බෞද්ධ විශ්ව විග්රහය (Buddhist Cosmology) පිළිබඳව වර්තමානයේ බොහෝ දෙනා තුළ පවතින්නේ මිශ්ර ආකල්පයකි. බොහෝ විට ජනප්රවාද, අටුවා කතා සහ බුද්ධ දේශනාව පටලවා ගැනීම නිසා "මහාමේරුව" හෝ "සතර මහා ද්වීප" යනු හුදෙක් පැරණි භාරතීය මිථ්යාවන් ලෙස බැහැර කිරීමට ඇතැමුන් පෙළඹේ. එහෙත්, ත්රිපිටකයේ එන මුල් බුද්ධ දේශනා (සූත්ර පිටකය) විමර්ශනාත්මකව අධ්යයනය කළ විට පෙනී යන්නේ, බුදු දහම ඉදිරිපත් කරන්නේ නූතන තාරකා විද්යාව (Astronomy) සහ ක්වොන්ටම් භෞතික විද්යාව (Quantum Physics) හා සමපාත වන අතිශය සංකීර්ණ විශ්වීය චිත්රයක් බවයි.
මෙම ලිපියේ අරමුණ වන්නේ පසුකාලීන අටුවා මත ඉවත් කර, හුදෙක් සූත්ර මූලාශ්ර මත පදනම්ව ජම්බුද්වීපය, අපරගෝයානය සහ විශ්වයේ ස්වභාවය විශ්ලේෂණය කිරීමයි.
A. ජම්බුද්වීපය (දකුණු දිශාව)
එහිදී රෝහිතස්ස දෙවිපුත්රයා බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් විමසන්නේ "පයින් ගමන් කිරීමෙන් (භෞතික ගමනාගමනයෙන්) ලෝකයේ කෙළවරට යා හැකිද?" යන්නයි. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පිළිතුර අතිශය විද්යාත්මකය:
මෙම ලිපියේ අරමුණ වන්නේ පසුකාලීන අටුවා මත ඉවත් කර, හුදෙක් සූත්ර මූලාශ්ර මත පදනම්ව ජම්බුද්වීපය, අපරගෝයානය සහ විශ්වයේ ස්වභාවය විශ්ලේෂණය කිරීමයි.
1. විශ්වයේ ව්යුහය සහ "ලෝක ධාතුව"
බුදු දහමට අනුව විශ්වයේ මූලික ඒකකය "ලෝක ධාතුවයි". අංගුත්තර නිකායේ තික නිපාතයේ එන ආනන්ද වග්ගයේ "චූලනිකා සූත්රයට" අනුව එක් ලෝක ධාතුවක් නිර්මාණය වී ඇත්තේ පහත මූලිකාංගවලිනි:- චන්ද්රයෙක් සහ සූර්යයෙක් (චන්ද්රිමසූරියා).
- සිනේරු පර්වතය (විශ්වීය අක්ෂය/ කේන්ද්රය).
- සතර මහා ද්වීප (ප්රධාන ජීවී වාසස්ථාන 4ක්).
- සහස්සී චූලනිකා ලෝක ධාතු: ලෝක 1,000 කින් යුත් කුඩා ලෝක පද්ධතිය (Small Galaxy Cluster).
- ද්විසහස්සී මජ්ඣිමිකා ලෝක ධාතු: ලෝක 1,000,000 (දස ලක්ෂයක්) අඩංගු මධ්යම ලෝක පද්ධතිය.
- තිසහස්සී මහාසහස්සී ලෝක ධාතු: ලෝක කෝටි සියයක් (බිලියනයක්) අඩංගු මහා ලෝක පද්ධතිය.
2. සතර මහා ද්වීප
සූත්ර පිටකයට අනුව මහාමේරුව කේන්ද්ර කරගත් සෑම ලෝක ධාතුවකම ප්රධාන "ද්වීප" හෙවත් ශිෂ්ටාචාර 4ක් පවතී.A. ජම්බුද්වීපය (දකුණු දිශාව)
- ස්වභාවය: මෙය අප වෙසෙන පෘථිවිය හෝ අප අයත් වන කලාපයයි.
- විශේෂත්වය: අංගුත්තර නිකායේ (8:42) සූත්රයට අනුව, ජම්බුද්වීපවාසීන් සතුව විශේෂ හැකියාවන් තුනක් පවතී: (1) අධික වීරිය/ශූර බව, (2) තියුණු සිහිය (Mindfulness), සහ (3) බ්රහ්මචර්යාවෙ හි හැසිරීමේ හැකියාව.
- බුදුවරුන්, පසේබුදුවරුන් සහ සක්විති රජවරුන් පහළ වන්නේ ජම්බුද්වීපයේ පමණි. ඊට හේතුව දුක සහ සැප දෙකම සංකලනය වී තිබීම නිසා "යථාර්ථය" අවබෝධ කර ගැනීමට ඇති හැකියාවයි.
