Reply to thread

Message: <blockquote data-quote="amjad18" data-source="post: 31138031" data-attributes="member: 392336">2025 වසර අවසානයේ අප සිටින්නේ සමාජ මාධ්‍ය ලෝකයේ විශාල වෙනසක් සිදුවන යුගයකය. Facebook, X (Twitter) වැනි දැවැන්ත සමාගම්වල පාලනයෙන් මිදී, වඩාත් නිදහස් සහ ගෞරවනීය අන්තර්ජාල අත්දැකීමක් සොයන අයට ඇති හොඳම විසඳුම Mastodon වේ.<h3>1. Mastodon යනු කුමක්ද? (Instance සහ Server)</h3>Mastodon යනු කිසිදු බිලියනපතියෙකුට හෝ එක් සමාගමකට අයිති නැති සමාජ මාධ්‍ය ජාලයකි. මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ මෙය දහස් ගණනක් වූ ස්වාධීන Servers (සේවාදායකයන්) සමූහයකින් සෑදී තිබීමයි. මෙම Servers තාක්ෂණිකව Instances ලෙස හඳුන්වයි.<ul> <li data-xf-list-type="ul">ඊමේල් උදාහරණය: ඔබ Gmail භාවිතා කළත් Yahoo භාවිතා කරන අයෙකුට පණිවිඩ යැවිය හැකිය. Mastodon ද එසේමය. ඔබ කැමති ඕනෑම Instance එකක ගිණුමක් සෑදිය හැකි අතර, එතැන් සිට මුළු ජාලයේම සිටින ඕනෑම අයෙකු සමඟ සම්බන්ධ විය හැකිය.</li> </ul><h3>2. Fediverse සහ ActivityPub යනු කුමක්ද?</h3> <ul> <li data-xf-list-type="ul">Fediverse (ෆෙඩිවර්ස්): මෙය Mastodon ඇතුළු විවිධ ඇප්ස් (වීඩියෝ සඳහා PeerTube, ඡායාරූප සඳහා PixelFed වැනි) එකිනෙක සම්බන්ධ වී සැදුණු "විශ්වය" වේ.</li> <li data-xf-list-type="ul">ActivityPub: මෙය මෙම සියලුම ඇප්ස් සහ Instances එකිනෙකා සමඟ සන්නිවේදනය කිරීමට භාවිතා කරන "පොදු භාෂාව" හෙවත් Protocol එකයි.</li> </ul><h3>3. Mastodon වෙනස් වන්නේ ඇයි? (Algorithm සහ Censorship)</h3> <ul> <li data-xf-list-type="ul">Algorithm (ඇල්ගොරිතම) නැත: Facebook හෝ X හි මෙන් ඔබේ Feed එක පාලනය කරන AI එකක් මෙහි නැත. මෙහි ඇත්තේ Chronological Feed එකකි. එනම් ඔබ අනුගමනය කරන අය පල කරන දේ පල කරන පිළිවෙළටම ඔබට පෙනේ.</li> <li data-xf-list-type="ul">Ads (වෙළඳ දැන්වීම්) නැත: ඔබේ පෞද්ගලික දත්ත විකුණා මුදල් සෙවීමේ අවශ්‍යතාවයක් මෙහි නැත. එබැවින් වෙළඳ දැන්වීම්වලින් ඔබේ කාලය නාස්ති නොවේ.</li> <li data-xf-list-type="ul">පාලනය සහ සෙන්සර් කිරීම (Censorship): මධ්‍යගත ආයතනයකට ඔබව පාලනය කළ නොහැක. යම් Instance එකක නීති වලට ඔබ අකමැති නම්, ඔබේ සියලුම Followers ලා සමඟ ඉතා පහසුවෙන් වෙනත් Instance එකකට මාරු වීමේ නිදහස ඔබට ඇත.</li> </ul><h3>4. Bluesky සහ Mastodon අතර වෙනස</h3>බොහෝ දෙනා Bluesky සහ Mastodon පටලවා ගත්තද, ඒවා අතර ප්‍රධාන වෙනස්කම් කිහිපයක් ඇත:<ul> <li data-xf-list-type="ul">අයිතිය: Bluesky පෞද්ගලික සමාගමක් සතු වන අතර, Mastodon සම්පූර්ණයෙන්ම ලාභ නොලබන ප්‍රජාවන් සතු වේ.</li> <li data-xf-list-type="ul">විමධ්‍යගතභාවය: Bluesky තවමත් එක් සමාගමක පාලනය යටතේ පවතින නමුත්, Mastodon ලොව පුරා විසිරී ඇති ස්වාධීන පද්ධතියකි.</li> <li data-xf-list-type="ul"> <h3>Meta Threads සහ Mastodon අතර ඇති සම්බන්ධය</h3> 2025 වසර වන විට, Meta සමාගමේ Threads ඇප් එකද Mastodon සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත. මෙය ඉතා සුවිශේෂී තත්ත්වයකි: <ul> <li data-xf-list-type="ul">අන්තර්-සන්නිවේදනය: ඔබ Mastodon භාවිතා කරන්නෙකු නම්, දැන් ඔබට Threads භාවිතා කරන ඔබේ මිතුරන්ව Mastodon හරහාම Follow කළ හැකිය.</li> <li data-xf-list-type="ul">ActivityPub Protocol: Threads සහ Mastodon යන දෙකම දැන් ActivityPub නමැති පොදු තාක්ෂණික භාෂාව භාවිතා කරයි. මේ නිසා වෙනස් ඇප් දෙකක සිටියත් පරිශීලකයන්ට එකිනෙකා සමඟ අදහස් හුවමාරු කර ගත හැක.</li> </ul></li> </ul><h3>5. දැනට පවතින ප්‍රසිද්ධම Instances කිහිපයක්</h3>ඔබට ගිණුමක් සෑදීමේදී පහත සඳහන් ජනප්‍රිය Instances වලින් එකක් තෝරාගත හැක:<ol> <li data-xf-list-type="ol">mastodon.social: ලොව විශාලතම සහ පොදු මාතෘකා සඳහා වූ Instance එක.</li> <li data-xf-list-type="ol">infosec.exchange: තාක්ෂණය සහ සයිබර් ආරක්ෂණය ගැන උනන්දු අයට.</li> <li data-xf-list-type="ol">fosstodon.org: නිදහස් මෘදුකාංග (Open Source) ගැන උනන්දු ප්‍රජාවට.</li> <li data-xf-list-type="ol">masto.art: කලාකරුවන් සහ නිර්මාණකරුවන් සඳහා.</li> </ol><h3>6. සිංහල ප්‍රජාව සඳහා "Sinhala Instance" එකක ඇති වැදගත්කම</h3>අනාගතයේදී ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන්ම වෙන්වූ Sinhala Instance එකක් තිබීමෙන් ලැබෙන වාසි:<ul> <li data-xf-list-type="ul">දේශීය නීති පද්ධතිය (Local Moderation): සිංහල භාෂාව දන්නා අය විසින්ම අන්තර්ගතය පාලනය කරන නිසා වෛරී ප්‍රකාශ සහ වැරදි තොරතුරු වඩාත් සාර්ථකව පාලනය කළ හැක.</li> <li data-xf-list-type="ul">දත්ත ආරක්ෂාව: ලාංකිකයන්ගේ දත්ත විදේශීය සමාගම් සතු නොවී දේශීයව සුරක්ෂිතව තබා ගත හැක.</li> <li data-xf-list-type="ul">සංස්කෘතික නිදහස: අපේ අනන්‍යතාවයට ගැලපෙන අයුරින් අදහස් හුවමාරු කර ගැනීමට හැකි ආරක්ෂිත අවකාශයක් නිර්මාණය වේ.</li> </ul><h3>7. නවකයෙකු ලෙස ආරම්භ කරන්නේ කෙසේද?</h3> <ol> <li data-xf-list-type="ol">ගිණුමක් සාදන්න: <a href="https://joinmastodon.org/servers" target="_blank">joinmastodon.org</a> වෙත ගොස් ඔබ කැමති Instance එකක් තෝරා ගිණුමක් සාදන්න. (වැඩි විස්තර නැතිනම් mastodon.social තෝරාගන්න).</li> <li data-xf-list-type="ol">App එකක් බාගත කරන්න</li> <li data-xf-list-type="ol">Hashtags භාවිතා කරන්න: මෙහි ඇල්ගොරිතම නැති නිසා දේවල් සොයා ගැනීමට Hashtags (උදා: #SriLanka, #Technology) භාවිතා කරන්න.</li> </ol>සමාජ මාධ්‍යයේ සැබෑ අයිතිකරු ඔබ වීමට කාලයයි! අදම Mastodon උත්සාහ කර බලන්න.</blockquote>

Verification: Hath warak paha keeyada? (hatha wadikireema paha)

Top Bottom