කිසිම තැනක තමා රහත් යයි තමා විසින් නොකියූ, අජාන්බ්රහම් තෙරුන් වහන්සේ මහා ප්රඥාවන්ත මිනිසෙකු ලෙස තම රටේ ගෞරවයට පාත්ර වූ උතුමෙක් විය. ඔහු බටහිර රටවල ථේරවාද බුද්ධාගම ස්ථාපිත කිරීමට ද දායක විය. අජාන් චා වනාන්තර සම්ප්රදායේ භාවනා භික්ෂූන්ගෙන් ඉගෙන ගනිමින් ගුහා සහ වනාන්තරවල ජීවත් විය.
එක්සත් රාජධානියේ “චිතර්ස්ට් බෞද්ධ ආරාමය” ආරම්භ කිරීමත් සමඟ 1979 සිට අජාන් චා හිමි ගේ වනාන්තර සම්ප්රදාය යුරෝපය, එක්සත් ජනපදය සහ බ්රිතාන්ය පොදුරාජ්ය මණ්ඩලය පුරා ව්යාප්ත වී ගියේය. එම තෙරුන් වහන්සේගේ ධම්ම කතා පටිගත කර, පිටපත් කර භාෂා කිහිපයකට පරිවර්තනය කර ඇත.
මේ සටහන තබන්නට හේතුවක් තිබේ. එනම් එවන් උත්තමයෙක් සමඟ, බුදුන් වහන්සේ වෙනුවෙන් පමණක් පිදෙන, මල් උඩින් ඇවිදින “ගල් බමුණු පිටි මුට්ටයක්” සංසන්දනය කිරීමේ වර්තමාන ප්රයත්නයක් ඇති හෙයිණි. එය සමාන කල හැක්කේ සූර්යයා සමඟ කලා මැදිරියෙක් සසඳනවා වැනි දෙයකටය.
1993 ජනවාරියේදී අජාන් චාගේ අවමංගල්යයට තායි රාජකීය පවුල ඇතුළු මිලියනයකට අධික පිරිසක් සහභාගී වූහ. අජාන් තෙරුන් වහන්සේ විසින් කරන ලද ධර්ම කතා ලොව අස්සක් මුල්ලක් හරහා පැතිර ගියේය. ඔහු වෙනුවෙන් පිදෙන ආරාම බොහොමයක් විය. සුප්රසිද්ධ අජාන් බ්රහ්මවන්සෝ තෙරුන් වහන්සේ අජාන් වයාමා තෙරණියන් මේ තෙරුන් වහන්සේගේ ගෝලයන් වේ.
අජාන් චා තෙරුන් වහන්සේ කෙටියෙන් කල අවවාද, ගෝලයන්ගේ හදවතටම කිඳා බැස ගිය ආකාරය බ්රහ්මවන්සෝ තෙරුන් පැහැදිළි කරති. බොහෝ ඝෝෂා ඇති එක් ස්ථානයක භාවනා වැඩීමට නොහැකි යයි චෝදනා කල ගෝලයන්ට ලැබුණු පිළිතුර අපූරු දෙයක් විය. … “Don’t disturb the noise…! [ඝෝෂාවට කරදර කරන්න එපා… !] යන්න අවවාදය විය. අනෙක් ආගම් සමඟ සාමයෙන් කටයුතු කල යුතු බුදු දහමේ අනුගාමිකයන්ට මෙය අදත් අවවාදයකි.
අජාන් චා තෙරුන් වහන්සේ ගැන අජාන් බ්රහ්මවන්සෝ තෙරුන් ගැන බොහෝ ගෞරවයෙන් විස්තර කර ඇත.
