lokuma loku kathawak podiyata .. sorry I don't have time for grammar mistakes in Sinhala and I'm not using Sinhala fonts
Tragedy in Joseon empire
අසාර්ථක ආක්රමණ (1592-1598)
ඉම්ජින් යුද්ධය (1592-1598): ජපන් නායක ටොයොටොමි හිඩෙයෝෂි 1592 සහ 1597 වසරවලදී කොරියාව ආක්රමණ කිරීමට උත්සහ කළා. ඒත්, කොරියාවේ හමුදාව සහ චීනයෙන් (මිං චීනය) ලැබුණු සහාය නිසා, ජපන් හමුදා පරාජයට පත් වුණා. පස්සේ, ජපානය අතහැරලා කොරියාවෙන් බැහැලා ගියා.
එඩෝ කාලයේ සම්බන්ධතා
මේ අසාර්ථක ආක්රමණ වලට පස්සේ, ජපානය තම රටෙ වැඩ වලට අවධානය යොමු කළා. එහෙත්, කොරියාව සමඟ සීමිත වශයෙන් සම්බන්ධතා තිබුනා. මේ සම්බන්ධතා වැඩියෙන්ම සුසීමා දිවයින හරහා, එහි සිටි සෝ පවුලේ මැදිහත්වීමෙන් සිද්ධ වුණා. ඒත්, මේ කාලෙදි ජපානෙට කොරියාව මත කිසිම බලයක් තිබුනේ නැහැ.
මෙයිජි නවකරණය සහ ජපන් බලහත්කාරකම්
මෙයිජි නැවුම්කරණය (1868): මෙයිජි කාලේදි, ජපානය නැවත වශයෙන් ආර්ථිකයත්, යුද හමුදාවත්, රජයත් නවීකරණය කළා. ඒ සමඟ, ඔවුන්ට දකුණේ කොරියාව වගේ ප්රදේශවල බලපෑම් කරන්න උනන්දුවක් තිඛුණා.
ඒක හේතුවෙන්, තවම අබලන්වී තිබුන චීන බලපෑම හා රුසියාව පරද්දන්න උත්සාහ කළා.
කොරියාව "විවෘත" කිරීම (1876)
ගන්ග්වා ගිවිසුම (1876): 1875 වසරේදී, ජපන් කුමන්ත්රණයක් යොදාගෙන කොරියාවට වෙළඳ වරායන් විවෘත කර ගන්න උත්සහ කළා. මේකයි උන්යෝ සිද්ධිය කියන්නෙ. ඊට පස්සේ, 1876දී ගන්ග්වා ගිවිසුම කියලා එකක් අත්සන් කරලා, කොරියාවෙ වරායන් කිහිපයක් විවෘත කරගත්ත. මේකෙන්, කොරියාවට ජපානයේ වෙළඳාමට අවසර ලැබුණා.
බලපිලිවෙලට සටන් (19වන සියවස)
1876 පස්සේ, ජපානයට චීනය සහ රුසියාව වගේ අනිත් බලවතුන්ට තරඟයක් තිබ්බා:
චීන-ජපන් යුද්ධය (1894-1895): ජපානේ, චීන හමුදාව පරාජය කරලා කොරියාව මත තම බලය වැඩිකරගත්ත.
රුසියානු-ජපන් යුද්ධය (1904-1905): ඊට පස්සේ, රුසියාවත් පරාජය කරලා, කොරියාව වටා තිබ්බ රුසියානු බලපෑමක් අස්සෙන් අහසේ වෙන්න පත් කළා.
එඋල්සා ගිවිසුම (1905)
1905දී, ජපානය කොරියාව සංරක්ෂණයක් කර ගත්තා, එහෙමත් නැත්නම් එඋල්සා ගිවිසුම හරහා, කොරියාවට පාලනයක් පවරලා තිබුණත්, කොරියානු අධිකාරිය අල්ලාගෙන තම බලය දිගටම පවත්වාගෙන ගිය හැටි පෙන්වන්න.
