ශරීරයේ ප්‍රදාහකාරී තත්ත්වයක් කියන්නෙ මොකක්ද බං?

[AnuradhaRa]

inflamation කියන එක මම දන්නව

නිකං පොදුවෙ මුළු ඇගටම එහෙම කියන්නෙ ඇයි

C-reactive protein (CRP) test measures the level of CRP in your blood, which can indicate inflammation in the body.

@Fiona Dabare
@Mr.Wikirana

 

[redux]

ඕව වැඩක් නෑ උඹ suicide කරන්නේ කවදද කියපන්

 

[AnuradhaRa]

ඕව වැඩක් නෑ උඹ suicide කරන්නේ කවදද කියපන්

තව කල් තියෙනව බං
අනික හරි හමං ක්‍රමයක් තාම හොයාගන්න බැරි වුණා

උඹ @Tramadol ගෙ ෆේක් එකක් නේ
ඌ අහන්නෙත් ඔය ප්‍රශ්නෙමයි
මං මැරෙනකං බලං ඉන්නෙ

 

[ThadiPollenCepaDenawa]

ඕව වැඩක් නෑ උඹ suicide කරන්නේ කවදද කියපන්

ඒවට තව කල් තියෙනව
මුලින්ම නංගිව මස්සිනාගෙන් ඩිවෝස් කරල නංගි එක්ක ටික කාලයක් ජීවත්වෙන්ඩෝන අනුරාධට

 

[redux]

තව කල් තියෙනව බං
අනික හරි හමං ක්‍රමයක් තාම හොයාගන්න බැරි වුණා

උඹ @Tramadol ගෙ ෆේක් එකක් නේ
ඌ අහන්නෙත් ඔය ප්‍රශ්නෙමයි
මං මැරෙනකං බලං ඉන්නෙ

livestream කරපන් අපිට බලන්න

 

[Fiona Dabare]

නිකං පොදුවෙ මුළු ඇගටම එහෙම කියන්නෙ ඇයි

පොදුවේ inflammation එකක් තියෙනවද කියලා test කරන්නේ, ඕක positive නම් තව ඉස්සරහට පරීක්ශන කරලා බලනවා මොකක්ද ප්‍රශ්නේ කියලා..

 

[kingcapton]

ප්‍රදාහය යනු තුවාල, ආසාදන හෝ අසහනකාරි තත්වයකට ඔබේ ශරීරයේ ස්වාභාවික ප්‍රතිචාරයයි. එය ඔබේ අභ්‍යන්තර අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධතිය ආරක්ෂා කිරීමට සහ සුව කිරීමට ශක්තිමත් කිරීමක් ඉල්ලා සිටිනවා වගෙ දෙයක්.

 

[AnuradhaRa]

පොදුවේ inflammation එකක් තියෙනවද කියලා test කරන්නේ, ඕක positive නම් තව ඉස්සරහට පරීක්ශන කරලා බලනවා මොකක්ද ප්‍රශ්නේ කියලා..

local inflammation
general inflammation

 

[Fiona Dabare]

local inflammation
general inflammation

local inflammation එකකදි c reactive protein count එක වැඩි වෙන්නැහැ සාමාන්යෙන්. ඒවා එච්චර ගනන් ගන්න දේවල් නෙමෙයි. (පිම්පල්.. ඇගිල්ලක් කැපුනත් ලෝකල් inflammation එකක් තමයි)

general කියන්නේ මොකක්හරි ලොකු අවුලක් (inflammation එකක්) වෙනවා ඇගේ..

 

[AnuradhaRa]

local inflammation එකකදි c reactive protein count එක වැඩි වෙන්නැහැ සාමාන්යෙන්. ඒවා එච්චර ගනන් ගන්න දේවල් නෙමෙයි (පිම්පල්.. ඇගිල්ලක් කැපුනත් ලෝකල් inflammation එකක් තමයි)

ඔයා සීන් එක දන්නව නේ
මම දන්නෙ නෑ

හොයල බලන්න ඕනෙ

 

[Fiona Dabare]

ඔයා සීන් එක දන්නව නේ
මම දන්නෙ නෑ

හොයල බලන්න ඕනෙ

ඕවා බයෝ වලට තියෙනවා AL වලට

 

[cstasy]

බල්ලට ගෙදර බෙත් කරන්නද යන්නෙ ?

vet කෙනෙක්ට පෙන්නන්න

 

[Mr.Wikirana]

