කාන්තාවකගේ ඔසප් චක්රය ගැන දන්නවාද...??
හරි ඔන්න අදත් වෙනදා වගේම අරගෙන ආවා අපේ එවුන්ට ත්රෙඩ් එකක් වැදගත් වේවි කියලා හිතන...
මේක නම් තනිකරම A/L කාලේ කියා දෙනBiology පාඩමක කොටසක්...
මේ පාඩම කියලා දෙන කොට මැතෝ,කොමෝ විතරක් නෙමෙයි ආර්ටෝ හිටන් තමුන්ගේ අනික් පීරියඩ්ස් කට්කොරගෙන රිංගනවා බයෝ පන්තිය අස්සට..
එදාට බයෝ මැඩම්/ සර් ෆුල් අංඤ කොරොස් කොහෙන්ද යකෝ මෙච්චර එවුන් පන්තියේ කියලා..
මොකක්ද මේ පාඩම..?? ඒ තමයි මචංලා ප්රජනනය...
හුටා අද මම කියන්න යන්නේ එතකොට ප්රජනනය කරන හැටිද...?? හෝව් හෝව් නැහැ නැහැ... දැක්කනේ හෙඩිම අන්න එහෙම බයෝ පන්තිය අස්සට රිංගලා මිස් එලවපු ඒ පාඩම මිස් උනු
ඇත්තෝ වෙනුවෙන් ලකියා අද කියන්න යන්නේ ඉතින් ගෑණු ළමයෙකුගේ ඔසප් චක්රය ගැන
. දන්න සින්හලෙන් කියනවනම් බං Menstrual Cycle එක කියන ඉලව්ව ගැන.
ඔන්න කලින්ම කිව්වා මේක රී පෝස්ට් නම් සොරි වෙන්න ඕනේ...එහෙමයි කියලා මෙතන මාත් එක්ක 3 වෙනි ලෝක යුද්දෙකට එන්න එපෝ....
හරි සුපුරුදු විදිහටම පහලට කියවන් පලයල්ලා....
කාන්තාවක් ගත්තහම වැඩිවියට පැමිණීමත් සමග තමයි ඔය ඔසප් චක්රය කියන එක ක්රියාත්මක වෙන්නේ.. සාමන්යයෙන් වයස අවුරුදු 12-13 වෙන කොට තමයි ගැහැණු ළමයෙක් වැඩිවියට පත් වෙලා ඔය ඔසප් චක්රය කියන එක පටාන් ගන්නේ...
ඒත් දැන් දැන් අක්රමවත් ආහාර රටා, සෞඛ්යය තත්ත්වයේ අඩු ලුහුඩු කම් නිසා, ජානමය ගැටලු වගේ එව්වා නිසා ඕක වයස අවුරුදු 8 දක්වා වගේ අඩු වෙලා තියනවා... ඔහොම පටන් ගන්න ඔසප් චක්රය වයස අවුරුදු 45 - 55 දක්වා වෙනකන් පවතිනවා... ඔය අතර කාලය තුලදී ඔසප් චක්රය නතර වෙලා යනවා... ඒකට "ආර්ථවහරණය" කියලා කියනවා.....
පහළින් දාපු ටික තනිකරම බයෝ කොටසක්... ගොඩාක් අයට තේරුනේ නැහැයි කියලා තිබ්බා... මේක මෙතනින් එහාට කොහොම තේරුම් කරන්නද.....
ඒත් බයෝ නොකළ උන්ට පැහැදිලිව සරලව මේ ටික ආයේ මුලින් කියන්නම්... ඔන්න මෙතනටත් අස්සට රූපයක් එබුවා... පහළ තියෙන්නේ කාන්තාවකගේ ප්රජණක පද්ධතියක දළ සැකසුමක්...
1 - ගර්භාෂය (ඔය ඝනකමට තියෙන්නේ තුන් පැත්තෙන්ම ඝර්භාෂ බිත්ති)
2 - ඩිම්භ කෝෂය (මෙව්වා දෙකක් තියනවා)
3 - පැලෝපීය නාලය
4 - යෝනි මාර්ගය
5 - කාන්තාවකගේ සැබවින් මෙම පද්ධතිය සමන්විත ස්ථානය...
කාන්තාවකගේ ඔසප් චක්රය දවස් 28 කින් සමන්විත වෙනවා.... ඒකෙන් පළවෙනි දවස් 2-5 කාළය තුල ගර්භාෂයේ (ඕක තියෙන්නේ බං යෝනි මාර්ගය දිගේ ඇතුලට ගියහම) බිත්ති බිඳ වැටීමකට ලක් වෙනවා....එහෙම බිඳ වැටීමකට ලක් වෙන්නේ ඩිම්භයක් ශුක්රාණුවකින් සංසේචනයක් නොවිච්ච නිසයි... ඊලඟට 6 වෙනි දවසේ ඉඳලා 14 වෙනි දවස වෙනකන්ම නැවතත් ගර්භාෂ බිත්ති නැවත සෛල ප්රගුණනය වෙලා වර්දනය වෙනවා...එහෙම වර්දනය වෙලා ඝනකමින් වැඩි වෙනවා. එහෙම වෙන්නේ නැවතත් 14 වෙනි දවසේදී නිකුත් වෙන ඩිම්භය ශුක්රාණුවකින් සංසේචනය උනොත් අන්න ඒක ගර්භාෂ බිත්තියේ තැන්පත් වෙලා කළලයක් හට ගන්න... කොහොම හරි 21 වෙනි දවස වෙනකන් ඔහොම සූදානම්ව ගර්භාෂ බිත්තිය බලගෙන ඉන්නවා සංසේචනයෙක් හැදිච්ච යුක්තානුවක් තැන්පත් වෙනකන්... ඒ අතරතුර කාලයෙත් තව දුරටත් බිත්ති ඝනකම වැඩි කරගන්නවා.... 21 වෙනි දවසෙන් පස්සේ තව දුරටත් ප්රරෝහණයක් සිදු නොවන නිසා තව දුරටත් බිත්තියේ ඝනකම වැඩි කරගෙන 28 වෙනි දවස වෙනකන් වර්දනය වෙනවා.... අවසානයේ දවස් 28 ඉවරයි.. ඊට පස්සේ ඊලඟ චක්රයේ 1 වෙනි දවස ආයේ පටාන් ගන්නවා නැවටත් හැදිච්චා බිඳ වැටීමකට ලක් වෙලා... ඔව්වා තමයි ඔය මුල් දවස් 5 වගේ ඇතුලත යෝනි මාර්ගය දිගේ වැක්කෙරෙන්නේ.... ඔන්න මචං තවත් සරල කරළා මුලටම එබුවා...
යට තියෙන්නේ අමුම කුනු හරුපයක් කියලා හිතෙනවනම් අත ඇරලා දාපල්ලා.... ඒත් මම දීලා තියෙන රූප සටහන දිහා 1,2,3,4,5 කියන කොටස් පහ ඒ කියලා කියලා තියෙන තැන්වලට අදාලව ඒ ඒ වෙලාවට බැලුවොත් තේරුම් ගන්න ලොකු අමාරුවක් නම් නැහැ....
හරි අපි දැන් බලමු ඔසප් චක්රයේදී මොකක්ද වෙන්නේ කියලා....???
ඔසප් චක්රය තුලදී සිද්ද වෙන්නේ ගර්භාෂ බිත්තියේ සිදුවෙන වෙනස් කම් කීපයක්... ඒ දේ සිදුවන්නේ ඔය කියන චක්රය මැදදී ඩිම්බ කෝෂ 2න් එකකින් නිකුත් වෙන ඩිම්බයක් කනාවට, වාසනාවට හෝ කරුමෙකට ශුක්රාණුවකින් සංසේචනය උනොත් ප්රරෝහණය; ඒ කිව්වේ බං තැන්පත් වෙන්න සුදුසු පරිසරයක් සපයන්න හිතාගෙනයි....