කොරියාව අනුබද්ධ කිරීම (1910)
1910දී, ජපානය කොරියාව සම්පූර්ණයෙන්ම අනුබද්ධ කර ගත්තා, මේ සමහර වශයෙන් 1905 සිටම කලින් උත්සාහයකට ආධාරකමක් වුණා.
මෙකින් කියන්නෙ, 16වන සියවසේ ආක්රමණ අසාර්ථක වුණාට පස්සේ, ජපන් තම උත්සාහය දේශපාලනික සහ ආර්ථික බලපෑම් හරහා වැඩි දියුණු කර ගත්තා.
ජපානය-කොරියා ගිවිසුම (1910) හේතුවෙන් කොරියානු ජනතාවට ඉතා දුෂ්කර සහ අනුනායකත්වය පීඩාකාරී වූ අත්දැකීම් විඳීමට සිදු වුණා. 1910 අගෝස්තු 22 වැනිදා, ජපානය සහ කොරියාව අතර අත්සන් කළ ජපානය-කොරියා ඒකාබද්ධතා ගිවිසුම අනුව, කොරියාව සම්පූර්ණයෙන්ම ජපානේ පාලනයට ලක් වුණා, සහ ජපානය කොරියාව කොලනි කරන ලදි.
Sources :
Japanese invasions of Korea (1592–1598)
Korea under Japanese rule
Japan–Korea Treaty of 1905
Japan Korea Treaty of 1910
https://worldjpn.net/documents/texts/pw/19070724.T1E.html
PS :
And now we have India
එක කීවිඳ ජපානය කොරියාවට කළේ වගේම, අද ඉන්දියාවත් ශ්රී ලංකාව සමඟ එවැනිම තත්ත්වයකට පත්වෙලා තියෙනවා. 16වන සියවසේදී ජපන් රටේ කොරියාවට ආක්රමණ කරන්න උත්සාහ කළත්, එය අසාර්ථක වුණා. ඊට පස්සේ, ජපානය තම බලය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා කුටීනි ක්රමවලට ඇතුළු වුණා. අද ඉන්දියාවත් ශ්රී ලංකාව සමඟ සූක්ෂම ක්රමාවල හරහා ආර්ථික සහ දේශපාලන බලපෑම් කරන්නෙත් එම කාරණාවට සමානයි.
ඉතිහාසයේදී ඉන්දියාව විසින් ශ්රී ලංකාවට බලපෑම් කිරීමට හෝ ආක්රමණ කිරීමට උත්සාහ කළ පූර්වයේ සිදුවීම් කිහිපයක් තිබෙනවා.
චෝල ආක්රමණ (10-11 වන සියවස)
කාලිංග මාගා ආක්රමණය (මීට පෙර 1215)
පණ්ඩ්ය ආක්රමණ (මීට පෙර 13වන සියවස)
ඉන්දියානු සාම හමුදාව (IPKF) – 1987-1990
ඉන්දියාවේ බිය සහ ගැටලු
ඉන්දියාවට මෙවැනි ක්රියාමාර්ග ගන්නෙ එයාට තියෙන අභයෝග හේතුවෙන්. ඉන්දියාවට බයයි, ශ්රී ලංකාවට වෙනත් බලවතුන්—විශේෂයෙන් චීනය හෝ රුසියාව—බලපෑම් කරලා, ඉන්දියාවට අභියෝගයක් ගෙන එන්න පුළුවන් කියලා. ජපානය කොරියාව ගැන බය වුණා වගේම, ඉන්දියාවත් ලංකාව අනිත් රටකින් භාවිතා කරලා තමන්ට විරුද්ධව ප්රහාර එල්ල කරයි කියලා බියට පත්වෙලා.
ආර්ථික සහාය හා බලපෑම්
ඉන්දියාව මේ බියට පිළියමක් විදිහට, ශ්රී ලංකාවට ආර්ථික සහාය දීලා සහාත් සමඟ තම බලය වැඩි කරගන්න උත්සාහ කරනවා. උදාහරණයක් විදිහට, ඉන්දියාව ශ්රී ලංකාවට විවිධ ආයෝජන ප්රවර්ධන, වරාය සංවර්ධන ව්යාපෘති, සහ විවිධ මුදල් සහාය ලබා දෙනවා. මේ ක්රමය හරහා, ඉන්දියාව ලංකාවට තම බලපෑම ව්යාප්ත කරගන්නා ආකාරය දැක්වෙනවා.