ගිහි කල Peter Betts සේ නම් වූ අජාන් බ්රහ්මවන්සෝ හිමිද සුළු පටු කෙනෙක් නොවීය. කේම්බ්රිජ් විශ්ව විද්යාලයේ සෛධාන්තික භෞතික විද්යාව [Theoretical Physics] සහ ක්ෂුද්ර භෞතික විද්යාව [Particle Physics] සඳහා පශ්චාත් උපාධි ලබාගත් කෙනෙක් විය. ඔහුගේ සගයෙක් වූයේ මෑතදී මිය ගිය මහාචාර්ය ස්ටීවන් හෝකින්ය. අජාන් චා තෙරුන් වහන්සේ බැහැ දැක ගන්නට ආරාමයට ගිය දහසක් දෙනා අතර, එංගලන්තයෙන් ගිය තරුණ Peter Bettsද සිටියේය.
අජාන් චා තෙරුන් වහන්සේ දැකීමට නොහැකි වූ නිසා, බොහෝ අසතුටෙන් ආරාමයෙන් එළියට යන තරුණ පීටර්, පන්සලේ බිත්තියකට හේත්තු කර තිබි ඉදලක් දුටුවේය. නැවතත් එංගලන්තයට යෑමට ඇති තරම් කාලයක් තිබි හෙයින් ඔහු ඒ ඉදල රැගෙන පන්සල් භුමියේ කොළ වැටී ඇති තැනක අතු ගෑම ආරම්භ කළේය. ටික වෙලාවකින් කව්දෝ කෙනෙක් පසුපසෙන් පැමිණ මෙසේ කීවේය.
… “කුණු ඇති තැන අතු ගාන්න. එහෙත් එය නිවැරදිව කර, කුණු සියල්ල ඉවත් කරන්න”... “හරියට සිතේ ඇති කෙලෙස් ඉවත් කරනවා මෙනි”...
පසුපසින් පැමිණ එසේ කීවේ වෙන කව්රුවත් නොව, “අජාන් චා තෙරුන් වහන්සේ” විය.
අජාන් චා තෙරුන් වහන්සේගේ අනුගාමිකයන් උන් වහන්සේ රහත් යයි අනුමාන කරනවා විනා, ථේර වාදී සම්ප්රදාය ගරු කල තෙරුන් වහන්සේ කිසි විටෙක තමා ගේ ගුණයක් ගැන කතා කලේ නැත.
අජාන් චා උපත ලැබුවේ 1918 ජුනි 17 වන දින ඊසානදිග තායිලන්තයේ ඉසාන් ප්රදේශයේ උබන් රට්චාතානි අසල ය. ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් කුළියට ඉඩම් වල සේවය කරන ගොවීන් විය. සාම්ප්රදායික පරිදි අජාන් චා වයස අවුරුදු නවයේදී නවකයකු ලෙස ආරාමයට ඇතුළු වූ අතර එහිදී වසර තුනක කාලයක් ඔහු කියවීමට හා ලිවීමට ඉගෙන ගත්තේය. නවකයකු ලෙස ඔහුගේ පළමු ගුරුවරයා වූයේ අජාන් ලැන්ග් ය. එහෙත් ගොවිපොළේ සිටි තම පවුලට උපකාර කිරීම සඳහා ඔහු ආරාමයෙන් ඉවත්වන්නට සිදු විය.
නමුත් පසුව 1939 අප්රියෙල් 16 වන දින නැවත පැවිදි ජීවිතයට පිවිසියේය. ඔහු විවිධ ආරාමවල ඉගැන්වීම් ලබා ගනිමින් තායිලන්තය හරහා ඇවිද ගියේය. මේ අවස්ථාවේ ඔහුගේ ගුරුවරුන් අතර වනාන්තර සම්ප්රදායේ ප්රවීණ භාවනා ගුරුවරයෙකු වූ අජාන් මුන් තෙරුන් වහන්සේ ද විය. අජාන් චා වනාන්තර සම්ප්රදායේ භාවනා භික්ෂූන්ගෙන් ඉගෙන ගනිමින් ගුහා සහ වනාන්තරවල ජීවත් විය.
