හොඳයි බලමු ඔයාට උදව්වක් කරන්න පුළුවන්ද කියලා. මුලින්ම කියන්නම්. බෞද්ධ ධර්මය තුලදී පව් පින්, කුසල් අකුසල් ගැන ඕනා තරම් විග්රහයන් තියෙනවා. ඒවා මෙතනදි දක්වන්න මන් උත්සහ කරන්නේ නෑ. ඒත් ඔයාලා බුදුහාමුදුරුවෝ පුංචි රාහුල හාමුදුරුවන්ට නිවන් අවබෝධ කරන්න උපකාර වීම පිණිස දේශනා කරන්න යෙදුන අම්බලට්ටික රාහුලෝවාද සූත්රය (මජ්ජිම නිකාය), රාහුල සූත්රය (සුත්ත නිපාතය) කියවලා තේරුම් ගන්න උත්සහ කරන්න. ධර්මයට ආධුනික අයට ඒ තුලින් හොඳ මග පෙන්වීමක් ලැබෙනවා.
දෙන්න කසාද බඳින්න කලින් එක්වීම වගේ දේවල් ගැන මීට කලින් කථා කරලා තියෙන නිසා ආයිත් ඒ ගැන කථා කරන්න අවශ්ය වෙන එකක් නෑ.
පළමු දේ තමයි නොයෙක් නොයෙක් අය එක්ක සම්බන්ධ වෙන්න අපි ඇති කරගන්න චේතනාව. මෛත්රියේ තියෙන්නෙත් හිනාව. ඒත් මෛත්රියේ තියෙන හිනාවයි රාගයේ තියෙන හිනාවයි දෙකක්. එකිනෙකට වෙනස් ශාරීරික බැඳීම් ඇති නොකරගත්තට ඒ දේවල් ඇති කරගන්න කරන උත්සහය මෛත්රී සහගත සිතකින් නොමෙයි නේ කරන්නේ. රාග මූලික සිතකින්. රාගය කියන්නේ අකුසල මූලයක් (රාග, ද්වේෂ සහ මෝහ). ඉතින් මෙතනින් එහාට ඒ ගැන කථා කරලා වැඩක් නෑ. එයා පස්සේ අර මුලින් කියාපු ගෑණු කෙනා ලඟට ගියාට වැඩක් වෙන්නේ නෑ. ඒ අතර මැද්දෙදි කර ගත්ත අකුසල් එයා ලඟ තියෙනවා. නමුත් ධර්මය අසාධාරණ නෑ කාටවත්. මෙයාට වුනත් අළුත් ජීවිතය පටන් ගත්තම හොඳින් හිතලා පරණ දේවල් ගැන පසු තැවෙන්නේ නැතුව කටයුතු කරන්න පුළුවන්නම් ජීවිතයේ සතුට විඳින්න පුළුවන්.
කෙනෙක් මේ කියලා තියෙන ආකාරයට ගෑණු පස්සේ යන්න පටන් ගනිද්දී එයාගේ හිතේ මෝහය පැහැදිලිවම තියෙනවා. එයා ඒ විදියට කරන්නේ පංචස්කන්ධය ගැන තියෙන වැරදි වැටහීම නිසා. එයා ආත්මය විදියට සිතිවිල්ලක් ඇති කර ගෙනයි අනෙක් කෙනෙක්ව තමන්ගේ සතුට කරගන්න උත්සහ කරන්නේ. ආත්මයක් තියෙනවා කියලා මේ කෙනාට හිතන්නම වෙනවා. මොකද දෙයක් තියෙන නිසානේ එයා ඒ පස්සේ යන්නේ, ඒ දේ ලබා ගන්න උත්සහ කරන්නේ. ඉතින් ආත්මයක් ඇතැයි කියලා හිතාගෙන කරන හැම දෙයක්ම මෝහය මුල් කරගෙන කරන්නේ. මෝහයෙන් කොහොමද පින් කරන්නේ, කුසල් වඩන්නේ ?ශීලය කියන්නේ අකුසල් ප්රහීන කරන්න තියෙන යාන්ත්රණය. ඉතින් 3 වැනි සිල් පදය ඉතිරි වෙන්නේ වත් නෑ මෙතනදි. මෝහය කියන්නේ අකුසල් මූලයක්. ඉතින් එතනින් එහාට ඒ ගැන තවත් කථා කරලා වැඩක් නෑ.
