ඔයාගේ ප්රශ්නයට ලොකු අවධානයක් තියෙන්නෙ තනි ආදායමකට සම්බන්ධ බැංකු විශේෂයෙන් පරීක්ෂා කරන ආකාරය ගැනයි – විශේෂයෙන්ම
සිදු වන්නේ වාර්ෂික ආදායම් බදු (income tax), හා CBSL (Central Bank) හා FIU (Financial Intelligence Unit) වැනි ආයතන වලට report කරන rules වලට අදාළවයි.
දැන් පැහැදිලි කරමු:
1. බැංකුව income එක බලන්නේ වාර්ෂිකවද, මාසිකවද?
- බැංකු සාමාන්යයෙන් ආදායම (income) හෝ මුදල් ගනුදෙනු වටිනාකම බලන එක Annual (වාර්ෂික) base එකක් ඉලක්ක කරගෙනයි, ඒත් දිනෙන් දින (real-time) review එකක් වෙන්න පුලුවන් depending on threshold and risk level.
- උදා: ඔබගේ වාර්ෂික ආදායම LKR 1.8 million හෝ ඊට වැඩි නම් (සම්පූර්ණ ආදායම – salary, rent, etc.), ඇසේස්මන්ට් එක (assessment) usually වසරක (01.01 – 31.12) duration එකක් target කරලා තමයි Inland Revenue Department එක බලන්නෙ.
2. එහෙම වුණාට බැංකුවට current month එකේ 1 million ක් ඇවිත් තියෙන්නෙ risky කියලා හිතනවද?
- ඔව්. FIU (Financial Intelligence Unit) / AML (Anti Money Laundering) rules වලට අනුව, කිසිදු unusual transaction එකක්, උදා: “පුද්ගලික ගිණුමකට ලොකු මුදලක් (e.g. 1 million+)”, ඒක මාසයකින්වත් විය හැකියි, ඔවුන්ගේ system එකට flag වෙනවා.
- උදා: මීට කලින් ඔබේ ගිණුමට එන්නෙ 50K, 100K වගේ මුදල් නම්, එක دمමට 1 millionක් deposit වුනොත් system එකේ trigger වෙනවා:
- “Is this a salary?”
- “Is this a business income?”
- “Source of funds?”
3. එහෙම හොයනකොට month එකෙන් divide කරලා ‘above 150,000’ කියන එක logic එකක්ද?
- තාක්ෂණිකව, නෑ – Inland Revenue Department එක income tax හඳුනාගන්නෙ annual total income එක base කරලා.
- ඒත්, බොහෝ බැංකු AML systems / compliance departmentsසාමාන්ය risk matrix එකක් follow කරනවා:
- Monthly income >150K consistently → may trigger income declaration / KYC (Know Your Customer) check.
- High-value sudden transaction → may trigger a "Source of Funds" inquiry.
4. අවුරුද්ද අගෙදී 1.8M නැත්තං බදු යටත් වෙන්නෙ නෑනෙ?
- හරි. Inland Revenue Department එකට ඔබ taxable person කියලා සලකන්නෙ ඔබේ Annual Total Income > LKR 1.2M (2024 rule), or 1.8M වගේ threshold එකකට පත්වුණා නම් විතරයි.
- බැංකුව කෙටියෙන් එතකොට ඒ වාර්ෂික විභාගය ඉස්සර වෙලා "අපේ දැනට month එකට >150K deposit තියෙනව" කියලා suspicion පදනම් කරලා update / clarify කිරීමක් ඉල්ලන්න පුලුවන්. ඒක fully automated sometimes.
ඔයාට වැටහෙන්න easy way:
| Item | Inland Revenue (IRD) | Bank (AML / Risk) |
|---|
| Assess Income | Annual (01 Jan - 31 Dec) | Real-time & Pattern-based |
| Threshold | ~1.2M/1.8M per year | ~150K/month suspicious if pattern breaks |
| Action | Tax Return & Payment | KYC Update / Source Check / Report |
ඉතින් Summary:
- වැරදි නෑ – Inland Revenue බලන්නෙ year-end total එක.
- බැංකුව sometimes month එකෙන් divide කරලා suspicion check කරනවා – නීතිමය බලය තිබ්බත්, ඒක tax liability එකක් කියලට කතා කරන්න බැහැ.
- 1 million deposit එකකට “උඹට year-end 1.8M තියෙනවද?” කියන එක බැංකුව කියන්නෙ නෑ, කවුරුන් දූෂණ මඟින් සල්ලි හරි උන්ගේ ගිණුමට නෙමෙයිද කියලා check කරන්න තමයි ඔය questions එන්නෙ.
කෙටියෙන් – ඔයා කිව්ව වගේ
“එකම මාසෙ 1 million deposit වුනොත් year-end එකට බදු යටත් කියලා ඔයාලා divide කරනවද?” කියන එක flawed logic එකක් –
එහෙම divide කරන්න බැහැ, ඒ වුනත්
ඒක suspicion trigger එකක් විය හැක.
ඕනේ නම්, මම මේක සඳහා Inland Revenue / AML guide එකෙන් real case examples එක්ක explain කරන්නත් පුලුවන්.