1876දී, ජපානය කොරියාවට ගිවිසුම් සහ වෙළඳාම හරහා තම බලය පිහිටවූ වගේම, අද ඉන්දියාවත් ශ්රී ලංකාව සමඟ ඒම ආකාරයේ ආර්ථික සහය සහ ව්යාපෘති තුළින් බලපෑම් කිරීමට උත්සාහ කරනවා.
අනිත් රටවල්වල බලපෑම වැළැක්වීම
ඉන්දියාවට වැදගත් වෙන්නෙ, ශ්රී ලංකාව අනිත් රටවලට—විශේෂයෙන් චීන රටේ බලයට—යටත්වෙ න එක වැළැක්වීම. ඒ නිසා, ඉන්දියාව පළමුවෙන්ම ශ්රී ලංකාවට තමන්ගේ ආරක්ෂාව සඳහා පියවර ගන්නවා. ඒ වගේම, ලංකාවේ ප්රදේශික සහාය සහ ආර්ථික දේශපාලන ක්රියාකාරකම් හරහා අනිත් රටවල බලපෑම්වලින් ලංකාව සුරක්ෂිත කරගන්නයි ඉන්දියාව උත්සාහ කරන්නේ.
ඉන්දීය රජය වර්තමානයේ ගන්නා ක්රියාමාර්ගයන්, ජපානය 16වන සියවසේදී කොරියාවට කළ ක්රමයට සමානයි.
mata type karanna kammali & mostly enhanced by Chat-GPT e nisa sinhala grammar mistakes thiyenawa mage pointeka theruna nm athi.
Mn me meke mehema theread ekak 1st time danne. Office eke free time ekak hambuna XD
Tragedy in Joseon empire
අසාර්ථක ආක්රමණ (1592-1598)
ඉම්ජින් යුද්ධය (1592-1598): ජපන් නායක ටොයොටොමි හිඩෙයෝෂි 1592 සහ 1597 වසරවලදී කොරියාව ආක්රමණ කිරීමට උත්සහ කළා. ඒත්, කොරියාවේ හමුදාව සහ චීනයෙන් (මිං චීනය) ලැබුණු සහාය නිසා, ජපන් හමුදා පරාජයට පත් වුණා. පස්සේ, ජපානය අතහැරලා කොරියාවෙන් බැහැලා ගියා.
එඩෝ කාලයේ සම්බන්ධතා
මේ අසාර්ථක ආක්රමණ වලට පස්සේ, ජපානය තම රටෙ වැඩ වලට අවධානය යොමු කළා. එහෙත්, කොරියාව සමඟ සීමිත වශයෙන් සම්බන්ධතා තිබුනා. මේ සම්බන්ධතා වැඩියෙන්ම සුසීමා දිවයින හරහා, එහි සිටි සෝ පවුලේ මැදිහත්වීමෙන් සිද්ධ වුණා. ඒත්, මේ කාලෙදි ජපානෙට කොරියාව මත කිසිම බලයක් තිබුනේ නැහැ.
මෙයිජි නවකරණය සහ ජපන් බලහත්කාරකම්
මෙයිජි නැවුම්කරණය (1868): මෙයිජි කාලේදි, ජපානය නැවත වශයෙන් ආර්ථිකයත්, යුද හමුදාවත්, රජයත් නවීකරණය කළා. ඒ සමඟ, ඔවුන්ට දකුණේ කොරියාව වගේ ප්රදේශවල බලපෑම් කරන්න උනන්දුවක් තිඛුණා.
ඒක හේතුවෙන්, තවම අබලන්වී තිබුන චීන බලපෑම හා රුසියාව පරද්දන්න උත්සාහ කළා.