ඔය කියන චක්රයේදී අන්තිමට සංසේචනයක් උනොත් වැඩේ බඩුම තමයි ඔසප් චක්රය එතනින් නවතිනවා ළමයා හම්බු වෙනකන්... ඊටපස්සේ තව මාස 6ක් යනකන්.... ආහ් තවත් එකක් එලකිරි එකේ සීනියර් මෙම්බර්ස්ලා ෆේක් හදන් ඇවිත් කෙල්ලගේ ඩේට්ස් නැහැ කියලා හඬා වැලපෙනවා...
බැරි වෙලාවත් ඔය කිව්ව සංසේචනය උනේ නැත්නම් මචංලා ඔය චක්රේ අන්තිමට අර කිව්ව ඩිම්බ ප්රරෝහණයට සැකසෙන ගර්භාෂ බිත්තිය බිඳ වැටීමකට ලක්වීමෙන් තමයි ඔය චක්රයක් අවසන් වෙන්නේ... අන්න එතකොට තමයි අර කෙල්ලෝ බඩේ කැක්කුමයි, ඔලුවේ කැක්කුමයි
අරෙහේ කැක්කුමයි මෙහේ කැක්කුමයි ගගා කන් කෙඳිරි ගාන්නේ... ඕකත් මෙතනම කිව්වේ මම දැක්කා ලඟදී දවසක එකෙක් ත්රෙඩ් එකක්ම දාගෙන ඕක වෙද්දි කෙල්ලෝ කියන්නේ මොනාද කියලා අහලා තිබ්බා...
හරි අපි බලමු දැන් කොහොමද ඕක වෙන්නේ කියලා...??
ප්රදාන වශයෙන්ම කාන්තාවකගේ ඔසප් චක්රය පාලනය කරන්නේ හෝමෝනමය මැදිහත් වීමකින්... ඔය හෝමෝන වර්ග කීපයක බලපෑමක් නිසා තමයි ඔය ඔසප් චක්රය කියන එක සිදු වෙන්නේ... ඒ හෝමෝන ස්රාවය වන ප්රමාණය අනුව ඩිම්භ කෝෂ වලින් ඩිම්භ මෝචනය (නිකුත් වීම), ගර්භාෂ බිත්තියේ වෙනස් වීම හා ශරීරයේ උෂ්ණත්වය වෙනස් වීම කියන සිදුවීම් මාලාවක් වෙනවා... අවබෝදය පහසු වෙන්න මම පහලින් රූප සටහනක් දාන්නම්...
ඔය රූපේ ගැන කෙටියෙන් කියනවා නම් මෙහෙමයි;
1 - මේ තියෙන්නේ ඩිම්භ කෝෂ ඇතුලේ සිද්ද වෙන සිදු වීම් මාලාව..
2 - මේ තියෙන්නේ ශරීරයේ උෂ්ණත්වයේ සිදුවෙන වෙනස් වීම් මාලාව...
3 - පිටියුටරි ග්රන්තියෙන නිපදවන හෝමෝන වල ස්රාවය වන ප්රමාණාත්මක වෙනස් වීම් මාලාව
(පිටියුටරි ග්රන්ථිය තියෙන්නේ මොළයේ කියලා මතක තියා ගනින්කෝ ඒ ඇති)
4 - ඩිම්භ කෝෂ තුල නිපදවෙන හෝමෝන වල ස්රාවය වන ප්රමාණාත්මක වෙනස් වීම් මාලාව
5 - ඔසප් චක්රයක් තුල ගර්භාෂ බිත්තියේ සිදුවෙන වෙනස් වීම් මාලාව...
හරි එහෙනම් පටාන් ගමු මොකක්ද මේ රසවත් කතාව බලන්න..
ඉස්සෙල්ලාම කියන්න ඕනේ මානව ඔසප් චක්රය කියන එක ප්රධාන අවදි දෙකකින් සමන්විත වෙනවා..
1.සියුනිකාමය අවධිය හෙවත් ප්රගුණන අවදිය (Follicular phase)
2.ලුටීය අවදිය හෙවත් ශ්රාවීය අවදිය (Luteal phase) කියලා දෙකකින්...
1.සියුනිකාමය අවධිය හෙවත් ප්රගුණන අවදිය....
හරි එහෙනම් වැඩේට බහිමු.. ඩිම්භ සෛලයක් ගත්තාම ඒක සමන්විත වෙන්න්නේ ඩිම්භ කෝෂයක් ඇතුලේ සියුනිකා සෛල (Follicular Cells) කියලා කුඩා කුඩා සෛල රාශියක් වට කරගෙනයි..කට්ටියට තවත් ටිකක් තේරෙන්න ඔන්න දැම්මා තවත් පින්තූරයක්.... මේ ඩිම්භ සෛලයක ස්ට්රක්චර් එක...
1 - සියුනිකා සෛල
2 - ඩිම්බ සෛල ප්ලාස්මය
3 - ඩිම්භ සෛල බිත්තිය
4 - ඩිම්භ සෛලයේ න්යෂ්ටිය
(2,3,4 වෙන වෙනම ඕනේ නෑ ඒ තුනේම එකතුව ඩිම්භය කියලා දැනගනිල්ලකෝ ඒ ඇති)
කාන්තාවකගේ ඩිම්භ කෝෂ දෙකේම අර්ධ වශයෙන් වර්ධනය උන ඩිම්භසෛල 400 ක් පමණ තිබෙනවා... උපතේ දීම කාන්තාවකගේ තිබෙන ඩිම්භ සෛල ප්රමාණය නියතයක්.. මිලියන ගනන් වලින් පටාන් අරගෙන ගොඩාක් ක්රමයෙන් විනාශ වෙලා වැඩි වියට පැමිනෙන කොට අර්ධ වශයෙන් වර්ධනය උන ඩිම්භ සෛල 400 ක් පමණ ඉතුරුව තිබෙනවා...
මාසෙකට සැරයක් වෙන්නේ ඔය සෛල 400 න් එකක් එක පාරටම වර්ධනය වෙන්න ගන්නවා... එක පාරට වර්දනය වෙන්නේ FSH (Follicular Stimulating Hormone) කියන හෝමෝනයේ බලපෑම නිසා..(ඔය උඩ රූපයේ 1 කොටස බලන්නකෝ ඒ තියෙන්නේ එහෙම වර්ධනය වෙන ඩිම්භයක්. ඔය මැද්දෙ තියෙන රෝස පාට රවුම වගේ එක තමයි ඩිම්භ සෛලය) ඒ සිදුවීම පාලනය කරන්නේ හෝමෝන මැදිහත් වීමෙන්... ඔය වර්දනය වෙන ඩිම්භ සෛලය වටකරගෙන ඉන්න සියුනිකා සෛල වලින් ඊස්ට්රඩිඕල් (Estradiol) කියලා හෝමෝනයක් ස්රාවය කරන්න ගන්නවා.. Estradiol කියන්නේ කට්ටිය දන්න ඊස්ට්රජන් වල ප්රභේදයක්... (කට්ටිය ඔය උඩ රූපයේ 4 වෙනි කොටසේ කහ පාට රේඛාව දිහා බලන්නකෝ...) අන්න ඔය Estradiol වල බලපෑම නිසා පිටියුටරි ග්රන්තියෙන් නිපදවන LH (Luteinizing Hormone) සහ FSH (Follicular Stimulating Hormone) කියන හෝමෝන දෙකේ ශ්රාවයන් අඩු මට්ටමක තියගෙන ඉන්න සලස්වනවා...
(උඩ රූපයේ 3 වෙනි කොටස බලන්නකෝ..)
