසයේදී එය ඩොලර් මිලියන 348.6 දක්වාත්, අගෝස්තු මාසයේදී ඩොලර් මිලියන 579 ක වාර්තාගත අගයක් දක්වාත් වේගවත් කළේය.
අතීතයේදී මෙන් රුපියල ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා විදේශ සංචිත වියදම් කිරීම වෙනුවට, රුපියලේ පැවැති ස්ථාවර භාවය ප්රයෝජනයට ගනිමින් සංචිත වැඩි කර ගැනීමට මුදල් බලධාරීන්ට මෙහිදී හැකියාව ලැබී තිබේ.
මෙවර අගෝස්තු මාසයේ සටහන් වූ අගය, 2026 පෙබරවාරි මාසයේදී වාර්තා වූ ඩොලර් මිලියන 461 සහ 2025 අගෝස්තු මාසයේදී වාර්තා වූ ඩොලර් මිලියන 356 යන පෙර ඉහළම අගයන් අභිබවා ගොස් ඇත. මේ සමඟ 2026 වසරේ මුල් මාස අට තුළ මහ බැංකුව විසින් සිදු කරන ලද ශුද්ධ ඩොලර් මිලදී ගැනීම් ප්රමාණය ඩොලර් බිලියන 1.48 ඉක්මවීය. 2025 මුළු වසර සඳහාම මහ බැංකුව සටහන් කර තිබූ ශුද්ධ මිලදී ගැනීම් ප්රමාණය ඩොලර් බිලියන 2 ක් විය.
ශ්රී ලංකාව මීට පෙර මුහුණ දුන් ගෙවුම් ශේෂ අර්බුද හමුවේ මහ බැංකුව අනුගමනය කළ ක්රියාමාර්ගවලට වඩා පැහැදිලි වෙනසක් මෙවර මිලදී ගැනීම්වල මට්ටමෙන් පෙන්නුම් කරයි. පෙර පැවති අර්බුදයන්හිදී රුපියල පාලනයකින් තොරව අවප්රමාණ වීම වැළැක්වීම සඳහා මහ බැංකුව සිදු කළේ තම විදේශ සංචිත ක්ෂය කරමින් ශුද්ධ ඩොලර් විකුණුම්කරුවෙකු ලෙස කටයුතු කිරීමයි. එමගින් සංචිත ශීඝ්රයෙන් අඩුවී ගිය අතර, වෙළඳපොළට මැදිහත් වීමේ හැකියාව අවසන් වූ පසු රුපියල නැවතත් දැඩි පීඩනයකට ලක් විය. කෙසේ වෙතත්, මෙවර බාහිර බලපෑම් අවශෝෂණය කරගනිමින් ශුද්ධ මිලදී ගැනීම් පවත්වාගෙන යාමට සහ විදේශ සංචිත ඉහළ නංවා ගැනීමට මහ බැංකුවට ඉඩකඩ සැලසී ඇත.
පෙබරවාරි අග භාගයේදී මැදපෙරදිග කලාපයේ හටගත් ගැටුම් උග්රවීමත් සමඟ මෙරට බාහිර ආර්ථික අංශයට දැඩි පීඩනයක් එල්ල විය. ඇමෙරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියලේ අගය 2026 පෙබරවාරි අවසානයේදී 0.2% ක සුළු අධිප්රමාණයක පැවති නමුත්, මාර්තු අවසාන වන විට එය 1.6% කින්ද, අප්රේල් අවසාන වන විට 2.9% කින්ද අවප්රමාණ විය. මෙම අවප්රමාණ වීම මැයි අවසානයේදී 5.4% දක්වා වැඩි වූ අතර, ජූනි අවසානය වන විට එය 7.9% ක උපරිම අගයකට ළඟා විය.
එතැන් සිට රුපියල නැවතත් ස්ථාවර මට්ටමකට පැමිණීමට පටන් ගත්තේය. මැදපෙරදිග අර්බුදයේ පීඩනය තවදුරටත් පැවැතුණද, ජූලි අවසානය වන විට වසරේ මුල් කාලයේ සිට රුපියලේ පැවති අවප්රමාණ වීම 7.8% දක්වාත්, අගෝස්තු අවසානය වන විට 5.5% දක්වාත් අඩුවිය. 2025 මුළු වසර පුරාම ඇමෙරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියල අවප්රමාණ වී තිබුණේ 5.6% කිනි.
මහ බැංකුවේ ශුද්ධ ඩොලර් මිලදී ගැනීම් වසර පුරා එක සමානව සිදු නොවුණි. රුපියල වේගයෙන් අවප්රමාණය වූ කාලපරිච්ඡේදය හා සමගාමීව, අප්රේල් සහ මැයි මාසවලදී මහ බැංකුව ශුද්ධ විකුණුම්කරුවෙකු ලෙස කටයුතු කරමින් පිළිවෙලින් ඩොලර් මිලියන 12.9 ක් සහ ඩොලර් මිලියන 211.3 ක් වෙළඳපොළට මුදාහැරියේය. කෙසේ වෙතත්, රුපියල ස්ථාවර වීමත් සමඟ ජූනි මාසයේදී නැවතත් ඩොලර් මිලියන 70.5 ක ශුද්ධ මිලදී ගැනීම් සිදු කළ මහ බැංකුව, ජූලි මාසයේදී එය ඩොලර් මිලියන 348.6 දක්වාත්, අගෝස්තු මාසයේදී ඩොලර් මිලියන 579 ක වාර්තාගත අගයක් දක්වාත් වේගවත් කළේය.