කොරියාව "විවෘත" කිරීම (1876)
ගන්ග්වා ගිවිසුම (1876): 1875 වසරේදී, ජපන් කුමන්ත්රණයක් යොදාගෙන කොරියාවට වෙළඳ වරායන් විවෘත කර ගන්න උත්සහ කළා. මේකයි උන්යෝ සිද්ධිය කියන්නෙ. ඊට පස්සේ, 1876දී ගන්ග්වා ගිවිසුම කියලා එකක් අත්සන් කරලා, කොරියාවෙ වරායන් කිහිපයක් විවෘත කරගත්ත. මේකෙන්, කොරියාවට ජපානයේ වෙළඳාමට අවසර ලැබුණා.
බලපිලිවෙලට සටන් (19වන සියවස)
1876 පස්සේ, ජපානයට චීනය සහ රුසියාව වගේ අනිත් බලවතුන්ට තරඟයක් තිබ්බා:
චීන-ජපන් යුද්ධය (1894-1895): ජපානේ, චීන හමුදාව පරාජය කරලා කොරියාව මත තම බලය වැඩිකරගත්ත.
රුසියානු-ජපන් යුද්ධය (1904-1905): ඊට පස්සේ, රුසියාවත් පරාජය කරලා, කොරියාව වටා තිබ්බ රුසියානු බලපෑමක් අස්සෙන් අහසේ වෙන්න පත් කළා.
එඋල්සා ගිවිසුම (1905)
1905දී, ජපානය කොරියාව සංරක්ෂණයක් කර ගත්තා, එහෙමත් නැත්නම් එඋල්සා ගිවිසුම හරහා, කොරියාවට පාලනයක් පවරලා තිබුණත්, කොරියානු අධිකාරිය අල්ලාගෙන තම බලය දිගටම පවත්වාගෙන ගිය හැටි පෙන්වන්න.
කොරියාව අනුබද්ධ කිරීම (1910)
1910දී, ජපානය කොරියාව සම්පූර්ණයෙන්ම අනුබද්ධ කර ගත්තා, මේ සමහර වශයෙන් 1905 සිටම කලින් උත්සාහයකට ආධාරකමක් වුණා.
මෙකින් කියන්නෙ, 16වන සියවසේ ආක්රමණ අසාර්ථක වුණාට පස්සේ, ජපන් තම උත්සාහය දේශපාලනික සහ ආර්ථික බලපෑම් හරහා වැඩි දියුණු කර ගත්තා.
ජපානය-කොරියා ගිවිසුම (1910) හේතුවෙන් කොරියානු ජනතාවට ඉතා දුෂ්කර සහ අනුනායකත්වය පීඩාකාරී වූ අත්දැකීම් විඳීමට සිදු වුණා. 1910 අගෝස්තු 22 වැනිදා, ජපානය සහ කොරියාව අතර අත්සන් කළ ජපානය-කොරියා ඒකාබද්ධතා ගිවිසුම අනුව, කොරියාව සම්පූර්ණයෙන්ම ජපානේ පාලනයට ලක් වුණා, සහ ජපානය කොරියාව කොලනි කරන ලදි.
කොරියානු ජනතාවට බලපෑම් කළ ප්රධාන අවස්ථා:
- ජාතික ස්වෛරීයත්වය අහිමි වීම:
- මෙම ගිවිසුමෙන් පසු, කොරියාව තම සම්පූර්ණ ජාතික ස්වෛරීයත්වය අහිමි කරගත්තා. ජපානය කොරියාව පාලනය කිරීමේදී, කොරියානු ආණ්ඩුව අහෝසි කළා, සහ ඔවුන්ගේ රාජාණන්ගේ බලය විනාශ කළා. කොරියාවේ සියලුම රාජ්ය බලය ජපානය යටතට ගෙන, ඒ ප්රදේශය "ජපන් අධිරාජ්යයේ කොලනි" ලෙස සලකුණා.
- සංස්කෘතිය සහ භාෂාව බිඳ හෙළීම:
- ජපානය කොරියානු සංස්කෘතිය බිඳ හෙලා, කොරියානු භාෂාව තහනම් කළා. කොරියානු ජනතාවට තම භාෂාව භාවිතා කිරීමට අවස්ථාවක් ලබා දීල නැහැ. පාසල්වල සහ රාජ්ය ආයතනවල, ජපන් භාෂාව අනිවාර්ය කරලා, කොරියානු ඉතිහාසය සහ සංස්කෘතිය අධ්යාපනයෙන් ඉවත් කළා.