ශරීරයේ ප්‍රදාහකාරී තත්ත්වයක් යනු කුමක්ද? සවිස්තරාත්මක පැහැදිලි කිරීමක්​

අපගේ එදිනෙදා ජීවිතයේදී "ඉදිමීම", "දැවිල්ල" හෝ "තුවාලයක් පැසවීම" වැනි වචන නිතර භාවිතා වේ. වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව මෙම තත්ත්වයන් සියල්ල "ප්‍රදාහය" (Inflammation) ලෙස හැඳින්වෙන පුළුල් සංකල්පයකට අයත් වේ. ප්‍රදාහය යනු හුදෙක් රෝගී තත්ත්වයක් නොව, හානිකර උත්තේජක, ආසාදන හෝ පටක හානිවලට එරෙහිව ශරීරය දක්වන ස්වභාවික සහ ආරක්ෂිත ප්‍රතිචාරයයි. එය සුවවීමේ ක්‍රියාවලියේ අත්‍යවශ්‍ය කොටසකි.
මෙම ලිපියෙන් ශරීරයේ ප්‍රදාහකාරී තත්ත්වයක් යනු කුමක්ද, එය සිදුවන ආකාරය, එහි වර්ග, රෝග ලක්ෂණ, ඇතිවීමට හේතු සහ එය පාලනය කරගැනීම පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව කරුණු විමසා බලමු.

ප්‍රදාහය යනු කුමක්ද?​

සරලවම කිවහොත්, ප්‍රදාහය යනු ශරීරයට සිදුවන හානියක් හෝ ආක්‍රමණයක් හඳුනාගෙන, එය ඉවත් කර, හානියට පත් පටක අලුත්වැඩියා කිරීම සඳහා ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය විසින් දියත් කරනු ලබන සංකීර්ණ ජෛව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියකි. කැපීමක්, සීරීමක්, විෂබීජ ආසාදනයක් හෝ අභ්‍යන්තර හානියක් වැනි අවස්ථාවකදී, ශරීරයේ ආරක්ෂක යාන්ත්‍රණය ක්‍රියාත්මක වී එම ස්ථානයට ප්‍රතිශක්තිකරණ සෛල සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය මුදාහරියි. මෙම ක්‍රියාවලියේ බාහිර ප්‍රකාශනය ප්‍රදාහය ලෙස අපට දැකගත හැකිය.

ප්‍රදාහයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණ (Cardinal Signs)​

ප්‍රදාහකාරී තත්ත්වයක් ඇතිවූ විට ප්‍රධාන වශයෙන් ලක්ෂණ පහක් හඳුනාගත හැක:

1. රතු පැහැය (Redness - Rubor): හානියට පත් ප්‍රදේශයට රුධිර සැපයුම වැඩි වීම නිසා එම ස්ථානය රතු පැහැ ගැන්වේ.
2. උණුසුම (Heat - Calor): රුධිර ගලනය වැඩි වීම නිසා එම ප්‍රදේශයේ උෂ්ණත්වය ඉහළ යයි.
3. ඉදිමීම (Swelling - Tumor): රුධිර නාලිකා වලින් පටක අතරට තරල කාන්දු වීම නිසා එම ස්ථානය ඉදිමේ.
4. වේදනාව (Pain - Dolor): ඉදිමීම නිසා ස්නායු තෙරපීම සහ ප්‍රදාහකාරී රසායනික ද්‍රව්‍ය (Chemical mediators) ස්නායු අග්‍ර උත්තේජනය කිරීම නිසා වේදනාව හටගනී.
5. ක්‍රියාකාරීත්වය අඩාල වීම (Loss of Function - Functio laesa): වේදනාව සහ ඉදිමීම නිසා එම අවයවයේ හෝ සන්ධියේ සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරීත්වය තාවකාලිකව අඩාල වේ.

ප්‍රදාහකාරී ක්‍රියාවලිය සිදුවන ආකාරය​

ප්‍රදාහය යනු ක්ෂණිකව සිදුවන සරල ක්‍රියාවලියක් නොවේ. එය පියවර කිහිපයකින් සමන්විත සංකීර්ණ ක්‍රියාවලියකි.

