පෙබරවාරි 16 වන දින, ඉරාන නාවික හමුදාවට අයත් IRIS Dena නෞකාව 2026 ජාත්යන්තර නාවික සමාලෝචනය (International Fleet Review) සඳහා ඉන්දියාවේ විශාඛාපට්නම් වරායට පැමිණියේය. ඒ සඳහා රටවල් 74ක් සහභාගී වූහ. ඕස්ට්රේලියාව, ජපානය, දකුණු කොරියාව, රුසියාව ඇතුළු රටවල් රැසක යුද නැව් මෙම නෞකාව අසල නැංගුරම් ලා තිබුණි. ඉන්දීය ජනාධිපතිනි ද්රෞපදි මුර්මු විසින් නාවික බලඇණිය සමාලෝචනය කරන ලද අතර, ඉරාන නාවික හමුදාපති රියර් ඇඩ්මිරල් ෂහ්රාම් ඉරානි සහ ඉන්දීය නාවික හමුදාපතිවරයා අතර සමුද්රීය ආරක්ෂක සහයෝගීතාව ශක්තිමත් කිරීම පිළිබඳව සාකච්ඡා පැවැත්විණි. එහි තේමාව වූයේ "සාගර හරහා එක්සත් වීම" යන්නයි.
ඇමරිකානු නාවික හමුදාව සිය USS Pinckney මිසයිල විනාශක නෞකාව එවීමට නියමිතව තිබුණද, අවසන් මොහොතේ එය අවලංගු කරන ලදී. 'Maritime Executive' වාර්තා කළ පරිදි ඊට හේතුව වූයේ, නාවික සමාලෝචනය අතරතුර ඉරානය සමඟ යුද්ධයක් ආරම්භ වුවහොත්, IRIS Dena නෞකාව අසලම Pinckney නෞකාව නවතා තිබීම අපහසුතාවයට කරුණක් විය හැකි බැවිනි.
මෙම නාවික අභ්යාසය පෙබරවාරි 25 දින අවසන් විය. දින තුනකට පසු, එනම් පෙබරවාරි 28 වන දින, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය එක්ව "Operation Epic Fury" මෙහෙයුම ආරම්භ කළහ. ඒ වන විට IRIS Dena නෞකාව යළි සිය මව් රට බලා යාත්රා කරමින් සිටියේය.
අද පෙරවරු 5:08 ට, ශ්රී ලංකාවේ ගාල්ලට දකුණින් නාවික සැතපුම් 40 ක් පමණ දුරින්, ශ්රී ලංකා මුහුදු සීමාවෙන් මදක් පිටතදී IRIS Dena නෞකාවෙන් හදිසි ආපදා සංඥාවක් නිකුත් විය. නාවිකයන් 180 දෙනෙකුගෙන් යුත් මෙම 'Moudge-class' ප්රහාරක නෞකාව ගිලෙමින් තිබුණි.
ශ්රී ලංකා විදේශ අමාත්ය විජිත හේරත් මහතා පාර්ලිමේන්තුවට දැනුම් දුන්නේ නාවික හමුදා යාත්රා දෙකක් සහ ගුවන් යානයක් ඒ සඳහා යොදවා ඇති බවයි. නෞකාවේ සිටි කාර්ය මණ්ඩලයේ 30 දෙනෙකු බේරාගෙන ගාල්ල කරාපිටිය රෝහලට ඇතුළත් කර තිබේ. 'Straits Times' පුවත්පත වාර්තා කළේ 32 දෙනෙකු බරපතල තුවාල ලබා ඇති බවයි. රොයිටර් පුවත් සේවය වාර්තා කළ පරිදි නාවිකයන් 101 දෙනෙකු අතුරුදහන් වී ඇති අතර 78 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත. අමාත්ය හේරත් මහතා පිපිරීමක් ගැන සඳහන් කළද ඊට හේතුව නිශ්චිතව ප්රකාශ කළේ නැත. ජාත්යන්තර සමුද්රීය සෙවීම් සහ මුදාගැනීමේ සම්මුතියට අනුව මෙම මෙහෙයුම ක්රියාත්මක කරන බව නාවික හමුදා ප්රකාශකයා පැවසීය. දැනට පවතින ඇමරිකානු-ඊශ්රායල ප්රහාරවල කොටසක් ලෙස මෙම නෞකාවට බෝම්බ හෙළුවේද යන්න විපක්ෂ මන්ත්රීවරයෙකු පාර්ලිමේන්තුවේදී විමසූ නමුත් රජයෙන් ඒ සඳහා වහාම ප්රතිචාරයක් ලැබුණේ නැත.