ඒත් මේ Estradiol කියන්නේ පුදුම යකෙක්.. හරියට නිකන් එන පැත්තට හෝයියා පාර දාන සමහර දේශපාලඥයෝ වගේමයි... මූ සාමාන්යය ගානට ශ්රාවය වෙද්දි LH හෝමෝනයේ ශ්රාවය පාලනය කරගෙනඉන්නවා...ඒ උනාට ඩිම්භ සෛලය වර්ධනය වෙන්න ගන්න කොට නිපදවෙන Estradiol ප්රමාණයත් වැඩි වෙනවා.. එහෙම වැඩි වෙන්න ගන්න කොට මෙන්න යකෝ එක පාරටම ඒ වැඩි වීමේ සංයුතිය නිසා පිටියුටරි ග්රන්තියෙන් නිපදවෙන LH හෝමෝනයෙත් නිෂ්පාදනය වැඩි වෙනවා...ඔය ක්රියා වලිය සිදුවෙන්නේ ඔසප් චක්රයේ 12 වෙනි දවස පමණ වෙන කොට (ආයේ සැරයක් 3-4 රූප සටහන් දිහා බලන්නකෝ)
ඔහොම LH හෝමෝන මට්ටම එක පාරටම වැඩි වෙන කොට 14 වෙනි දිනය වෙද්දි LH හෝමෝනයේ විශාල ප්රමාණයකින් ශ්රාවය වීමක් සිදු වෙනවා ( LH Surge).ඒ සමගම තමයි ඩිම්භ කෝෂයේ ඇතුලේ මෙච්චර කාලයක් වර්දනය වෙවී තිබ්බ ඩිම්භය; පැලෝපීය නාලය ඇතුලට කළ එලි බහින්නේ... සියුනිකාමය අවදියේ මුල් දවස් 2-5 අතර කාලය තුලදී ගර්භාෂ බිත්තිය ගත්තහම වෙන්නේ කලින් චක්රයේ අවසානය වෙනකන් වර්ධනය වෙලා, ඝන වෙලා තිබ්බ; ඒත් ප්රරෝහණය වෙලා කළලයක් හදන්න බලාපොරොත්තු තියාගෙන සැරසී උන්නු ගර්භාෂයේ දුක් කඳුලු; යෝනි මාර්ගයෙන් එලියට පෙරන්න තමයි.. ඒ කිව්වේ බං ප්රරොහණය උනේ නැති නිසා ඒ ගොඩ නැගුනු බිත්ති ටික බිඳ වැටෙනවා.. ඔව්වා තමයි ඔය ලේ වගේ කැට කැට හැටියට යෝනි මාර්ගයෙන් එලියටවැක්කෙරෙන්නේ.. ඒ වගේම අපේ අය නැප්කින් දාගෙන ලොවට හොරා බීට් රූට් සමය ගෙවන්නේ... ඔය කාලේට උන්ට එක එක හොර ලෙඩ..
පළමු දවස් 5 ඉවර උනාට පස්සේ ගර්භාෂය සැලෙන්නේ නැහැ.. හරියට නිකන් වැටෙන්න වැටෙන්න අඬ අඬ නැගිටලා ඇවිදින්න හදන පොඩි එකෙක් වගේ..
මූ හිතනවා මේ පාර වැඩේ හරි ගියේ නැහැ.. අපරාදේ බිත්තිය ප්රරෝහණයකට සූදානම් කලේ... එහෙම කියලා අපේ ඔය බූට් කාපු එවුන් වගේ තක් පුක් වෙලා බලාගෙන විරහා ගීත ලිය ලියා හඬා වැලපෙන්නේ නැහැ... මේ පාර බැරි උනා නම් දෙන්නම් ජම්බූ රම්පෙට පොරි හැලෙන්නම ඊ ලඟ පාර; කියලා හිතන් 5 වෙනි දවසේ ඉඳලා 14 වෙනි දවස වෙනකන් දිගින් දිගටම නැවත්ත ප්රරෝහණයකට යෝග්යය වෙන විදිහට ගර්භාෂ බිත්තිය සූදානම් කරනවා.... (දැන් 1 දවසේ ඉඳන් 14 වෙනි දවස වෙනකන් ඔය උඩ රූපයේ 1,3,4,5 කියන රූප බලපල්ලා. මම කිව්ව බයිලාව උඹලට තේරෙන්න ඇති බොහෝ දුරට)
ඔන්න ඔය ක්රියාවලියත් සමඟ සියුනිකාමය අවදිය අවසන් වෙනවා.. ඊට පස්සේ පටාන් ගන්නවා ලුටීය අවදිය...
2.ලුටීය අවදිය හෙවත් ශ්රාවීය අවදිය....
ඩිම්භය නිකුත් කලාට පස්සේ ඩිම්භය වටේ එකතු වෙලා තිබ්බ සියුනිකා සෛල සියල්ල එකතු වෙලා "පීත දේහය (Corpus Luteum)" කියලා එකක් හදනවා... ( ඔය 1 රූපයේ මැද කහ පාටින් රවුමක් තියෙන්නේ ඒක තමයි) දැන් තව දුරටත් වර්දනය වෙමින් පැවති ඩිම්භය වටා තිබ්බ සියුනිකා සෛල ටික පවතින්නේ නැති නිසා Estradiol හෝමෝන මට්ටම නැවතත් මුලින් තිබුනු පාදස්ථ අවස්තාවට (basal level) ක්රමාණු කූලව පත් වෙනවා.. පාදස්ථ අවස්තාව කිව්වේ මචංලා නැත්තටම නැති වෙන එක නෙමෙයි හොඳද.. තව වර්දනය මැද තියෙන ඩිම්භ වටා තියෙන සියුනිකා සෛල නිසා පහල මට්ටමක පවත් වාගෙන යනවා විතරයි හොඳේ..
Estradiol ක්ෂණික ලෙස වැඩි උන නිසානේ කලින් කිව්ව LH හෝමෝනයත් ක්ෂණිකව වැඩි උනේ.. නමුත් දැන් Estradiol මට්ටම පහළ බසින නිසා නැවතත් LH ශ්රාවයත් පාදස්ථ මට්ටමට පත් වෙනවා... කොහොම හරි ඔය සියුනිකා සෛල එකතු වෙලා හැදුනු පීත දේහය මඟින් ප්රොජෙස්ටරෝන් (Progesterone) කියලා හෝමෝනයක් ශ්රාවය කරනවා...( 4 රූපයේ දම්පාට ඉර බලන්න). එතකොට පාදස්ථ මට්ටමේ තිබ්බ ප්රොජෙස්ටරෝන් හෝමෝනය වැඩිවෙන්න ගන්නවා...
ඔය ප්රොජෙස්ටරෝන් කියන්නේ තාප ජනන හෝමෝනයක්.. ඒ කිව්වේ බං ශරීර උෂ්ණත්වය වැඩි කරන්න දායක වෙනවා... අන්න එතකොට ඒ කාල පරිච්චේදය තුලදී කාන්තාවකගේ ශරීරයේ උෂ්ණත්වය සුලු ප්රමාණයකින් ඒ කිව්වේ සෙන්ටිග්රේඩ් අංශක 1 කින් පමණ ඉහළ යෑමක් සිදු වෙනවා... (දැන් බලහන් 2 සහ 4 කියන රූප දෙක 14 වෙනි දිනයේ ඉඳන්) හරි ගොඩාක් දුරට වැඩේ ඉවරයි..