1. උත්තේජනය හඳුනා ගැනීම: පටකයකට හානියක් (උදා: තුවාලයක්) හෝ ආක්‍රමණයක් (උදා: බැක්ටීරියා) සිදු වූ විට, එම ස්ථානයේ ඇති ප්‍රතිශක්තිකරණ සෛල (උදා: මාස්ට් සෛල) හඳුනා ගනී.
2. රසායනික සංඥා නිකුත් කිරීම: හඳුනාගත් පසු, මෙම සෛල මගින් හිස්ටමින් (Histamine), සයිටොකයින් (Cytokines) සහ ප්‍රොස්ටැග්ලැන්ඩින් (Prostaglandins) වැනි රසායනික දූතයන් නිදහස් කරයි.
3. රුධිර නාලිකා ප්‍රසාරණය වීම (Vasodilation): මෙම රසායනික සංඥා වල බලපෑමෙන් හානියට පත් ප්‍රදේශයේ ඇති කුඩා රුධිර නාලිකා ප්‍රසාරණය වේ. එමගින් එම ස්ථානයට වැඩිපුර රුධිරය ගලා ඒම නිසා රතු පැහැය සහ උණුසුම ඇතිවේ.
4. රුධිර නාලිකා පාරගම්‍යතාව වැඩිවීම (Increased Permeability): රුධිර නාලිකා වල බිත්ති වල පාරගම්‍යතාව වැඩි වන අතර, රුධිර ප්ලාස්මාව සහ ප්‍රෝටීන පටක අතරට කාන්දු වේ. මෙය ඉදිමීමට හේතු වේ.
5. ප්‍රතිශක්තිකරණ සෛල ආකර්ෂණය: රුධිර ගලනය සමග පැමිණෙන සුදු රුධිරාණු (White Blood Cells), විශේෂයෙන් නියුට්‍රොෆිල (Neutrophils) සහ මැක්‍රොෆේජ (Macrophages), රසායනික සංඥා ඔස්සේ හානියට පත් ස්ථානයට ඇදී එයි. මෙම ක්‍රියාවලිය රසායනික අනුචලනය (Chemotaxis) ලෙස හැඳින්වේ.
6. ආක්‍රමණිකයන් විනාශ කිරීම: එම ස්ථානයට පැමිණි සුදු රුධිරාණු, බැක්ටීරියා වැනි ආක්‍රමණිකයන් සහ හානියට පත් සෛල කොටස් ගිල දමා විනාශ කරයි. මෙය භක්ෂණය (Phagocytosis) නම් වේ.
7. සුවවීමේ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ වීම: ආක්‍රමණිකයන් ඉවත් කළ පසු, සුවවීමේ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ වන අතර, හානියට පත් පටක අලුත්වැඩියා කිරීම හෝ අලුතින් ජනනය කිරීම සිදු වේ.

ප්‍රදාහයේ වර්ග​

ප්‍රදාහය ප්‍රධාන වශයෙන් වර්ග දෙකකට බෙදිය හැකිය:

• උග්‍ර ප්‍රදාහය (Acute Inflammation): මෙය කෙටි කාලීන, ක්ෂණික ප්‍රතිචාරයකි. සාමාන්‍යයෙන් දින කිහිපයක් පවතී. තුවාල, ආසාදන වැනි අවස්ථාවලදී ඇතිවන සුපුරුදු ප්‍රදාහකාරී ලක්ෂණ මෙහිදී දැකිය හැක. උදාහරණ ලෙස උගුරේ ආසාදනයක්, සමේ ඇතිවන කුරුලයක්, හෝ කැපුම් තුවාලයක් දැක්විය හැකිය. උග්‍ර ප්‍රදාහය ශරීරයේ ආරක්ෂාවට සහ සුවවීමට අත්‍යවශ්‍ය වේ.
• නිදන්ගත ප්‍රදාහය (Chronic Inflammation): මෙය දිගු කාලයක් (මාස ගණනක් හෝ වසර ගණනක්) පවතින ප්‍රදාහකාරී තත්ත්වයකි. මෙහිදී ප්‍රදාහකාරී ප්‍රතිචාරය අවසන් නොවී දිගින් දිගටම ක්‍රියාත්මක වේ. මෙය ශරීරයේ නිරෝගී පටක සහ අවයව වලට හානි කිරීමට පටන් ගනී. නිදන්ගත ප්‍රදාහය බොහෝ විට රෝග ලක්ෂණ රහිතව හෝ ඉතා සියුම් රෝග ලක්ෂණ සහිතව වර්ධනය විය හැක.

ප්‍රදාහය ඇතිවීමට හේතු​

• ආසාදන: බැක්ටීරියා, වෛරස්, දිලීර වැනි ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්.
• භෞතික හානි: කැපීම්, සීරීම්, පිළිස්සීම්, අස්ථි බිඳීම්.
• රසායනික ද්‍රව්‍ය: විෂ ද්‍රව්‍ය, අම්ල, සහ ඇතැම් අසාත්මිකතාකාරක (allergens).
• ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග (Autoimmune Diseases): ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය, තමන්ගේම නිරෝගී සෛල සහ පටක වලට පහර දීම. (උදා: රූමටොයිඩ් ආතරයිටිස්, ලූපස්).
• ජීවන රටාව: අහිතකර ආහාර රටා (සකසන ලද ආහාර, සීනි සහ ට්‍රාන්ස් මේදය අධික ආහාර), ව්‍යායාම මදකම, තරබාරුකම, නිදන්ගත මානසික ආතතිය සහ දුම්පානය වැනි සාධක නිදන්ගත ප්‍රදාහයට හේතු විය හැක.

