ඉස්ලාමීය විප්ලවයේ පසුබිම සහ තානාපති කාර්යාලය අල්ලා ගැනීම
ඉරානයේ 1978-1979 කාලයේ සිදු වූ ඉස්ලාමීය විප්ලවය මගින් බටහිර ආභාසය ලත් ෂා රජුගේ පාලනය වසර 30කට ආසන්න කාලයකට පසු පෙරලා දමන ලදී. මෙයින් පසු ඉස්ලාමීය පාලනය ස්ථාපිත වීමත් සමඟ 1979 නොවැම්බර් 4 වැනිදා විප්ලවීය ශිෂ්යයන් ටෙහ්රාන්හි ඇමෙරිකානු තානාපති කාර්යාලය වටලා රාජ්යතාන්ත්රිකයන් 66 දෙනකු බන්ධනාගාරගත කළහ. ඔවුන්ගෙන් 14 දෙනකු විවිධ කාරණා නිසා නිදහස් කළ ද, ඉතිරි 52 දෙනා දින 444ක් බන්ධනයේ තබා ගන්නා ලදී. මෙය ෂා රජු ඉරානයට පිටුවහල් කරන ලෙස බලපෑම් කිරීමේ උපක්රමයක් විය.
රාජ්යතාන්ත්රික උත්සාහයන් සහ හමුදාමය තීරණය
ඉරාන විප්ලවීය රජය මෙම ක්රියාව මගින් රාජ්යතාන්ත්රික නීති උල්ලංඝනය කළ අතර, එය ලොව පුරා කම්පනයක් ඇති කළේය. ඇමෙරිකාව සාකච්ඡා හරහා විසඳුම් සෙවීමට උත්සාහ දැරූ නමුත් ඉරානය තම ඉල්ලීම්වලින් පසුබට නොවීය. අයතොල්ලා කොමේනිගේ පාලනය තුළ විප්ලවීය උද්යෝගය තවමත් බලවත් වීම මීට හේතුවක් විය. 1980 අප්රේල් 7 වැනිදා සාකච්ඡා බිඳ වැටීමත් සමඟ රාජ්යතාන්ත්රික සම්බන්ධතා අත්හිටුවීමටත් ආර්ථික සම්බාධක පැනවීමටත් ජනාධිපති කාටර් තීරණය කළේය. මෙය හමුදාමය විකල්පයකට මඟ පෑදීය.මෙහෙයුම් සැලසුම සහ අභියෝග
හමුදාමය ක්රියාන්විතය සඳහා ත්රිවිධ හමුදාවන්, මැරීන් බලකාය සහ සීඅයිඒ එක්ව සංකීර්ණ සැලසුමක් සකස් කළහ. ඉරාන බුද්ධි තොරතුරු දුර්වල වීම සහ මිත්ර පාර්ශ්ව නොමැතිකම මෙහි ප්රධාන ගැටලු විය. සැලසුම රාත්රී දෙකකට විහිදුණු එකක් වූ අතර, පළමු රාත්රියේ සී-130 යානා මගින් බලකායන් ඩෙසර්ට් වන් වෙත ගෙන යාමත්, ආර්එච්-53ඩී හෙලිකොප්ටර් ඉන්දන පුරවා ගැනීමත් සිදු විය. දෙවෙනි රාත්රියේ තානාපති කාර්යාලයට ඇතුළු වී බන්ධනාගාරගතවූවන් මුදා ගැනීම සැලසුම විය. කාන්තාර පරිසරය සහ කාලගුණය මෙහි බලපෑම් කළේය.මෙහෙයුම ආරම්භය සහ අනපේක්ෂිත බාධක
1980 අප්රේල් 24 වැනිදා මසීරා දූපතෙන් සී-130 යානා ඩෙසර්ට් වන් වෙත පියඹා ගියහ. රාත්රී 10:45ට පමණ ගොඩබෑම සාර්ථක වූ නමුත් හෙලිකොප්ටර් යූඑස්එස් නිමිට්ස් නැවෙන් පැමිණෙන විට 'හබූ' වැලි කුණාටු නිසා දුෂ්කරතා ඇති විය. හෙලිකොප්ටර් 8න් 2ක් අසාර්ථක වූ අතර, තවත් එකක් පළුදු විය. ප්රමාදය විනාඩි 50-90ක් වූ අතර, ක්රියාකාරී හෙලිකොප්ටර් 5ක් පමණක් ඉතිරි විය.බස් රථය සහ බවුසරය අනතුරු
ඉන්දන පුරවීම අතරතුර බස් රථයක් සහ ඉන්දන බවුසරයක් අනපේක්ෂිතව පැමිණියහ. බස් රථයේ ඉරාන ජාතිකයන් 12 දෙනකු සිටි අතර, ඔවුන් රඳවා ගත්හ. බවුසරයට වෙඩි තැබීමෙන් ගින්නක් ඇති වූ අතර, ආලෝකය කාන්තාරය පුරා පැතිරී රහස්යභාවය බිඳ දැමීය. මෙය මෙහෙයුමේ බරපතල හිඩැස් පෙන්වීය.ගැටුම සහ මෙහෙයුම අත්හැරීම
ඉන්දන පුරවීමේදී බ්ලූබියර් 3 හෙලිකොප්ටරය සී-130 යානාවේ රඩ් කොටසට ගැටී පිපිරුමක් ඇති කළේය. මෙයින් අට දෙනකු මිය ගිය අතර, තුවාල වූවෝ ද සිටියහ. අණ දෙන්නන් මෙහෙයුම අත්හැරීමට තීරණය කළහ. ගුවන් යානා, ආයුධ සහ මෘත දේහ අතහැර ඉවත් වූහ. මෙය ඇමෙරිකානු හමුදා ඉතිහාසයේ මහා පරාජයක් විය.ප්රතිඵල සහ ඉන් උගත් පාඩම
ඉරානයට මෙය ප්රචාරක වාසියක් වූ අතර, ඇමෙරිකාවට නින්දාවක් ගෙන දුන්නේය. ජනාධිපති කාටර් වගකීම භාර ගත්තද, රාජ්ය ලේකම් වැන්ස් ඉල්ලා අස් විය. මෙහෙයුමෙන් ඉගෙන ගත්තේ සංවිධානයේ හිඩැස් බවයි. 1987දී එක්සත් ජනපද විශේෂ මෙහෙයුම් විධානය (USSOCM) බිහි වූයේ මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙසයි. බන්ධනාගාරගතවූවන් ඉන් තවත් මාස කිහිපයකට පසු නිදහස් වූහ.සටහන සහ චායාරූප: එලකිරි අල්බයික් විසිනි.