මෙම විනාශයට හේතුව නිල වශයෙන් තහවුරු වී නැත. සමහර මූලාශ්ර පවසන්නේ මෙය සබ්මැරීන් ප්රහාරයක් විය හැකි බවයි. 'Anadolu Agency' වාර්තා කළේ නෞකාව මුහුදු පත්ලේ වැදී අනතුරට පත් වූ බවයි. 'Sri Lanka Guardian' වාර්තා කළේ ජල මට්ටමට පහළින් එල්ල වූ ප්රහාරයක් නිසා මෙය සිදුව ඇති බවයි. මේ සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකාව මෙතෙක් කිසිදු ප්රකාශයක් නිකුත් කර නැත.
දැනට තහවුරු වී ඇති තොරතුරු මෙන්න:
IRIS Dena යනු ටොන් 1,300 - 1,500 ක් බරැති, මීටර් 94 ක් දිග, නැව් නාශක මිසයිල, ටෝර්පිඩෝ සහ දේශීයව නිපදවන ලද එන්ජින්වලින් සමන්විත නෞකාවකි. මෙය ලෝකය වටා යාත්රා කිරීමේ මෙහෙයුම් පවා සම්පූර්ණ කර තිබූ, ඉරානය සතු නවීනතම යුද නෞකාවකි. සාමකාමී අභ්යාසයක් සහ හදිසියේ ආරම්භ වූ යුද්ධයක් අතරතුර, තම මව් රට බලා යමින් සිටියදී මෙම නෞකාව අනතුරට පත් විය.
ශ්රී ලංකාවට අයත් නන්දිමිත්ර සහ සාගර යන යුද නැව් ද එම නාවික සමාලෝචනයටම සහභාගී විය. මීට දින කිහිපයකට පෙර විශාඛාපට්නම්හිදී එම නැව් Dena නෞකාව අසලම නැංගුරම් ලා තිබුණි. අද, ශ්රී ලංකා නාවිකයන් ගාල්ල මුහුදේදී ඉරාන නාවිකයන්ව මරණයෙන් බේරා ගනිමින් සිටිති.
මෙය ඇමරිකානු ප්රහාරයක් නම්, ඉරාන ගල්ෆ් කලාපයේ සිට කිලෝමීටර් 4,000 ක් දුරින් පිහිටි ඉන්දියන් සාගරය දක්වා ද යුද්ධය පැමිණ ඇති බව මෙයින් ගම්ය වේ. එය අනතුරක් නම්, යුද කලාපයක් හරහා ගමන් කළ නෞකාවක් නරකම මොහොතක අක්රිය වූ බව ඉන් කියැවේ. මෙම ඕනෑම පිළිතුරක් ඉන්දියන් සාගරයේ ආරක්ෂක ව්යුහය යළි වෙනස් කරනු ඇත.
ශ්රී ලංකාවට දකුණින් වූ මුහුදේ තවමත් නාවිකයන් 101 දෙනෙකු අතුරුදහන්ව සිටිති. ඔවුන් මීට දින කිහිපයකට පෙර සහභාගී වූ නාවික සමාලෝචනයේ තේමාව වූයේ "සාගර හරහා එක්සත් වීම" යන්නයි.