නිදන්ගත ප්‍රදාහය හා සම්බන්ධ සෞඛ්‍ය ගැටළු​

නිදන්ගත ප්‍රදාහය පාලනය නොකළහොත් එය බරපතල රෝග රැසකට මඟ පෑදිය හැක.

• හෘද රෝග: රුධිර නාලිකා වල ප්‍රදාහය ධමනි සිහින් වීමට (atherosclerosis) සහ හෘදයාබාධ ඇතිවීමට හේතු විය හැක.
• දියවැඩියාව (දෙවන වර්ගයේ): ප්‍රදාහය ඉන්සියුලින් ප්‍රතිරෝධයට (insulin resistance) දායක විය හැක.
• පිළිකා: ඇතැම් පිළිකා වර්ග වර්ධනය වීමට සහ පැතිරීමට නිදන්ගත ප්‍රදාහය බලපායි.
• ආතරයිටිස්: සන්ධි ආශ්‍රිතව ඇතිවන නිදන්ගත ප්‍රදාහයකි.
• ඇදුම: ශ්වසන මාර්ගයේ නිදන්ගත ප්‍රදාහයකි.
• නිදන්ගත වකුගඩු රෝග:
• ඇල්සයිමර් රෝගය වැනි ස්නායු ආබාධ:

ප්‍රදාහය පාලනය සහ වැළැක්වීම​

උග්‍ර ප්‍රදාහය සාමාන්‍යයෙන් ඉබේම සුව වන අතර, ඇතැම් විට වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය විය හැක. නමුත් නිදන්ගත ප්‍රදාහය පාලනය කිරීම සඳහා ජීවන රටාවේ වෙනස්කම් සිදු කිරීම ඉතා වැදගත් වේ.

• සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක්: පලතුරු, එළවළු, කෙඳි සහිත ආහාර, ඔමේගා-3 මේද අම්ල (මාළු, හණ ඇට) බහුල ආහාර සහ කුළුබඩු (කහ, ඉඟුරු) වැනි ප්‍රදාහය අඩු කරන ආහාර වේලකට හුරු වන්න. සීනි, සකසන ලද ආහාර සහ අහිතකර මේද සීමා කරන්න.
• නිතිපතා ව්‍යායාම: සතියකට අවම වශයෙන් මිනිත්තු 150ක මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ ව්‍යායාම වල නිරත වීම ප්‍රදාහය අඩු කිරීමට උපකාරී වේ.
• නිරෝගී බරක් පවත්වා ගැනීම: අතිරික්ත ශරීර මේදය, විශේෂයෙන් උදරය ආශ්‍රිත මේදය, ප්‍රදාහකාරී රසායනික ද්‍රව්‍ය නිපදවයි.
• මානසික ආතතිය පාලනය: යෝගා, භාවනා සහ විවේකී ක්‍රියාකාරකම් මගින් මානසික ආතතිය අඩු කරගැනීම වැදගත් වේ.
• ප්‍රමාණවත් නින්දක්: දිනකට පැය 7-10 ක නින්දක් ලබාගැනීම ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ නිරෝගී ක්‍රියාකාරීත්වයට අත්‍යවශ්‍ය වේ.
• දුම්පානය සහ මත්පැන් වලින් වැළකීම: මෙම පුරුදු ශරීරයේ ප්‍රදාහකාරී තත්ත්වයන් උත්සන්න කරයි.

අවසාන වශයෙන්, ප්‍රදාහය යනු ශරීරයේ ස්වභාවික ආරක්ෂක ප්‍රතිචාරයක් වුවද, එය නිදන්ගත තත්ත්වයට පත්වීම බරපතල සෞඛ්‍ය ගැටළු රැසකට මූලික හේතුවක් විය හැකි බව අවබෝධ කර ගැනීම වැදගත් වේ. සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවන රටාවක් අනුගමනය කිරීමෙන් නිදන්ගත ප්‍රදාහය පාලනය කර, නිරෝගී දිවියක් ගත කිරීමට ඔබටත් හැකියාව ලැබෙනු ඇත.

 

[Gal_banisa]

කලහකාරි