ඔබ ලබා දුන් ලේඛනය 2025 පෙබරවාරි 21 වැනි දින ශ්රී ලංකා ප්රජාතාන්ත්රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්රයේ පළ වූ "අභ්යන්තර ආදායම් (සංශෝධන) පනත" නම් යෝජිත පනත් කෙටුම්පතකි. මෙය 2017 අංක 24 දරන අභ්යන්තර ආදායම් පනත සංශෝධනය කරන අතර, 2025 අප්රේල් 1 වැනි දින සිට ක්රියාත්මක වේ. පහත දැක්වෙන්නේ ප්රධාන සංශෝධනවල සාරාංශයක් සහ ශ්රී ලංකාවේ ස්වාධීන තොරතුරු තාක්ෂණ (IT) සේවා සපයන්නන්ට, විශේෂයෙන් දේශීයව හා ජාත්යන්තරව සේවා සපයන අයට, එහි බලපෑම පැහැදිලි කිරීමකි.
ප්රධාන සංශෝධනවල සාරාංශය
- වන්දි ඉල්ලීමේ කාලය අඩු කිරීම (2 වන වගන්තිය, 150 වන ව්යවස්ථාව සංශෝධනය):
- බදු ගෙවන්නන්ට බදු වන්දි ඉල්ලීමට තිබූ කාලය වසර හතරේ සිට මාස 30 දක්වා (වසර 2.5) අඩු වේ, 2024 අප්රේල් 1 න් පසු ආරම්භ වන තක්සේරු වර්ෂ සඳහා.
- බලපෑම: ස්වාධීන සේවකයින්ට වන්දි ඉල්ලීම් වේගවත් කළ යුතු වන අතර, බදු වාර්තා තබා ගැනීම හා සැලසුම් කිරීම වඩාත් වැදගත් වේ.
- පුද්ගල ආදායම් බදු වෙනස්කම් (3 වන වගන්තිය, පළමු උපලේඛනය සංශෝධනය):
- බදු-නිදහස් සීමාව සහ අනුපාත: 2025 අප්රේල් 1 සිට, පුද්ගලයින් සඳහා බදු-නිදහස් සීමාව වැඩි වන අතර, රු. 1,000,000 දක්වා ආදායම 6%කින් බදු ගෙවනු ලැබේ. රු. 2,500,000 ඉක්මවන ආදායම් සඳහා 36% දක්වා ප්රගතිශීලී අනුපාත යෙදේ.
- විදේශ ඉපැයීම් සඳහා විශේෂ අනුපාතය: ශ්රී ලංකාව තුළ හෝ පිටත සපයන සේවාවලින්, විදේශ මුදල්වලින් ගෙවී බැංකු හරහා ශ්රී ලංකාවට එවන ලාභ හා ආදායම් 15%ක උපරිම අනුපාතයකින් බදු ගෙවේ. මෙය විදේශ මූලාශ්රවලින් ලබන ආදායමට ද බලපායි.
- බලපෑම: විදේශ ගනුදෙනුකරුවන්ගෙන් (උදා: Upwork, Fiverr) ආදායම් උපයන ස්වාධීන සේවකයින්ට 15%ක අඩු බදු අනුපාතයෙන් ප්රතිලාභ ලැබේ, එය 36% දක්වා යන ප්රගතිශීලී අනුපාතවලට වඩා සුළුය. වැඩි වූ බදු-නිදහස් සීමාව අඩු ආදායම් ලබන්නන්ගේ බදු බර අඩු කරයි.
- සමාගම් බදු වෙනස්කම් (3 වන වගන්තිය, පළමු උපලේඛනය සංශෝධනය):
- විදේශ මුදල්වලින් ලබන සේවා ආදායම්, බැංකු හරහා එවන විට, සමාගම්වලට ද 15%ක බදු අනුපාතයක් යෙදේ. බෙට්ටින්, ගේමින්, මත්පැන්, දුම්කොළ වැනි ක්ෂේත්රවලට 45%ක ඉහළ අනුපාත යෙදෙන නමුත් එය IT සේවාවලට අදාළ නොවේ.