මීළඟට, තමන් හොයන දේ ලැබෙන්නේ නැති නිසා ආපහු තමන් මුලින් එක්වුන කෙනා සමග නැවත එක්වෙනවා. හ්ම් හොඳයි. එතනින් එයාට පුළුවන් තමන්ගේ අකුසල් නවත්වලා කුසල් වඩවා ගන්න. නමුත් ලොකු මහන්සියක් දරන්න වෙනවා. ඇයි දන්නවාද? එයා දැන් ප්රමාද වෙච්ච කෙනෙක්. අපි ගනන් ගත්තේ නැති වුනාට අප්පමාදෝ අමත පදං ප්රමාදෝ මච්චුනො පදං කියන ගාථා පාඨයේ ලොකු අර්ථයක් තියෙනවා මල්ලි. අපි අකුසල් කරමින් සිටින කාලය අපේ සංසාර ගමනට පොළිය විදියට එකතු වෙනවා. ඒ එකතු වෙන්නෙත් සැප ප්රතිඵල අත් කරන්න නෙමෙයි, දුක ප්රතිඵල ඇති කරවන්න. ඒකනේ බුදු හාමුදුරුවෝ දේශනා කරන්නේ මුන් වැපිරුවොත් මුන් මිසක් තල බලාපොරොත්තු වෙන්න එපා කියලා. ඉතින් තවත් කුමන කථාද ආ ?
කොහොම වුනත් මේ වගේ අයව බුදු ධර්මයේදී අතහැරෙන්නේ නෑ. නියත මිථ්යා දෘෂ්ටියට නොවැටුන කෙනෙක් හැර අනිත් ඕනාම කෙනෙක්ට නිවන් අවබෝධ කරන්න පුළුවන්. නමුත් පරක්කු වෙනවා. ඒ කියන්නේ අකුසල් කරන්න කරන්න සංසාරේ ගත කරන්න වෙන කාලය වැඩි වෙනවා. මැරි මැරි උපදින්න වෙනවා. වැරදි හැසිරීමේ යෙදෙන අය සමාජයෙන් ගැරහුම් ලබනවා. හිරේ විලංගුවේ වැටෙන්න වෙනවා. අන් අයගේ ශාපයට ලක් වෙනවා. නොයෙකුත් භයානක ලෙඩ රෝගයන්ට ගොදුරු වෙන්න වෙනවා. බලන්න ඒඩ්ස් වලට තාමත් බේත් නෑනේ. ඒඩ්ස් හැදෙන්න ලිංගික හැසිරීම්ම අවශ්ය වෙන්නේ නැති වුනත් කාම මිථ්යාචාරයේ යෙදෙන කෙනාට ඒ තුලින් හැදෙනවා. ඊ ළඟට නපුංසකයෝ, සත්රීන් වෙලා උපදින්න වෙනවා. තිරිසන්නු වෙලා උපදින්න වෙනවා. අවලස්සන රූප සම්පත්තියකට උරුමකම් කියන්න වෙනවා. නුවණ අඩු වෙනවා. මන්ද බුද්ධික වෙනවා. මිත්ර සම්පත්ති නැති වෙනවා. වස්තු සම්පත්ති නැති වෙනවා. අඩු වයසෙන් මැරෙනවා. කොටින්ම කිව්වොත් පරිහාණියට යනවා. ඉතින් මේ නිසා පුළුවන් තරම් අපි ඒ දේවල් වලින් ඈත් වෙන්න ඕනා. වැරදි හැසිරීම් කියන්නේ අකුසල්. ඉතින් අකුසල් වැඩීම නතර කරලා ඒ කියන්නේ නරක හැසිරීම් වලින් අහක් වෙලා හොඳ හැසිරීම් වඩන්න පටන් ගත්තම (සිල් ආරක්ෂා කරන්න පටන් ගත්තම) යම් කාලයකින් ඒ කෙනාට ඒකෙ ප්රතිඵල විඳින්න පුළුවන්. මේ වෙනස තේරුම් ගන්න ඕනා. ඒක තේරුම් ගන්න බැරි නිසා තමයි සංසාරේ පුරා දුක් විඳ විඳ අපි ගමන් කරන්නේ.