ඔය කාලේ පුරාවට ගර්භාෂයත් ආයෙමත් බලා පොරොත්තු පොදි බැඳන් බලාගෙන ඉන්න්වා අනේ මේ පාරවත් ඩිම්භය ශුක්රාණුවකින් සංසේචනය වෙලා ඇවිත් ප්රරෝහණය වේවි දැන් ප්රරෝහණය වේවි කියලා හිතන්.. ඒකට ගැලපෙන්න තවත් ගර්භාෂ බිත්තිය සනකමින් වැඩි කරගෙන රුධිර සැපයුම වැඩි කරගෙන බලාගෙන ඉන්නවා... කොහෙද අපේ එවුන් එක්ක බැහැනේ... උපත් පාලන ක්රම.. ඔහොම 14 වෙනි දවසේ ඉඳන් 21 වෙනි දවස වෙනකන්ම වගේ බලන් ඉඳලා අන්තිමට බලා පොරොත්තු නැති කර ගන්නවා... හැබැයි බූට් කාලා නොකා ඉන්න අපි, උඹලා වගේ එයා නිකන් ඉන්නේ නැහැ.. 21 වෙනි දවසේ ඉඳන් 28 වෙනි දවස වෙනකන් හෝමෝන වල මැදිහත් වීම නිසා තව දුරටත් ගර්භාෂ බිත්තිය ඝනකමින් වැඩි කරගන්නවා මාසේ අන්තිමට දෙන්නම් තොට රිටර්න් එක මට කල බලු වැඩේට කියලා හිතාගෙන...(5 වෙනි පින්තූරේ ආයේමත් බලන්න දැන් ඒ ටිකත් තේරේවි) ඒකනේ ඔය 28 වෙනි දවස ඉවර උනු ගමන් ලීක් වෙන්න ගන්නේ දවස් 5 විතර යනකන්ම...
ඩිම්භයක් සංසේචනය වෙලා ප්රරෝහණය වෙනකන් ගර්භාෂ බිත්තියත් එක්ක තවත් එකෙක් බලාගෙන ඉන්නවා.. ඒ තමයි උඩ කිව්ව ප්රොජෙස්ටරෝන් ස්රාවය කරන පීත දේහය... හැබැයි මු නිකන් මම උඹලා වගේම චාටර් පොරක්.. මොකද මූ 15 වෙනි දවසේ ඉඳන් 21 වෙනි දවස වෙනකන් බලාගෙන ඉන්නවා සංසේචනය වෙලා කළලයක් ගර්භාෂ බිත්තියේ ප්රරෝහණය වේවි කියලා... ඒ කළල වර්දනයට අවශ්යය ප්රොජෙස්ටරෝන් සපයන්න හිතාගෙන.... හරියට නිකන් කෙල්ලයි කොල්ලයි සෙට් වෙනකන් බලාගෙන ඉඳලා උන්ගේ දත ගලවන්න බලාගෙන ඉන්න කඩ කාරයෙක් වගේ.. ඒත් 21 වෙනි දවස පැන්නම මූ බලා පොරොත්තු අත ඇරගෙන "ශ්වේත දේහය (Corpus Albicans)" කියලා එකක් බවට පත් වෙනවා.. පත්වෙලා සදා කාලිකවම ඩිම්භ කෝෂයේ පවතිනවා.(1 වෙනි රූපයේ අග කොටස බලන්න) ඒ සමගම ප්රොජෙස්ටරෝන් ශ්රාවයත් ක්රමාණුකූලව නැවත පාදස්ථ මට්ටමට පත් වෙනවා...ඒක නිසා නැවතත් දේහ උෂ්ණත්වයත් තිබුනු මට්ටමටම අඩු වීමක් වෙනවා... (දැන් 3, 4 රූප ආයේ බලන්න) ඔන්න ඔය විදිහට ලුටිය අවදිය කියන එකත් අවසන් වෙනවා..
ඒ සමඟම ආයෙමත් නව චක්රයක සියුනිකාමය අවදිය කියන එක පටන් ගන්නවා...
සාමාන්යයෙන් එක අවදියකට දින 14 බැඟින් දින 28 ක චක්රයක් තමයි මේ ඔසප් චක්රය කියන එකට තියෙන්නේ... හැබැයි වැඩිවියට පත් උනු කාලයේ ඉඳන් ගැහැණු ළමයෙකුගේ වයස අවුරුදු 18-21 පමණ වෙන තෙක් ක්රමවත් නැහැ... ඒ කිව්වේ නිශ්චිත වශයෙන්ම දින 28 කට සැරයක් සිද්ද වෙන්නේ නැහැ... සමහරුන්ගේ මාස 3 කට සැරයක් වගෙත් වෙන්න පුලුවන්.. ඒ නිසා ඔය පහ වසරේ ශිෂ්යයත්වේ කරන, බෙන් 10- ටින් ටින් බලන පොඩි කෙල්ලෝ එක්ක යාලු වෙලා ඉන්න එළ කිරි බාල අපරාද කරුවෝ කෙල්ලා එක්ක ෆිල්ම් හෝල් බොක්ස් අස්සට කොටු පැනලා ජංගි අස්සට අත දාගෙන ගර්භාෂ බිත්ති කෑලි අතේ ගාගෙන ඇවිත් මගේ හත් මුතු පරම් පරාව මතක් කරන්න එපා...
අනික තමයි දවස් 28 කට සැරයක් වෙනවයි කීව්වත් හෝමෝන වල බලපෑම් මත ඔය දවස් 28 කියන එක දවස් 21 ක් දක්වා අඩු වීමකුත් දවස් 35 ක් දක්වා වැඩි වීමකුත් වෙන්න පුලුවන්.. ඒ කිව්වේ බං 28 + 7 හෝ 28 - 7 ..
ඒකනම් දන්නේ ඉතින් ඕක හැදෙන කෙනා තමයි...
ඔන්න මට පුලුවන් උපරිමයෙන් උඹලට තව පාඩමක් කියා දුන්නා... මම මේ ගැන කියන්න හේතුව තමයි මගෙන් ගොඩාක් අය ස්වභාවික උපත් පාලන ක්රම ගැන අහලා PM එවලා තිබ්බා මට... ඒ ගැන කියන්න කලින් ඔය ඔසප් චක්රේ ගැන හොඳට දැනගෙන ඉන්න ඕනේ...ඒකයි අද මේක ගැන කිව්වේ.. මේ ටික හොඳට තේරුම් අරගෙන හෝම් වර්ක් එහෙම කරලා එන සතිය වෙනකන් හිටපල්ලකෝ... එන සතියේ බලමු කොහොමද ස්වභාවික විදිහට පත් පාලනය කරගන්නේ කියලා...
ආහ් තව එකක් මචං කවුරු හරි එකෙක් මගේ ත්රෙඩ් වලට කමෙන්ට් කරන අයගේ රෙප් කපනවා... ඉරිසියාකාර කොටලුවෙකුගේ අපත වැඩක් ( කොටලුවා කිව්වේ බං බූරුවෙකුයි අශ්වයෙකුයි සෙට් උනහම හැදෙන සතෙක්නේ... ඌ නිසරුයි.. නගින්නෙත් නැතුව ඇති. මහේෂ් Vet නිසා ඇහුවොත් ඒ ගැන කියාවි...) ඉතින් හරියට තමුන්ගේ වර්ගයේ අම්මෙක් අප්පෙක් කියලා නැති නිසරු ජීවියෙක්ගේ වැඩ වලින් මම සැලෙන්නේ නෑ මචංලා... ඒත් ඌ උඹලගේ රෙප් කැපුවොත් රෙප් කපපු සාක්කිය මෙතන පෝස්ට් කරන්න.. ඒ අයට මම ගානේ රෙප් 3+ දෙනවා වෙච්ච පාඩුව මග අරින්න.. කොහොමත් ඌ රෙප් පවර් එක 2+ වෙච්ච අනාතයෙක්....
එහෙනම් මචංලා පස්සේ සෙට් වෙමුකෝ අපි... කියවලා වැදගත්නම් වෙන කෙනෙක්ට හරි දකින්න මේක උඩ යවන්න හිතාගෙන බම්ප් කරන්න... අපි කැපුනා ජය වේවා හැමෝටම.....