- බලපෑම: මෙය තනි පුද්ගල ස්වාධීන සේවකයින්ට එතරම් බලපාන්නේ නැත, නමුත් සමාගමක් ලෙස ක්රියා කරන්නේ නම් එය සමාන බදු ප්රතිකාරයක් ලබා දෙයි.
- වරප්රසාද ඉවත් කිරීම (4 වන වගන්තිය, තෙවන උපලේඛනය සංශෝධනය):
- 2025 අප්රේල් 1 සිට, මීට පෙර බදු වරප්රසාද ලැබූ ඇතැම් සේවාවලින් ලබන ලාභ හා ආදායම් එම වරප්රසාදයෙන් ඉවත් වේ. එම සේවාවන් මෙහි නිශ්චිතව දක්වා නැතත්, IT සේවාවන් ඒවාට ඇතුළත් විය හැකිය.
- බලපෑම: IT සේවාවන් මීට පෙර වරප්රසාදිත වී තිබුණේ නම් (උදා: විදේශ එවැනිමකට), ස්වාධීන සේවකයින්ට නව බදු බරක් පැටවිය හැකිය.
- බදු සහන වෙනස්කම් (5 වන වගන්තිය, පස්වන උපලේඛනය සංශෝධනය):
- 2025 අප්රේල් 1 සිට, පුද්ගලයින් සඳහා බදු සහනය රු. 1,800,000 දක්වා වැඩි වේ.
- බලපෑම: මෙම ඉහළ සහන මුදල බදු ගෙවිය යුතු ආදායම අඩු කරන අතර, මධ්යම ආදායම් ලබන ස්වාධීන සේවකයින්ට ප්රතිලාභ සලසයි.
ස්වාධීන IT සේවා සපයන්නන්ට බලපෑම
ධනාත්මක බලපෑම්:
- විදේශ ඉපැයීම් සඳහා අඩු බදු අනුපාතය: විදේශ මුදල් ආදායම් සඳහා 15%ක බදු සීමාව (උදා: ජාත්යන්තර ගනුදෙනුකරුවන්ගෙන්) සැලකිය යුතු වාසියකි. උදාහරණයක් ලෙස, වාර්ෂිකව රු. 3,000,000ක් විදේශ IT කාර්යයෙන් උපයන ස්වාධීන සේවකයෙකු රු. 450,000ක් (15%) බදු ගෙවනු ඇත, එය ප්රගතිශීලී අනුපාත යටතේ රු. 720,000ට වඩා අඩුය (සහනයක් නොමැති බව උපකල්පනය කළහොත්). මෙය විදේශ ගනුදෙනුකරුවන් සමඟ වැඩ කිරීමටත්, බැංකු හරහා මුදල් එවීමටත් දිරිගන්වයි.
- වැඩි වූ බදු-නිදහස් සීමාව සහ සහනය: රු. 1,000,000ක බදු-නිදහස් සීමාව සහ රු. 1,800,000ක සහනය යනු වාර්ෂිකව රු. 2,800,000 දක්වා උපයන ස්වාධීන සේවකයින්ට බදු බරක් නොමැති හෝ ඉතා අඩු බදු බරක් (රු. 1,000,000ට 6%ක්, සහනයෙන් පසු) ලැබීමයි. මෙය දේශීය හෝ මිශ්ර ආදායම් ලබන්නන්ට සහය වේ.
- නිල බැංකු ප්රවේශය දිරිමත් කිරීම: 15%ක අනුපාතය සඳහා විදේශ ආදායම් බැංකු හරහා එවිය යුතු බැවින්, එය විනිවිදභාවය තහවුරු කරන අතර, ආදායම් මාර්ග විධිමත් කිරීමට ස්වාධීන සේවකයින් පෙළඹවිය හැකිය.