- ආර්ථික පීඩා සහ සම්පත් සූරාකෑම:
- ජපානය කොරියාවේ ආර්ථිකය මත දැඩි පාලනයක් ඇති කළා. කොරියාවේ වගා කර්මාන්තය සහ සම්පත්, විශේෂයෙන්ම කෘෂිකාර්මික භූමිය, ජපන් පාලකයන් විසින් සූරාකෑවා. කොරියානු ජනතාවගේ වගාකාරකම් සහ කම්කරුවෝ ජපන් ආර්ථික ප්රතිපත්තිවලට අනුව ඉතා අධි බදුවලට සහ ආර්ථික පීඩාවට මුහුණ දෙන්න උවමනා වුණා.
- සමාජමය අසාධාරණතා:
- ජපානය කොරියානු ජනතාවට සමාජමය අසාධාරණ කටයුතු ගණනාවක් සිදු කළා. කොරියානු කම්කරුවන් සහ වගාකරුවන් ජපානයට විශාල ලෙස වැඩකටයුතු කිරීමේ අරමුණින් භාවිතා කළා. විශේෂයෙන්, 1930-1940 දශකවලදී, ඉදිකිරීම්, කම්හලවල වැඩ සහ සටන් මධ්යස්ථාන සඳහා කොරියානු කම්කරුවන් බලහත්කාරයෙන් යොදා ගත්තා.
- සටන්කාමී භාවිතය සහ බලපෑම්:
- දෙවන ලෝක යුද්ධයේ (1939-1945)දී, ජපානය කොරියානු ජනතාවට විශාල වශයෙන් බලපෑම් කළා. කොරියානු පිරිමින් ජපාන හමුදාවේ විධිමත් සටන්කරුවන් ලෙස ගෙන, ඔවුන්ට ජපානය වෙනුවෙන් සටන් කිරීමට බල කළා.
- එහි පරිස්සමක් නැතිව, කොරියානු කාන්තාවන් "Comfort Women" ලෙස හඳුන්වා, ඔවුන්ට ජපාන හමුදාවේ යුධ සාධකවලදී බලහත්කාරයෙන් අහිංසක කාර්යයන්ට යොමු කළා.
- සටන්කාලීන ප්රතිරෝධය සහ නිදහස:
- කොරියානු ජනතාව ජපාන පාලනයට විරුද්ධව විශාල විරෝධතා සහ ප්රතිරෝධ ක්රියාකාරකම් පවත්වනවා. 1919 දී "March 1st Movement" කියන විරෝධතා මාලාව ඒ අතේ තිබ්බෙ. මේ විරෝධතා ඉතා දැඩි ලෙස දඩයම් කරා, සහ ජපන් හමුදාව බහුතරයකටම ගැටුම් සහ දඬුවම් පැනවූවා.
නිදහස ලැබීම:
- 1945දී, ජපානය දෙවන ලෝක යුද්ධයේ පරාජයට පත් වීමෙන් පසු, කොරියානු ජනතාවට ඔවුන්ගේ නිදහස ලබා ගැනීමට අවස්ථාව ලැබුණා. ජපානයෙන් නිදහස ලැබීමෙන් පසු, කොරියාව දෙකට බෙදුණා (උතුරු කොරියාව සහ දකුණු කොරියාව).
Sources :
Japanese invasions of Korea (1592–1598)
Korea under Japanese rule
Japan–Korea Treaty of 1905
Japan Korea Treaty of 1910
https://worldjpn.net/documents/texts/pw/19070724.T1E.html
PS :
And now we have India
එක කීවිඳ ජපානය කොරියාවට කළේ වගේම, අද ඉන්දියාවත් ශ්රී ලංකාව සමඟ එවැනිම තත්ත්වයකට පත්වෙලා තියෙනවා. 16වන සියවසේදී ජපන් රටේ කොරියාවට ආක්රමණ කරන්න උත්සාහ කළත්, එය අසාර්ථක වුණා. ඊට පස්සේ, ජපානය තම බලය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා කුටීනි ක්රමවලට ඇතුළු වුණා. අද ඉන්දියාවත් ශ්රී ලංකාව සමඟ සූක්ෂම ක්රමාවල හරහා ආර්ථික සහ දේශපාලන බලපෑම් කරන්නෙත් එම කාරණාවට සමානයි.
ඉතිහාසයේදී ඉන්දියාව විසින් ශ්රී ලංකාවට බලපෑම් කිරීමට හෝ ආක්රමණ කිරීමට උත්සාහ කළ පූර්වයේ සිදුවීම් කිහිපයක් තිබෙනවා.
චෝල ආක්රමණ (10-11 වන සියවස)
කාලිංග මාගා ආක්රමණය (මීට පෙර 1215)
පණ්ඩ්ය ආක්රමණ (මීට පෙර 13වන සියවස)
ඉන්දියානු සාම හමුදාව (IPKF) – 1987-1990
ඉන්දියාවේ බිය සහ ගැටලු
ඉන්දියාවට මෙවැනි ක්රියාමාර්ග ගන්නෙ එයාට තියෙන අභයෝග හේතුවෙන්. ඉන්දියාවට බයයි, ශ්රී ලංකාවට වෙනත් බලවතුන්—විශේෂයෙන් චීනය හෝ රුසියාව—බලපෑම් කරලා, ඉන්දියාවට අභියෝගයක් ගෙන එන්න පුළුවන් කියලා. ජපානය කොරියාව ගැන බය වුණා වගේම, ඉන්දියාවත් ලංකාව අනිත් රටකින් භාවිතා කරලා තමන්ට විරුද්ධව ප්රහාර එල්ල කරයි කියලා බියට පත්වෙලා.
ආර්ථික සහාය හා බලපෑම්
ඉන්දියාව මේ බියට පිළියමක් විදිහට, ශ්රී ලංකාවට ආර්ථික සහාය දීලා සහාත් සමඟ තම බලය වැඩි කරගන්න උත්සාහ කරනවා. උදාහරණයක් විදිහට, ඉන්දියාව ශ්රී ලංකාවට විවිධ ආයෝජන ප්රවර්ධන, වරාය සංවර්ධන ව්යාපෘති, සහ විවිධ මුදල් සහාය ලබා දෙනවා. මේ ක්රමය හරහා, ඉන්දියාව ලංකාවට තම බලපෑම ව්යාප්ත කරගන්නා ආකාරය දැක්වෙනවා.
1876දී, ජපානය කොරියාවට ගිවිසුම් සහ වෙළඳාම හරහා තම බලය පිහිටවූ වගේම, අද ඉන්දියාවත් ශ්රී ලංකාව සමඟ ඒම ආකාරයේ ආර්ථික සහය සහ ව්යාපෘති තුළින් බලපෑම් කිරීමට උත්සාහ කරනවා.
අනිත් රටවල්වල බලපෑම වැළැක්වීම
ඉන්දියාවට වැදගත් වෙන්නෙ, ශ්රී ලංකාව අනිත් රටවලට—විශේෂයෙන් චීන රටේ බලයට—යටත්වෙ න එක වැළැක්වීම. ඒ නිසා, ඉන්දියාව පළමුවෙන්ම ශ්රී ලංකාවට තමන්ගේ ආරක්ෂාව සඳහා පියවර ගන්නවා. ඒ වගේම, ලංකාවේ ප්රදේශික සහාය සහ ආර්ථික දේශපාලන ක්රියාකාරකම් හරහා අනිත් රටවල බලපෑම්වලින් ලංකාව සුරක්ෂිත කරගන්නයි ඉන්දියාව උත්සාහ කරන්නේ.
ඉන්දීය රජය වර්තමානයේ ගන්නා ක්රියාමාර්ගයන්, ජපානය 16වන සියවසේදී කොරියාවට කළ ක්රමයට සමානයි.
mata type karanna kammali & mostly enhanced by Chat-GPT e nisa sinhala grammar mistakes thiyenawa mage pointeka theruna nm athi.
Mn me meke mehema theread ekak 1st time danne. Office eke free time ekak hambuna XD