හරි ඔන්න අදත් වෙනදා වගේම අරගෙන ආවා අපේ එවුන්ට ත්රෙඩ් එකක් වැදගත් වේවි කියලා හිතන...
මේක නම් තනිකරම A/L කාලේ කියා දෙනBiology පාඩමක කොටසක්... මේ පාඩම කියලා දෙන කොට මැතෝ,කොමෝ විතරක් නෙමෙයි ආර්ටෝ හිටන් තමුන්ගේ අනික් පීරියඩ්ස් කට්කොරගෙන රිංගනවා බයෝ පන්තිය අස්සට.. එදාට බයෝ මැඩම්/ සර් ෆුල් අංඤ කොරොස්
කොහෙන්ද යකෝ මෙච්චර එවුන් පන්තියේ කියලා.. මොකක්ද මේ පාඩම..?? ඒ තමයි මචංලා ප්රජනනය... හුටා අද මම කියන්න යන්නේ එතකොට ප්රජනනය කරන හැටිද...?? හෝව් හෝව් නැහැ නැහැ... දැක්කනේ හෙඩිම අන්න එහෙම බයෝ පන්තිය අස්සට රිංගලා මිස් එලවපු ඒ පාඩම මිස් උනු ඇත්තෝ වෙනුවෙන් ලකියා අද කියන්න යන්නේ ඉතින් ගෑණු ළමයෙකුගේ ඔසප් චක්රය ගැන. දන්න සින්හලෙන් කියනවනම් බං Menstrual Cycle එක කියන ඉලව්ව ගැන. ඔන්න කලින්ම කිව්වා මේක රී පෝස්ට් නම් සොරි වෙන්න ඕනේ...එහෙමයි කියලා මෙතන මාත් එක්ක 3 වෙනි ලෝක යුද්දෙකට එන්න එපෝ....
හරි සුපුරුදු විදිහටම පහලට කියවන් පලයල්ලා....
කාන්තාවක් ගත්තහම වැඩිවියට පැමිණීමත් සමග තමයි ඔය ඔසප් චක්රය කියන එක ක්රියාත්මක වෙන්නේ..
සාමන්යයෙන් වයස අවුරුදු 12-13 වෙන කොට තමයි ගැහැණු ළමයෙක් වැඩිවියට පත් වෙලා ඔය ඔසප් චක්රය කියන එක පටාන් ගන්නේ... ඒත් දැන් දැන් අක්රමවත් ආහාර රටා, සෞඛ්යය තත්ත්වයේ අඩු ලුහුඩු කම් නිසා, ජානමය ගැටලු වගේ එව්වා නිසා ඕක වයස අවුරුදු 8 දක්වා වගේ අඩු වෙලා තියනවා... ඔහොම පටන් ගන්න ඔසප් චක්රය වයස අවුරුදු 45 - 55 දක්වා වෙනකන් පවතිනවා... ඔය අතර කාලය තුලදී ඔසප් චක්රය නතර වෙලා යනවා... ඒකට "ආර්ථවහරණය" කියලා කියනවා.....පහළින් දාපු ටික තනිකරම බයෝ කොටසක්... ගොඩාක් අයට තේරුනේ නැහැයි කියලා තිබ්බා... මේක මෙතනින් එහාට කොහොම තේරුම් කරන්නද.....
ඒත් බයෝ නොකළ උන්ට පැහැදිලිව සරලව මේ ටික ආයේ මුලින් කියන්නම්... ඔන්න මෙතනටත් අස්සට රූපයක් එබුවා... පහළ තියෙන්නේ කාන්තාවකගේ ප්රජණක පද්ධතියක දළ සැකසුමක්... 1 - ගර්භාෂය (ඔය ඝනකමට තියෙන්නේ තුන් පැත්තෙන්ම ඝර්භාෂ බිත්ති)
2 - ඩිම්භ කෝෂය (මෙව්වා දෙකක් තියනවා)
3 - පැලෝපීය නාලය
4 - යෝනි මාර්ගය
5 - කාන්තාවකගේ සැබවින් මෙම පද්ධතිය සමන්විත ස්ථානය...
කාන්තාවකගේ ඔසප් චක්රය දවස් 28 කින් සමන්විත වෙනවා.... ඒකෙන් පළවෙනි දවස් 2-5 කාළය තුල ගර්භාෂයේ (ඕක තියෙන්නේ බං යෝනි මාර්ගය දිගේ ඇතුලට ගියහම) බිත්ති බිඳ වැටීමකට ලක් වෙනවා....
එහෙම බිඳ වැටීමකට ලක් වෙන්නේ ඩිම්භයක් ශුක්රාණුවකින් සංසේචනයක් නොවිච්ච නිසයි... ඊලඟට 6 වෙනි දවසේ ඉඳලා 14 වෙනි දවස වෙනකන්ම නැවතත් ගර්භාෂ බිත්ති නැවත සෛල ප්රගුණනය වෙලා වර්දනය වෙනවා...එහෙම වර්දනය වෙලා ඝනකමින් වැඩි වෙනවා. එහෙම වෙන්නේ නැවතත් 14 වෙනි දවසේදී නිකුත් වෙන ඩිම්භය ශුක්රාණුවකින් සංසේචනය උනොත් අන්න ඒක ගර්භාෂ බිත්තියේ තැන්පත් වෙලා කළලයක් හට ගන්න... කොහොම හරි 21 වෙනි දවස වෙනකන් ඔහොම සූදානම්ව ගර්භාෂ බිත්තිය බලගෙන ඉන්නවා සංසේචනයෙක් හැදිච්ච යුක්තානුවක් තැන්පත් වෙනකන්... ඒ අතරතුර කාලයෙත් තව දුරටත් බිත්ති ඝනකම වැඩි කරගන්නවා.... 21 වෙනි දවසෙන් පස්සේ තව දුරටත් ප්රරෝහණයක් සිදු නොවන නිසා තව දුරටත් බිත්තියේ ඝනකම වැඩි කරගෙන 28 වෙනි දවස වෙනකන් වර්දනය වෙනවා.... අවසානයේ දවස් 28 ඉවරයි.. ඊට පස්සේ ඊලඟ චක්රයේ 1 වෙනි දවස ආයේ පටාන් ගන්නවා නැවටත් හැදිච්චා බිඳ වැටීමකට ලක් වෙලා... ඔව්වා තමයි ඔය මුල් දවස් 5 වගේ ඇතුලත යෝනි මාර්ගය දිගේ වැක්කෙරෙන්නේ.... ඔන්න මචං තවත් සරල කරළා මුලටම එබුවා... යට තියෙන්නේ අමුම කුනු හරුපයක් කියලා හිතෙනවනම් අත ඇරලා දාපල්ලා.... ඒත් මම දීලා තියෙන රූප සටහන දිහා 1,2,3,4,5 කියන කොටස් පහ ඒ කියලා කියලා තියෙන තැන්වලට අදාලව ඒ ඒ වෙලාවට බැලුවොත් තේරුම් ගන්න ලොකු අමාරුවක් නම් නැහැ....
හරි අපි දැන් බලමු ඔසප් චක්රයේදී මොකක්ද වෙන්නේ කියලා....???