ඊළඟ අවුරුදු හත තුළ අජාන් චා දැඩි වනාන්තර සම්ප්රදායේ පැවිදි භික්ෂුවකගේ ශෛලියේ පුහුණුවීම්වල නිරත විය. ඔහු වනාන්තර, ගුහා සහ ආදාහනාගාරවල කාලය ගත කළේය. භාවනා දියුණු කිරීම සඳහා නිහඬ සහ හුදෙකලා ස්ථාන සොයා ඔහු ගම්බද ප්රදේශවල සැරිසැරුවේය. ඔහු ජීවත් වූයේ ව්යාඝ්රයන් හා නාගයන් ගෙන් ආසාදිත වනාන්තරවල ය. මරණය පිළිබඳ පරාවර්තනයන් යොදා ගනිමින් ජීවිතයේ සැබෑ අරුත විනිවිද යෑමට අජාන් චා තෙරුන් වහන්සේ එහිදී ඉගෙන ගත්තේය.
මෙම සම්ප්රදායේ භික්ෂූන් වහන්සේ බුදුරජාණන් වහන්සේ විනය නමින් හැඳින්වෙන මුල් පැවිදි පාලනයට ඉතා තදින් බැඳී සිටිති. බෞද්ධ සංඝ සාසනයේ මුල් කාලීන භේදවලට බොහෝ දුරට හේතු වූයේ පුහුණු නීති රීති කෙතරම් තදින් ක්රියාත්මක කළ යුතුද යන්න පිළිබඳ මතභේදයි. සමහරු යම් තරමක නම්යශීලී බවක් තෝරා ගත්හ.
තවත් සමහරු බුදුන් විසින් සකස් කළ ආකාරයටම නීති රීති පිළිපැදිය යුතු යැයි විශ්වාස කරමින් ගතානුගතික මතයක් ගත්හ. උදාහරණයක් සේ ථේරවාදී සම්ප්රදාය බුදුන් වහන්සේ අවවාද කල පරිදි ආහාර ගැනීම පිළිබඳ රීතිය මෙන්ම, “භුතාරෝපණ ශික්ෂාපදය” භාවිතා කෙරේ. තායි වනාන්තර සම්ප්රදායේ භික්ෂූන් සහ භික්ෂුණින් වහන්සේලා දිනකට 'දෙවතාවක් ආහාර අනුභව කරන්නන්' වන අතර, ඔවුන් උදේ ආහාරයට ගන්නේ එක් ආහාර වේලක් පමණි.
මෙම විශේෂ පුහුණුව බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් අවසර දී ඇති එක මාර්ගයකි. වරින් වර හෝ නිතිපතා භාවනා පුහුණුව ගැඹුරු කිරීම සහ යැපීමෙන් හෙවත් පිඬු සිඟා යාමද කෙරේ. මෙම පිළිවෙත් සඳහා වෙනත් උදාහරණ වන්නේ ගසක් යට පිටත නිදා ගැනීම හෝ හුදෙකලා වනාන්තරවල හෝ සොහොන් පිටිවල වාසය කිරීමයි. ඉහත කියන ලද භුතාරෝපණ ශික්ශාපදය වූ කලී මෙසේ විස්තර කෙරේ.
… “යම් භික්ෂුවක් තමා ලබාගත් උත්තරී මනුස්ස්ස ධර්මයන් සහ අධිගමයන්, අනුපසම්පකුට හෙවත් උපසම්පන්න නොවූ කෙනෙක්ට ප්රකාශ කරන්නේ නම්, එය ඇවතක් වේ”... අජාන් තෙරුන් වහන්සේ මේ සම්ප්රදායයේ ප්රවීනයෙක් වීය.