මේ සිද්ධියේදී කියන කෙනා ෆන් එකට තව කෙනෙක් එක්ක ලිංගිකව එක්වුනා කියන්නේ ඇඟ පිනවන්න කටයුතු කලා කියන එකයි. ෆන් එක කියද්දීම එතන තියෙන්නේ මෝඩ කම. සිල් රක්ෂා කරන්න බෑ ෆන් එකට. ඒක තේරුම් ගන්න ඕනා. ඔය සමහරු රස්තියාදු ගහන්නේ, අරක්කු බොන්නේ, සිගරට් බොන්නේ,සත්තු මරන්නේ, පච කෙලින්නේ, කුණු හරප කියන්නේ ෆන් එකට. එතන කොහේද සිල් රැකෙන්නේ. තමන් කරන්නේ මොකක්ද කියලා නොදන්න මනුෂ්යයෙක් කොහොමද පිනක්, කුසලයක් කර ගන්නේ ? ආපහු එයා ගාවට එනවා කියන්නේ ආයිත් ඒ මුලින් වින්ද සැප හොයාගෙනම එනවා කියන එකමනේ. ඉතින් අපි ලෞකික සැප මේ විදියට හොයනවා කියන්නේ පංචස්කන්ධය පිනවනවා කියන එකයි. පංචස්කන්ධය පිනවන්නේ ස්කන්ධ අල්ලගෙන ඉන්න නිසා. ස්කන්ධ අල්ලගන්නේ ස්කන්ධ තියෙනවා කියලා දකින නිසා. ස්කන්ධ තියෙනවා කියලා දකින්නේ අවිද්යාව නිසා. අවිද්යාව ඇති වෙන්නේ තණ්හාව නිසා. තණ්හාව ඇති කරන්නේ දුක. ඒ කියන්නේ දුකට හේතුව තණ්හාව. ඉතින් චතුරාර්ය සත්ය කියන්නේ මොකක්ද කියන එක වැදගත් වෙන්නේ මේ වෙලාවට. ඒත් මේ කියන කෙනාට මේ මුකුත් තේරුම් ගන්න වෙන්නේ නෑ. මොකද එයා ලඟ රාගය, ඡන්දය මූලික වෙලා තියෙන නිසා. ඒ කියන්නේ අකුසල මූල තියෙන නිසා. ඉතින් මේ කෙනා කරගන්න දේ ගැන කුමන කථාද ?
දැන්වත් තේරුම් අරන් ජීවිතේ හදාගන්න ලමයෝ. සත්ය දකින්න පරක්කු වෙන්න එපා. ෆන් කියන්නේ ගෑණු එක්ක ලිංගිකව එක් වෙන එක නෙමේ. අනික ෆන් එකට කවදාවත් කිසිම කෙනෙක්ට ලිංගිකව එකතු වෙන්න බෑ. ඒක සමහර මෝඩ ක්රිස්තියානි කාරයෝ තමන් කරන ජරා වැඩ සාධාරණය කරන්න හදාගත්ත සංකල්පයක්. අපේ මෝඩ තකතීරුවොත් දේව වන්දනාවේ ගිහිල්ලා දැන් තමන්ගේ ජීවිත වලටත් ඒවා එකතු කරන් තමන් සිල් කැඩුවම ඒක සාධාරණය කරන්න යොදා ගන්නවා. ඥානවත් බෞද්ධයෝ මේ දේවල් තමන්ගේ මනසින් දැකලා තමන්ගේ ජීවිතය පාපයෙන් අකුසලයෙන් තොර ජීවිතයක් බවට පත් කරගන්නවා නම් ඒ තමයි මගේ ප්රාර්ථනාව. ඒ වෙනුවෙන් උත්සහ කරන අයට මට දෙන්න පුළුවන් උපරිම සහයෝගය මන් ලබා දෙනවා. මට පුළුවන් මාර්ගය පෙන්වන්න විතරයි. යාම තමන් සතුයි.