ඔසප් චක්රය තුලදී සිද්ද වෙන්නේ ගර්භාෂ බිත්තියේ සිදුවෙන වෙනස් කම් කීපයක්... ඒ දේ සිදුවන්නේ ඔය කියන චක්රය මැදදී ඩිම්බ කෝෂ 2න් එකකින් නිකුත් වෙන ඩිම්බයක් කනාවට
, වාසනාවට හෝ කරුමෙකට ශුක්රාණුවකින් සංසේචනය උනොත් ප්රරෝහණය; ඒ කිව්වේ බං තැන්පත් වෙන්න සුදුසු පරිසරයක් සපයන්න හිතාගෙනයි.... ඔය කියන චක්රයේදී අන්තිමට සංසේචනයක් උනොත් වැඩේ බඩුම තමයි ඔසප් චක්රය එතනින් නවතිනවා ළමයා හම්බු වෙනකන්... ඊටපස්සේ තව මාස 6ක් යනකන්.... ආහ් තවත් එකක් එලකිරි එකේ සීනියර් මෙම්බර්ස්ලා ෆේක් හදන් ඇවිත් කෙල්ලගේ ඩේට්ස් නැහැ කියලා හඬා වැලපෙනවා... බැරි වෙලාවත් ඔය කිව්ව සංසේචනය උනේ නැත්නම් මචංලා ඔය චක්රේ අන්තිමට අර කිව්ව ඩිම්බ ප්රරෝහණයට සැකසෙන ගර්භාෂ බිත්තිය බිඳ වැටීමකට ලක්වීමෙන් තමයි ඔය චක්රයක් අවසන් වෙන්නේ...
අන්න එතකොට තමයි අර කෙල්ලෝ බඩේ කැක්කුමයි, ඔලුවේ කැක්කුමයිඅරෙහේ කැක්කුමයි මෙහේ කැක්කුමයි ගගා කන් කෙඳිරි ගාන්නේ...
ඕකත් මෙතනම කිව්වේ මම දැක්කා ලඟදී දවසක එකෙක් ත්රෙඩ් එකක්ම දාගෙන ඕක වෙද්දි කෙල්ලෝ කියන්නේ මොනාද කියලා අහලා තිබ්බා... හරි අපි බලමු දැන් කොහොමද ඕක වෙන්නේ කියලා...??
ප්රදාන වශයෙන්ම කාන්තාවකගේ ඔසප් චක්රය පාලනය කරන්නේ හෝමෝනමය මැදිහත් වීමකින්...
ඔය හෝමෝන වර්ග කීපයක බලපෑමක් නිසා තමයි ඔය ඔසප් චක්රය කියන එක සිදු වෙන්නේ... ඒ හෝමෝන ස්රාවය වන ප්රමාණය අනුව ඩිම්භ කෝෂ වලින් ඩිම්භ මෝචනය (නිකුත් වීම), ගර්භාෂ බිත්තියේ වෙනස් වීම හා ශරීරයේ උෂ්ණත්වය වෙනස් වීම කියන සිදුවීම් මාලාවක් වෙනවා... අවබෝදය පහසු වෙන්න මම පහලින් රූප සටහනක් දාන්නම්...ඔය රූපේ ගැන කෙටියෙන් කියනවා නම් මෙහෙමයි;
1 - මේ තියෙන්නේ ඩිම්භ කෝෂ ඇතුලේ සිද්ද වෙන සිදු වීම් මාලාව..
2 - මේ තියෙන්නේ ශරීරයේ උෂ්ණත්වයේ සිදුවෙන වෙනස් වීම් මාලාව...
3 - පිටියුටරි ග්රන්තියෙන නිපදවන හෝමෝන වල ස්රාවය වන ප්රමාණාත්මක වෙනස් වීම් මාලාව
(පිටියුටරි ග්රන්ථිය තියෙන්නේ මොළයේ කියලා මතක තියා ගනින්කෝ ඒ ඇති)4 - ඩිම්භ කෝෂ තුල නිපදවෙන හෝමෝන වල ස්රාවය වන ප්රමාණාත්මක වෙනස් වීම් මාලාව
5 - ඔසප් චක්රයක් තුල ගර්භාෂ බිත්තියේ සිදුවෙන වෙනස් වීම් මාලාව...
හරි එහෙනම් පටාන් ගමු මොකක්ද මේ රසවත් කතාව බලන්න..
ඉස්සෙල්ලාම කියන්න ඕනේ මානව ඔසප් චක්රය කියන එක ප්රධාන අවදි දෙකකින් සමන්විත වෙනවා..
1.සියුනිකාමය අවධිය හෙවත් ප්රගුණන අවදිය (Follicular phase)
2.ලුටීය අවදිය හෙවත් ශ්රාවීය අවදිය (Luteal phase) කියලා දෙකකින්...
1.සියුනිකාමය අවධිය හෙවත් ප්රගුණන අවදිය....
හරි එහෙනම් වැඩේට බහිමු.. ඩිම්භ සෛලයක් ගත්තාම ඒක සමන්විත වෙන්න්නේ ඩිම්භ කෝෂයක් ඇතුලේ සියුනිකා සෛල (Follicular Cells) කියලා කුඩා කුඩා සෛල රාශියක් වට කරගෙනයි..
කට්ටියට තවත් ටිකක් තේරෙන්න ඔන්න දැම්මා තවත් පින්තූරයක්.... මේ ඩිම්භ සෛලයක ස්ට්රක්චර් එක... 1 - සියුනිකා සෛල
2 - ඩිම්බ සෛල ප්ලාස්මය
3 - ඩිම්භ සෛල බිත්තිය
4 - ඩිම්භ සෛලයේ න්යෂ්ටිය
(2,3,4 වෙන වෙනම ඕනේ නෑ ඒ තුනේම එකතුව ඩිම්භය කියලා දැනගනිල්ලකෝ ඒ ඇති)
කාන්තාවකගේ ඩිම්භ කෝෂ දෙකේම අර්ධ වශයෙන් වර්ධනය උන ඩිම්භසෛල 400 ක් පමණ තිබෙනවා...
උපතේ දීම කාන්තාවකගේ තිබෙන ඩිම්භ සෛල ප්රමාණය නියතයක්.. මිලියන ගනන් වලින් පටාන් අරගෙන ගොඩාක් ක්රමයෙන් විනාශ වෙලා වැඩි වියට පැමිනෙන කොට අර්ධ වශයෙන් වර්ධනය උන ඩිම්භ සෛල 400 ක් පමණ ඉතුරුව තිබෙනවා...මාසෙකට සැරයක් වෙන්නේ ඔය සෛල 400 න් එකක් එක පාරටම වර්ධනය වෙන්න ගන්නවා... එක පාරට වර්දනය වෙන්නේ FSH (Follicular Stimulating Hormone) කියන හෝමෝනයේ බලපෑම නිසා..
(ඔය උඩ රූපයේ 1 කොටස බලන්නකෝ ඒ තියෙන්නේ එහෙම වර්ධනය වෙන ඩිම්භයක්. ඔය මැද්දෙ තියෙන රෝස පාට රවුම වගේ එක තමයි ඩිම්භ සෛලය) ඒ සිදුවීම පාලනය කරන්නේ හෝමෝන මැදිහත් වීමෙන්... ඔය වර්දනය වෙන ඩිම්භ සෛලය වටකරගෙන ඉන්න සියුනිකා සෛල වලින් ඊස්ට්රඩිඕල් (Estradiol) කියලා හෝමෝනයක් ස්රාවය කරන්න ගන්නවා.. Estradiol කියන්නේ කට්ටිය දන්න ඊස්ට්රජන් වල ප්රභේදයක්... (කට්ටිය ඔය උඩ රූපයේ 4 වෙනි කොටසේ කහ පාට රේඛාව දිහා බලන්නකෝ...) අන්න ඔය Estradiol වල බලපෑම නිසා පිටියුටරි ග්රන්තියෙන් නිපදවන LH (Luteinizing Hormone) සහ FSH (Follicular Stimulating Hormone) කියන හෝමෝන දෙකේ ශ්රාවයන් අඩු මට්ටමක තියගෙන ඉන්න සලස්වනවා...(උඩ රූපයේ 3 වෙනි කොටස බලන්නකෝ..)
ඒත් මේ Estradiol කියන්නේ පුදුම යකෙක්.. හරියට නිකන් එන පැත්තට හෝයියා පාර දාන සමහර දේශපාලඥයෝ වගේමයි...