ඍණාත්මක බලපෑම්:
- කෙටි වන්දි කාලය: අධික ලෙස ගෙවූ බදු (උදා: බදු ගෙවීම්) සඳහා වන්දි මාස 30ක් ඇතුළත ඉල්ලිය යුතුය. මෙය පරිපාලනමය පීඩනයක් වන අතර, කාල සීමාව මඟහැරුණහොත් මුදල් අහිමි විය හැකිය.
- වරප්රසාද නැතිවීමේ විය හැකියාව: IT සේවාවන් මීට පෙර තෙවන උපලේඛනය යටතේ වරප්රසාදිත වී තිබුණේ නම් (උදා: විදේශ එවැනිමකට), මෙම වෙනස ස්වාධීන සේවකයින්ට නව බදු බරක් ගෙන එනු ඇත. නමුත් 15%ක සීමාව මෙය සමනය කරයි.
- ඉහළ ආදායම් ලබන්නන්ට ඉහළ අනුපාත: දේශීය ආදායම් රු. 2,500,000 ඉක්මවූ විට 36%ක අනුපාතයක් යෙදෙන අතර, විදේශ මුදල් ආදායම් නොලබන, දේශීය ගනුදෙනුකරුවන්ට සේවය කරන ඉහළ ආදායම් ලබන්නන්ට මෙය බලපායි. උදාහරණයක් ලෙස, රු. 3,000,000ක දේශීය ආදායමකට සහනයෙන් පසු රු. 720,000ක බදු බරක් පැටවේ, විදේශ ආදායමකට රු. 450,000ට සාපේක්ෂව.
ප්රායෝගික උදාහරණ:
- ස්වාධීන සේවක A (විදේශ ගනුදෙනුකරුවන්): එක්සත් ජනපද ගනුදෙනුකරුවන්ගෙන් රු. 2,000,000ක් උපයයි, ඩොලර්වලින් බැංකු හරහා එවයි. බදු = රු. 300,000 (15%). රු. 1,800,000ක සහනයෙන් පසු බදු ගෙවිය යුතු ආදායම රු. 200,000 වන අතර, 6%කින් (රු. 12,000) බදු ගෙවිය යුතුය. නමුත් 15%ක විදේශ අනුපාතය මෙය අභිබවා යන බැවින් බදු රු. 300,000ක් වේ.
- ස්වාධීන සේවක B (දේශීය ගනුදෙනුකරුවන්): දේශීයව රු. 2,000,000ක් උපයයි. රු. 1,800,000ක සහනයෙන් පසු රු. 200,000ට 6%කින් (රු. 12,000) බදු ගෙවේ. ආදායම රු. 3,000,000 දක්වා වැඩි වුවහොත්, ප්රගතිශීලී අනුපාත යටතේ බදු රු. 270,000 දක්වා ඉහළ යයි.
නිගමනය
ශ්රී ලංකාවේ ස්වාධීන IT සේවා සපයන්නන්, විශේෂයෙන් ජාත්යන්තර ගනුදෙනුකරුවන්ට සේවය කරන්නන්, විදේශ ආදායම් සඳහා 15%ක බදු අනුපාතයෙන් හා වැඩි වූ බදු-නිදහස් සීමාවලින් ප්රතිලාභ ලබති. නමුත් ඔවුන් කෙටි වන්දි කාලසීමාවන්ට හා පෙර වරප්රසාද නැතිවීමට අනුවර්තනය විය යුතුය. දේශීය ගනුදෙනුකරුවන් මත රඳා පවතින ස්වාධීන සේවකයින්ට, ආදායම් සහන සීමාව ඉක්මවූ විට ඉහළ ප්රගතිශීලී අනුපාතවලට මුහුණ දීමට සිදු වන අතර, එය ජාත්යන්තර වෙළඳපොළ වෙත යොමු වීමට දිරිගන්වනු ඇත. ප්රතිලාභ උපරිම කිරීමට, ස්වාධීන සේවකයින් විදේශ ගෙවීම් බැංකු හරහා එවන බවටත්, බදු වාර්තා පිළිබඳ සැලකිලිමත් වන බවටත් සහතික විය යුතුය.