[සටහන :- උත්තරිමනුස්සධම්ම නම්: ධ්යාන, විමොක්ෂ, සමාධි, සමාපත්ති, ඥානදර්ශන, මාර්ගභාවනා, ඵලප්රත්යක්ෂකරණ, ක්ලෙශප්රහාණ, චිත්තයාගේ විනීවරණතා, ශුන්යාගාරයෙහි අභිරති යි. ධ්යාන යනු: ප්රථමධ්යානය, ද්විතීයධ්යානය, තෘතීයධ්යානය, චතුර්ථ ධ්යානය වේ. විමොක්ෂ යනු ශුන්යතවිමොක්ෂය, අනිමිත්තවිමොක්ෂය, අප්රණිහිත විමොක්ෂය වේ. සමාධි යනු: ශුන්යත සමාධිය, අනිමිත්ත සමාධිය, අප්රණිහිත සමාධිය වේ. සමාපත්ති යනු: ශුන්යතසමාපත්තිය, අනිමිත්ත සමාපත්තිය සහ අප්රණිහිතසමාපත්තිය වේ. - ස්තුතියෙන් යුතුව කොපි කිරීම සහ අනුග්රහය :- ත්රිපිටක LK වෙබ් අඩවිය.]
ඒ අනුව අජාන් චා තෙරුන් වහන්සේ කිසි කලෙක තමා ලැබූ අධිගමයක් ප්රකාශ කලේ නැත.
අජාන් චා තෙරුන් වහන්සේ වෙත විවිධාකාර ගෝලයන් ආකර්ෂණය වූ අතර, එයට 1966 දී පළමු බටහිර ජාතික පූජ්ය අජාන් සුමෙඩෝ තෙරුන් වහන්සේද ඇතුළත් විය. තායිලන්තය පුරා ශාඛා 250 කට අධික සංඛ්යාවක් මෙන්ම ආශ්රිත ආරාම 15 කට අධික සංඛ්යාවක් සහ ලොව පුරා ගිහි පුහුණු මධ්යස්ථාන 10 ක් ඊට ඇතුළත් වේ.
1975 දී, “වට් පා නනාචට්” (ජාත්යන්තර වනාන්තර ආරාමය) අජාන් චා තෙරුන් වහන්සේගේ ප්රධාන ගෝලයෙක් වූ අජාන් සුමේදෝ පැවිදි නායකයා ලෙසින් ආරම්භ කරන ලදී. “වට් පා නනාචට්” යනු තායිලන්තයේ පළමු ආරාමය වන අතර විශේෂයෙන් ඉංග්රීසි කතා කරන බටහිරයන් පැවිදි විනයෙහි පුහුණු කිරීම සඳහා මෙන්ම බටහිර ජාතිකයෙකු විසින් මෙහෙයවන ලද පළමු ආරාමය ද වේ.
1977 දී අජාන් චා සහ අජාන් සුමේදෝට එක්සත් රාජධානිය වෙත ඒමට ආරාධනා කරන ලද්දේ ඉංග්රීසි සංඝයා වහන්සේලාගේ භාරය [ the English Sangha Trust ] විසින් නේවාසික සංඝයා වහන්සේලා ට අවශ්ය ආරාමයක් පිහිටුවීමට අවශ්ය වූ නිසාය. 1979 දී, “චිත්ත විවේකා” (චිතර්ස්ට් බෞද්ධ ආරාමය ලෙස හැඳින්වේ. ඒ නම ලැබුනේ එය කුඩා චිතර්ස්ට් හි කුඩා ගම්මානයේ පිහිටා තිබීම නිසා විය.) ආරම්භ කරන ලදී.
අජාන් චා තෙරුන් වහන්සේගේ බටහිර සිසුන් කිහිප දෙනෙකු එතැන් සිට ලොව පුරා ආරාම පිහිටුවා ඇත. බොහෝ ප්රසිද්ධ අජාන් බ්රහ්මවන්සෝ තෙරුන් වහන්සේගේ බටහිර ඕස්ට්රේලියාවේ බෝධිඥාන ආරාමය [Bodhinyana Monastery] ඉන් එකකි.
බෞද්ධ ලෝකයට පායන ලද හිරු මඬලක් මෙන් වූ ගෞරවණීය අජාන් චා තෙරුන් වහන්සේ 1992 ජනවාරි 16 දින නිවී ගියේය
උපුටා ගැනීමකි.
මුල් ලිපිය