මූ සාමාන්යය ගානට ශ්රාවය වෙද්දි LH හෝමෝනයේ ශ්රාවය පාලනය කරගෙනඉන්නවා...ඒ උනාට ඩිම්භ සෛලය වර්ධනය වෙන්න ගන්න කොට නිපදවෙන Estradiol ප්රමාණයත් වැඩි වෙනවා.. එහෙම වැඩි වෙන්න ගන්න කොට මෙන්න යකෝ එක පාරටම ඒ වැඩි වීමේ සංයුතිය නිසා පිටියුටරි ග්රන්තියෙන් නිපදවෙන LH හෝමෝනයෙත් නිෂ්පාදනය වැඩි වෙනවා...ඔය ක්රියා වලිය සිදුවෙන්නේ ඔසප් චක්රයේ 12 වෙනි දවස පමණ වෙන කොට (ආයේ සැරයක් 3-4 රූප සටහන් දිහා බලන්නකෝ)ඔහොම LH හෝමෝන මට්ටම එක පාරටම වැඩි වෙන කොට 14 වෙනි දිනය වෙද්දි LH හෝමෝනයේ විශාල ප්රමාණයකින් ශ්රාවය වීමක් සිදු වෙනවා ( LH Surge).ඒ සමගම තමයි ඩිම්භ කෝෂයේ ඇතුලේ මෙච්චර කාලයක් වර්දනය වෙවී තිබ්බ ඩිම්භය; පැලෝපීය නාලය ඇතුලට කළ එලි බහින්නේ...
සියුනිකාමය අවදියේ මුල් දවස් 2-5 අතර කාලය තුලදී ගර්භාෂ බිත්තිය ගත්තහම වෙන්නේ කලින් චක්රයේ අවසානය වෙනකන් වර්ධනය වෙලා, ඝන වෙලා තිබ්බ; ඒත් ප්රරෝහණය වෙලා කළලයක් හදන්න බලාපොරොත්තු තියාගෙන සැරසී උන්නු ගර්භාෂයේ දුක් කඳුලු; යෝනි මාර්ගයෙන් එලියට පෙරන්න තමයි.. ඒ කිව්වේ බං ප්රරොහණය උනේ නැති නිසා ඒ ගොඩ නැගුනු බිත්ති ටික බිඳ වැටෙනවා.. ඔව්වා තමයි ඔය ලේ වගේ කැට කැට හැටියට යෝනි මාර්ගයෙන් එලියටවැක්කෙරෙන්නේ.. ඒ වගේම අපේ අය නැප්කින් දාගෙන ලොවට හොරා බීට් රූට් සමය ගෙවන්නේ... ඔය කාලේට උන්ට එක එක හොර ලෙඩ.. පළමු දවස් 5 ඉවර උනාට පස්සේ ගර්භාෂය සැලෙන්නේ නැහැ..
හරියට නිකන් වැටෙන්න වැටෙන්න අඬ අඬ නැගිටලා ඇවිදින්න හදන පොඩි එකෙක් වගේ.. මූ හිතනවා මේ පාර වැඩේ හරි ගියේ නැහැ.. අපරාදේ බිත්තිය ප්රරෝහණයකට සූදානම් කලේ... එහෙම කියලා අපේ ඔය බූට් කාපු එවුන් වගේ තක් පුක් වෙලා බලාගෙන විරහා ගීත ලිය ලියා හඬා වැලපෙන්නේ නැහැ... මේ පාර බැරි උනා නම් දෙන්නම් ජම්බූ රම්පෙට පොරි හැලෙන්නම ඊ ලඟ පාර; කියලා හිතන් 5 වෙනි දවසේ ඉඳලා 14 වෙනි දවස වෙනකන් දිගින් දිගටම නැවත්ත ප්රරෝහණයකට යෝග්යය වෙන විදිහට ගර්භාෂ බිත්තිය සූදානම් කරනවා.... (දැන් 1 දවසේ ඉඳන් 14 වෙනි දවස වෙනකන් ඔය උඩ රූපයේ 1,3,4,5 කියන රූප බලපල්ලා. මම කිව්ව බයිලාව උඹලට තේරෙන්න ඇති බොහෝ දුරට) ඔන්න ඔය ක්රියාවලියත් සමඟ සියුනිකාමය අවදිය අවසන් වෙනවා.. ඊට පස්සේ පටාන් ගන්නවා ලුටීය අවදිය...
2.ලුටීය අවදිය හෙවත් ශ්රාවීය අවදිය....
ඩිම්භය නිකුත් කලාට පස්සේ ඩිම්භය වටේ එකතු වෙලා තිබ්බ සියුනිකා සෛල සියල්ල එකතු වෙලා "පීත දේහය (Corpus Luteum)" කියලා එකක් හදනවා...
( ඔය 1 රූපයේ මැද කහ පාටින් රවුමක් තියෙන්නේ ඒක තමයි) දැන් තව දුරටත් වර්දනය වෙමින් පැවති ඩිම්භය වටා තිබ්බ සියුනිකා සෛල ටික පවතින්නේ නැති නිසා Estradiol හෝමෝන මට්ටම නැවතත් මුලින් තිබුනු පාදස්ථ අවස්තාවට (basal level) ක්රමාණු කූලව පත් වෙනවා.. පාදස්ථ අවස්තාව කිව්වේ මචංලා නැත්තටම නැති වෙන එක නෙමෙයි හොඳද.. තව වර්දනය මැද තියෙන ඩිම්භ වටා තියෙන සියුනිකා සෛල නිසා පහල මට්ටමක පවත් වාගෙන යනවා විතරයි හොඳේ.. Estradiol ක්ෂණික ලෙස වැඩි උන නිසානේ කලින් කිව්ව LH හෝමෝනයත් ක්ෂණිකව වැඩි උනේ.. නමුත් දැන් Estradiol මට්ටම පහළ බසින නිසා නැවතත් LH ශ්රාවයත් පාදස්ථ මට්ටමට පත් වෙනවා...
කොහොම හරි ඔය සියුනිකා සෛල එකතු වෙලා හැදුනු පීත දේහය මඟින් ප්රොජෙස්ටරෝන් (Progesterone) කියලා හෝමෝනයක් ශ්රාවය කරනවා...( 4 රූපයේ දම්පාට ඉර බලන්න). එතකොට පාදස්ථ මට්ටමේ තිබ්බ ප්රොජෙස්ටරෝන් හෝමෝනය වැඩිවෙන්න ගන්නවා... ඔය ප්රොජෙස්ටරෝන් කියන්නේ තාප ජනන හෝමෝනයක්.. ඒ කිව්වේ බං ශරීර උෂ්ණත්වය වැඩි කරන්න දායක වෙනවා...
අන්න එතකොට ඒ කාල පරිච්චේදය තුලදී කාන්තාවකගේ ශරීරයේ උෂ්ණත්වය සුලු ප්රමාණයකින් ඒ කිව්වේ සෙන්ටිග්රේඩ් අංශක 1 කින් පමණ ඉහළ යෑමක් සිදු වෙනවා... (දැන් බලහන් 2 සහ 4 කියන රූප දෙක 14 වෙනි දිනයේ ඉඳන්) හරි ගොඩාක් දුරට වැඩේ ඉවරයි.. ඔය කාලේ පුරාවට ගර්භාෂයත් ආයෙමත් බලා පොරොත්තු පොදි බැඳන් බලාගෙන ඉන්න්වා අනේ මේ පාරවත් ඩිම්භය ශුක්රාණුවකින් සංසේචනය වෙලා ඇවිත් ප්රරෝහණය වේවි දැන් ප්රරෝහණය වේවි කියලා හිතන්..
ඒකට ගැලපෙන්න තවත් ගර්භාෂ බිත්තිය සනකමින් වැඩි කරගෙන රුධිර සැපයුම වැඩි කරගෙන බලාගෙන ඉන්නවා... කොහෙද අපේ එවුන් එක්ක බැහැනේ... උපත් පාලන ක්රම.. ඔහොම 14 වෙනි දවසේ ඉඳන් 21 වෙනි දවස වෙනකන්ම වගේ බලන් ඉඳලා අන්තිමට බලා පොරොත්තු නැති කර ගන්නවා... හැබැයි බූට් කාලා නොකා ඉන්න අපි, උඹලා වගේ එයා නිකන් ඉන්නේ නැහැ.. 21 වෙනි දවසේ ඉඳන් 28 වෙනි දවස වෙනකන් හෝමෝන වල මැදිහත් වීම නිසා තව දුරටත් ගර්භාෂ බිත්තිය ඝනකමින් වැඩි කරගන්නවා මාසේ අන්තිමට දෙන්නම් තොට රිටර්න් එක මට කල බලු වැඩේට කියලා හිතාගෙන...(5 වෙනි පින්තූරේ ආයේමත් බලන්න දැන් ඒ ටිකත් තේරේවි) ඒකනේ ඔය 28 වෙනි දවස ඉවර උනු ගමන් ලීක් වෙන්න ගන්නේ දවස් 5 විතර යනකන්ම...ඩිම්භයක් සංසේචනය වෙලා ප්රරෝහණය වෙනකන් ගර්භාෂ බිත්තියත් එක්ක තවත් එකෙක් බලාගෙන ඉන්නවා..
ඒ තමයි උඩ කිව්ව ප්රොජෙස්ටරෝන් ස්රාවය කරන පීත දේහය... හැබැයි මු නිකන් මම උඹලා වගේම චාටර් පොරක්.. මොකද මූ 15 වෙනි දවසේ ඉඳන් 21 වෙනි දවස වෙනකන් බලාගෙන ඉන්නවා සංසේචනය වෙලා කළලයක් ගර්භාෂ බිත්තියේ ප්රරෝහණය වේවි කියලා... ඒ කළල වර්දනයට අවශ්යය ප්රොජෙස්ටරෝන් සපයන්න හිතාගෙන.... හරියට නිකන් කෙල්ලයි කොල්ලයි සෙට් වෙනකන් බලාගෙන ඉඳලා උන්ගේ දත ගලවන්න බලාගෙන ඉන්න කඩ කාරයෙක් වගේ.. ඒත් 21 වෙනි දවස පැන්නම මූ බලා පොරොත්තු අත ඇරගෙන "ශ්වේත දේහය (Corpus Albicans)" කියලා එකක් බවට පත් වෙනවා.. පත්වෙලා සදා කාලිකවම ඩිම්භ කෝෂයේ පවතිනවා.(1 වෙනි රූපයේ අග කොටස බලන්න) ඒ සමගම ප්රොජෙස්ටරෝන් ශ්රාවයත් ක්රමාණුකූලව නැවත පාදස්ථ මට්ටමට පත් වෙනවා...ඒක නිසා නැවතත් දේහ උෂ්ණත්වයත් තිබුනු මට්ටමටම අඩු වීමක් වෙනවා... (දැන් 3, 4 රූප ආයේ බලන්න) ඔන්න ඔය විදිහට ලුටිය අවදිය කියන එකත් අවසන් වෙනවා.. ඒ සමඟම ආයෙමත් නව චක්රයක සියුනිකාමය අවදිය කියන එක පටන් ගන්නවා...
සාමාන්යයෙන් එක අවදියකට දින 14 බැඟින් දින 28 ක චක්රයක් තමයි මේ ඔසප් චක්රය කියන එකට තියෙන්නේ... හැබැයි වැඩිවියට පත් උනු කාලයේ ඉඳන් ගැහැණු ළමයෙකුගේ වයස අවුරුදු 18-21 පමණ වෙන තෙක් ක්රමවත් නැහැ...
ඒ කිව්වේ නිශ්චිත වශයෙන්ම දින 28 කට සැරයක් සිද්ද වෙන්නේ නැහැ... සමහරුන්ගේ මාස 3 කට සැරයක් වගෙත් වෙන්න පුලුවන්.. ඒ නිසා ඔය පහ වසරේ ශිෂ්යයත්වේ කරන, බෙන් 10- ටින් ටින් බලන පොඩි කෙල්ලෝ එක්ක යාලු වෙලා ඉන්න එළ කිරි බාල අපරාද කරුවෝ කෙල්ලා එක්ක ෆිල්ම් හෝල් බොක්ස් අස්සට කොටු පැනලා ජංගි අස්සට අත දාගෙන ගර්භාෂ බිත්ති කෑලි අතේ ගාගෙන ඇවිත් මගේ හත් මුතු පරම් පරාව මතක් කරන්න එපා... අනික තමයි දවස් 28 කට සැරයක් වෙනවයි කීව්වත් හෝමෝන වල බලපෑම් මත ඔය දවස් 28 කියන එක දවස් 21 ක් දක්වා අඩු වීමකුත් දවස් 35 ක් දක්වා වැඩි වීමකුත් වෙන්න පුලුවන්.. ඒ කිව්වේ බං 28 + 7 හෝ 28 - 7 ..
ඒකනම් දන්නේ ඉතින් ඕක හැදෙන කෙනා තමයි...
ඔන්න මට පුලුවන් උපරිමයෙන් උඹලට තව පාඩමක් කියා දුන්නා... මම මේ ගැන කියන්න හේතුව තමයි මගෙන් ගොඩාක් අය ස්වභාවික උපත් පාලන ක්රම ගැන අහලා PM එවලා තිබ්බා මට...
ඒ ගැන කියන්න කලින් ඔය ඔසප් චක්රේ ගැන හොඳට දැනගෙන ඉන්න ඕනේ...ඒකයි අද මේක ගැන කිව්වේ.. මේ ටික හොඳට තේරුම් අරගෙන හෝම් වර්ක් එහෙම කරලා එන සතිය වෙනකන් හිටපල්ලකෝ... එන සතියේ බලමු කොහොමද ස්වභාවික විදිහට පත් පාලනය කරගන්නේ කියලා... ආහ් තව එකක් මචං කවුරු හරි එකෙක් මගේ ත්රෙඩ් වලට කමෙන්ට් කරන අයගේ රෙප් කපනවා... ඉරිසියාකාර කොටලුවෙකුගේ
අපත වැඩක් ( කොටලුවා කිව්වේ බං බූරුවෙකුයි අශ්වයෙකුයි සෙට් උනහම හැදෙන සතෙක්නේ... ඌ නිසරුයි.. නගින්නෙත් නැතුව ඇති. මහේෂ් Vet නිසා ඇහුවොත් ඒ ගැන කියාවි...) ඉතින් හරියට තමුන්ගේ වර්ගයේ අම්මෙක් අප්පෙක් කියලා නැති නිසරු ජීවියෙක්ගේ වැඩ වලින් මම සැලෙන්නේ නෑ මචංලා... ඒත් ඌ උඹලගේ රෙප් කැපුවොත් රෙප් කපපු සාක්කිය මෙතන පෝස්ට් කරන්න.. ඒ අයට මම ගානේ රෙප් 3+ දෙනවා වෙච්ච පාඩුව මග අරින්න.. කොහොමත් ඌ රෙප් පවර් එක 2+ වෙච්ච අනාතයෙක්.... එහෙනම් මචංලා පස්සේ සෙට් වෙමුකෝ අපි... කියවලා වැදගත්නම් වෙන කෙනෙක්ට හරි දකින්න මේක උඩ යවන්න හිතාගෙන බම්ප් කරන්න... අපි කැපුනා ජය වේවා හැමෝටම.....
Last edited:
![[NISH]](/data/avatars/s/453/453088.jpg?1589768114){kind=avatar}