- මූලාශ්රය: දීඝ නිකායේ ආටානාටිය සූත්රය.
- සමාජ ව්යුහය: මෙය "කාමභෝගී" එහෙත් ඉතා දියුණු සමාජයකි. මොවුන්ට පෞද්ගලික දේපළ ක්රමයක් නැත ("අමමා අපරිග්ගහා" - මගේ යැයි ගැනීමට දෙයක් නැත). සියලු සම්පත් පොදුය.
- ජීවන රටාව: කෘෂිකාර්මික කටයුතු හෝ වෙළඳාම් නැත. ස්වභාවිකව හටගන්නා, කුඩු රොඩු නැති විශේෂ සහල් වර්ගයක් ආහාරයට ගනී. දේශගුණය ඉතා සමබරය.
- ආත්මීය ස්වභාවය: මොවුන්ගේ ආයුෂ වසර 1,000 ක් වන අතර එය වෙනස් නොවේ. රෝගාබාධ අඩුය. නමුත් දුක පිළිබඳ අත්දැකීම් අඩු බැවින්, ඔවුන්ට උසස් ධර්මාවබෝධයක් ලැබීමට ඇති හැකියාව අවමය. මැරී අනිවාර්යයෙන්ම දෙව්ලොව උපදී.
- බටහිර සහ නැගෙනහිර පිහිටි මෙම ලෝකවල වැසියන්ගේ ආයුෂ සහ ශරීර ප්රමාණයන් වෙනස් බව සඳහන් වේ. මේවා වෙනස් පරිණාමීය අවධීන්හි පවතින ශිෂ්ටාචාර ලෙස සැලකිය හැකිය.
3. බහු-මාන විශ්වය
මෙම ලෝක "කොහේද?" යන්නට පිළිතුරු සෙවීමේදී නූතන විද්යාවට හමු නොවන්නේ මන්දැයි ගැටලුවක් පැන නගී. ඊට පිළිතුර සංයුක්ත නිකායේ රෝහිතස්ස සූත්රයෙන් ලැබේ.එහිදී රෝහිතස්ස දෙවිපුත්රයා බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් විමසන්නේ "පයින් ගමන් කිරීමෙන් (භෞතික ගමනාගමනයෙන්) ලෝකයේ කෙළවරට යා හැකිද?" යන්නයි. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පිළිතුර අතිශය විද්යාත්මකය:
මෙයින් ගම්ය වන්නේ:
- සමාන්තර මානයන් (Parallel Dimensions): උත්තරකුරු ආදී ලෝක අපගේ භෞතික ත්රිමාන අවකාශයෙන් (3D Space) පරිබාහිරව, වෙනත් කම්පන වේගයන් (Frequencies) හෝ මානයන්හි පැවතිය හැකි බවයි.
- සංජානන සීමාව (Perception): "ලෝකය" යනු භෞතික අවකාශය පමණක් නොව, ඉන්ද්රියයන්ට ගෝචර වන පරාසයයි. එම පරාසය වෙනස් කර ගත් විට (උදා: ධ්යාන වැඩීමෙන්) මෙම ලෝක දැකගත හැකිය.
| විෂය කරුණ | සූත්ර පිටකය | අටුවා සහ ජනප්රවාද |
| මුහුණේ හැඩය | සූත්රවල වැසියන්ගේ මුහුණේ හැඩය (රවුම්, හතරැස්, අඩ සඳ) ගැන නිශ්චිත සඳහනක් නොමැත. | භූමියේ හැඩයට අනුව මුහුණේ හැඩය පිහිටන බව අටුවා කතාවල සඳහන් වේ. මෙය පසුකාලීන එකතු කිරීමක් විය හැක. |
| මහාමේරුව | "සිනේරු පර්වතය" ලෙස ලෝක ධාතුවක මධ්ය ලක්ෂ්යය ලෙස හඳුන්වයි. | මෙය පෘථිවියේ හිමාලයේ ඇති භෞතික කන්දක් ලෙස අර්ථකථනය කිරීම සම්ප්රදායික මතයයි. නූතන විග්රහයට අනුව එය විශ්වීය අක්ෂයක් (Cosmic Axis) විය හැක. |
| පැතලි පොළොව? | සූත්රවල පෘථිවිය පැතලි බවක් (Flat Earth) සෘජුව නොකියැවේ. ඒ වෙනුවට "අවකාශ ලෝක ධාතු" (Space-based systems) ගැන කියැවේ. | පැරණි අටුවාචාරීන් මෙය පැතලි තැටියක් ලෙස විස්තර කර ඇත්තේ එකල දැනුම පදනම් කරගෙන විය හැක. |
Last edited:
