අනාත්ම ස්වභාවය | අනත්තං අසාරඛට්ඨේනන්ති

[nuwan9999]

uncontrollability is the dukkha nature (lakkana), not the painful feeling

a pleasant experience doesnt mean the damma is controllable. it only means conditions happened to line up with your preferences for a moment, temporarily

example:

think of a long street with 50 traffic lights. each light turns red/green due to countless conditions (say timers, sensors, other cars, etc..)

sometimes u hit a green light - pleasant feeling (chaitasika)
sometimes red light -> unpleasant feeling. dukka that you feel (chaitasika)

even when you get a series of green light or red sometmes, the system is still uncontrolled, no guarantee next moment, cant keep green always, cant even keep red even if wannted, so BY NATURE this kind of system is unsatisfactory/dukka (not the dukka feeling)

Thank you , what happens when there is no preference (when the act of control is not relevant)? Dukka cannot exists in that context right? Or can it?

 

[Udee KJ]

up

 

[Emios]

me siyalla ahambuwak,mamamthwaya hinda man karanawa kiyala hangenawa,oya swabawaya ahu wenakan buduhmadruwoge anithya terenne ne.

 

[Blair Solari]

any damma that arises because of other conditions cant stand(remain by its own power/will) and unstable. this dependence and instability is anicca nature

coz anicca dammas cant maintain themselves, they also cannot be controlled, cant stay (or behave) as any wish. when you cling to something that cant be controlled, results in suffering. So, anicca dammas naturally have dukka nature.

snything that cant arise by itself, cant stay by itself, and cant be controlled to prevent dukka has no inner core. has no self power or self identity. this absence of a controlling essence/self is anatta nature

easy to understand the contrary:

if something was atta, it would have its own core (its own power), and obey intention, own rising (nicca). clinging to it would produce sukha coz it would be reliable and can be controlled.

NO conditioned(sankatha) damma behaves like this, so all conditioned dammas are anicca, dukka, and anatta

uncontrollability is the dukkha nature (lakkana), not the painful feeling

a pleasant experience doesnt mean the damma is controllable. it only means conditions happened to line up with your preferences for a moment, temporarily

example:

think of a long street with 50 traffic lights. each light turns red/green due to countless conditions (say timers, sensors, other cars, etc..)

sometimes u hit a green light - pleasant feeling (chaitasika)
sometimes red light -> unpleasant feeling. dukka that you feel (chaitasika)

even when you get a series of green light or red sometmes, the system is still uncontrolled, no guarantee next moment, cant keep green always, cant even keep red even if wannted, so BY NATURE this kind of system is unsatisfactory/dukka (not the dukka feeling)

 

[nipund]

යදනිච්‌චං තං දුක්‌ඛං, යං දුක්‌ඛං තදනත්‌තා...

අනිච්ච නම් කොහොමද දුක්ඛ වෙන්නෙ? දුක්ඛ නම් කොහොමද අනත්ත වෙන්නෙ?

මේ කියන එක ගලපන්න පුලුවන්ද?

දුක්ඛ කියන එකට මට හම්බුන ලගින් යන හැගීම ගොන්පාට් කියන එක.
දෙන්නෙක් අනුර හොඳයි vs අනුර නරකයි කියලා කතා කර කරනවා. අපිට වුණත් අපේ political affiliation ක මත කියවන කොටම පැත්තක් ගැනෙනවා.
අපිට අඩුම ඒ මනුස්සයාගේ හිත කියවන්න වත් බෑ නේ. මොනවා කතා කරත් සීමිත observation ටිකක් උඩ හැදෙන කතාවක් නේ.
ඊටත් පේන ඇහෙන දෙත් දරාගෙන ඉන්න මතෙටම හදලා පේනවනම්
ඔය කරන මුළු කතාවම "ගොන් පාට්" එකක්නේ.
දෙතිස් කතාවම සෙට් වෙන්නේ ඔතනට
ආර්ය නිහඩ බව සෙට් වෙන්නේ ඔතනට

 

[Emios]

අනාත්ම nan apita minihek washayen hethu sakas karanna puluwanda berida?​

 

[Naughtykolla48]

යදනිච්‌චං තං දුක්‌ඛං, යං දුක්‌ඛං තදනත්‌තා...

අනිච්ච නම් කොහොමද දුක්ඛ වෙන්නෙ? දුක්ඛ නම් කොහොමද අනත්ත වෙන්නෙ?

මේ කියන එක ගලපන්න පුලුවන්ද?

"යදනිච්‌චං තං දුක්‌ඛං, යං දුක්‌ඛං තදනත්‌තා..."
(යමක් අනිච්ච [නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන] නම් එය දුකකි, යමක් දුක නම් එය අනාත්ම [මගේ කියා පාලනය කළ නොහැකි] ය.)
බුදුදහමේ දැක්වෙන මේ ගැඹුරුම සහ මූලිකම ඉගැන්වීම (තිලක්ඛණය) එකිනෙකට සම්බන්ධ වන ආකාරය ඉතාම සරල, තර්කානුකූල සහ ප්‍රායෝගිකව ගලපා ගන්නේ මෙහෙමයි.

1. අනිච්ච නම් කොහොමද දුක්ඛ වෙන්නෙ?​

අනිච්ච කියන්නේ "ස්ථිර නැති, ක්ෂණයක් පාසා වෙනස් වන, බිඳී යන" ස්වභාවයටයි.
අපේ ජීවිතවල තියෙන හැම දේම, සිතුවිලි, ශරීරය, මිල මුදල්, යාන වාහන, පදවි තාන්නාන්තර, සහ අපේ ආදරණීයයන්මේ, හැමදේම අනිච්චයි. ඒවා නිරන්තරයෙන් වෙනස් වෙනවා, විනාශයට පත් වෙනවා.

• දුක උපදින හැටි: අපේ හිතේ ස්වභාවය තමයි ලස්සන, සැප දෙන, අපිට කැමති දේවල් "වෙනස් නොවී, සදාකාලිකව තියාගන්න" උත්සාහ කිරීම (තණ්හාව/උපාදානය).
• නමුත් යථාර්ථය නම් ඒවා වෙනස් වීමයි.
• ස්ථිර නැති (අනිච්ච) දෙයක්, ස්ථිරව තියාගන්න හදද්දී, එය වෙනස් වන විට අපිට ලැබෙන්නේ කණගාටුව, ශෝකය, පීඩාව සහ බිඳුණු හදවතක්.

සරල උදාහරණයක්: ඔබ ළඟ ලස්සන, නැවුම් රෝස මලක් තියෙනවා. ඔබ ඒකට ආසයි. නමුත් මල අනිච්චයි (පරවෙලා යනවා). මල පරවෙද්දී ඔබ කැමති නෑ ඒක වෙනස් වෙනවට. අන්න ඒ වෙනස් වීම නිසා ඔබේ හිතේ ඇතිවන නොසන්සුන්තාවය, කණගාටුව තමයි "දුක්ඛ" කියන්නේ.
එහෙනම්, යමක් වෙනස් වන සුළු නම් (අනිච්ච), ඒ වෙනස් වීම තුළින් අනිවාර්යයෙන්ම මතු වෙන්නේ පීඩාවක් (දුක්ඛ).

2. දුක්ඛ නම් කොහොමද අනත්ත වෙන්නෙ?​

අනත්ත කියන්නේ "මගේ කියා පාලනය කළ නොහැකි, මගේ වසඟයේ පැවැත්විය නොහැකි, නිසරු" කියන අදහසයි. (අත්ථ = මගේ පාලනයක් ඇත, අනත්ථ/අනත්ත = මගේ පාලනයක් නැත).

• යම් දෙයක් අපිට පීඩාවක්, දුකක් දෙනවා නම් (දුක්ඛ), ඒක ඇත්තටම අපේ පාලනයේ තියෙන දෙයක්ද?
• යමක් අපේම, අපිට අයිති, අපේ වසඟයේ පවතින දෙයක් නම්, අපිට පුළුවන් වෙන්න ඕන "මට දුකක් වෙන්න එපා, මාව පීඩාවට පත් කරන්න එපා, හැමදාම මාව සතුටින් තියන්න" කියලා ඒක පාලනය කරන්න.

ප්‍රායෝගික උදාහරණයක්: අපේ ශරීරය ලෙඩ වෙනවා, වයසට යනවා, රිදෙනවා (දුක්ඛ). අපිට ශරීරයට අණ කරන්න පුළුවන්ද "ලෙඩ වෙන්න එපා, කොන්ද රිදෙන්න එපා, වයසට යන්න එපා" කියලා? බැහැ.
ඒ කියන්නේ ඒ දුක දෙන ශරීරය අපේ වසඟයේ පවතින්නේ නැහැ. අපිට ඒක පාලනය කරන්න බැහැ. අන්න ඒ "පාලනය කළ නොහැකි, මගේ කරගත නොහැකි" ස්වභාවය තමයි "අනත්ත" කියන්නේ.

​

මේ තුන එක පෙළට තියලා බැලුවහම දාමයක් වගේ ගැලපෙනවා:

අනිච්ච (වෙනස් වීම) ==> දුක්ඛ (පීඩාව/කණගාටුව) ==> අනත්ත (පාලනය කළ නොහැකි බව)

1. ලෝකයේ හැමදේම ඇසිපිය හෙලන සැණින් වෙනස් වෙනවා (අනිච්ච).
2. වෙනස් වන දේවල් සදාකාලිකව තියාගන්න යන නිසා අපිට පීඩාව, ශෝකය උරුම වෙනවා (දුක්ඛ).
3. ඒ දුක/පීඩාව අපිට ඕන විදිහට නවත්වන්න හෝ පාලනය කරන්න අපිට කිසිම බලයක් නැහැ, ඒ නිසා ඒවා මගේ නෙවෙයි (අනත්ත).

බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළේ මේ ධර්මතාවය තේරුම් අරන්, ලෝකයේ කිසිම අනිච්ච දෙයක් "මගේ" (ඒතං මම), "මම වෙමි" (එසෝහමස්මි), "මගේ ආත්මයයි" (එසෝ මේ අත්තා) කියා දැඩිව අල්ලා නොගෙන සිටීම තුළින් පමණක්ම සැබෑ මානසික නිදහස (නිවන) උදා වන බවයි.

 

[Emios]

"යදනිච්‌චං තං දුක්‌ඛං, යං දුක්‌ඛං තදනත්‌තා..."
(යමක් අනිච්ච [නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන] නම් එය දුකකි, යමක් දුක නම් එය අනාත්ම [මගේ කියා පාලනය කළ නොහැකි] ය.)
බුදුදහමේ දැක්වෙන මේ ගැඹුරුම සහ මූලිකම ඉගැන්වීම (තිලක්ඛණය) එකිනෙකට සම්බන්ධ වන ආකාරය ඉතාම සරල, තර්කානුකූල සහ ප්‍රායෝගිකව ගලපා ගන්නේ මෙහෙමයි.

1. අනිච්ච නම් කොහොමද දුක්ඛ වෙන්නෙ?​

අනිච්ච කියන්නේ "ස්ථිර නැති, ක්ෂණයක් පාසා වෙනස් වන, බිඳී යන" ස්වභාවයටයි.
අපේ ජීවිතවල තියෙන හැම දේම, සිතුවිලි, ශරීරය, මිල මුදල්, යාන වාහන, පදවි තාන්නාන්තර, සහ අපේ ආදරණීයයන්මේ, හැමදේම අනිච්චයි. ඒවා නිරන්තරයෙන් වෙනස් වෙනවා, විනාශයට පත් වෙනවා.

• දුක උපදින හැටි: අපේ හිතේ ස්වභාවය තමයි ලස්සන, සැප දෙන, අපිට කැමති දේවල් "වෙනස් නොවී, සදාකාලිකව තියාගන්න" උත්සාහ කිරීම (තණ්හාව/උපාදානය).
• නමුත් යථාර්ථය නම් ඒවා වෙනස් වීමයි.
• ස්ථිර නැති (අනිච්ච) දෙයක්, ස්ථිරව තියාගන්න හදද්දී, එය වෙනස් වන විට අපිට ලැබෙන්නේ කණගාටුව, ශෝකය, පීඩාව සහ බිඳුණු හදවතක්.

2. දුක්ඛ නම් කොහොමද අනත්ත වෙන්නෙ?​

අනත්ත කියන්නේ "මගේ කියා පාලනය කළ නොහැකි, මගේ වසඟයේ පැවැත්විය නොහැකි, නිසරු" කියන අදහසයි. (අත්ථ = මගේ පාලනයක් ඇත, අනත්ථ/අනත්ත = මගේ පාලනයක් නැත).

• යම් දෙයක් අපිට පීඩාවක්, දුකක් දෙනවා නම් (දුක්ඛ), ඒක ඇත්තටම අපේ පාලනයේ තියෙන දෙයක්ද?
• යමක් අපේම, අපිට අයිති, අපේ වසඟයේ පවතින දෙයක් නම්, අපිට පුළුවන් වෙන්න ඕන "මට දුකක් වෙන්න එපා, මාව පීඩාවට පත් කරන්න එපා, හැමදාම මාව සතුටින් තියන්න" කියලා ඒක පාලනය කරන්න.

​

මේ තුන එක පෙළට තියලා බැලුවහම දාමයක් වගේ ගැලපෙනවා:

අනිච්ච (වෙනස් වීම) ==> දුක්ඛ (පීඩාව/කණගාටුව) ==> අනත්ත (පාලනය කළ නොහැකි බව)

1. ලෝකයේ හැමදේම ඇසිපිය හෙලන සැණින් වෙනස් වෙනවා (අනිච්ච).
2. වෙනස් වන දේවල් සදාකාලිකව තියාගන්න යන නිසා අපිට පීඩාව, ශෝකය උරුම වෙනවා (දුක්ඛ).
3. ඒ දුක/පීඩාව අපිට ඕන විදිහට නවත්වන්න හෝ පාලනය කරන්න අපිට කිසිම බලයක් නැහැ, ඒ නිසා ඒවා මගේ නෙවෙයි (අනත්ත).

බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළේ මේ ධර්මතාවය තේරුම් අරන්, ලෝකයේ කිසිම අනිච්ච දෙයක් "මගේ" (ඒතං මම), "මම වෙමි" (එසෝහමස්මි), "මගේ ආත්මයයි" (එසෝ මේ අත්තා) කියා දැඩිව අල්ලා නොගෙන සිටීම තුළින් පමණක්ම සැබෑ මානසික නිදහස (නිවන) උදා වන බවයි.

Meke aya nan hitan inne wenas karanna puluwan kiyala anagathaya

 

[Blair Solari]

"යදනිච්‌චං තං දුක්‌ඛං, යං දුක්‌ඛං තදනත්‌තා..."
(යමක් අනිච්ච [නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන] නම් එය දුකකි, යමක් දුක නම් එය අනාත්ම [මගේ කියා පාලනය කළ නොහැකි] ය.)
බුදුදහමේ දැක්වෙන මේ ගැඹුරුම සහ මූලිකම ඉගැන්වීම (තිලක්ඛණය) එකිනෙකට සම්බන්ධ වන ආකාරය ඉතාම සරල, තර්කානුකූල සහ ප්‍රායෝගිකව ගලපා ගන්නේ මෙහෙමයි.

1. අනිච්ච නම් කොහොමද දුක්ඛ වෙන්නෙ?​

අනිච්ච කියන්නේ "ස්ථිර නැති, ක්ෂණයක් පාසා වෙනස් වන, බිඳී යන" ස්වභාවයටයි.
අපේ ජීවිතවල තියෙන හැම දේම, සිතුවිලි, ශරීරය, මිල මුදල්, යාන වාහන, පදවි තාන්නාන්තර, සහ අපේ ආදරණීයයන්මේ, හැමදේම අනිච්චයි. ඒවා නිරන්තරයෙන් වෙනස් වෙනවා, විනාශයට පත් වෙනවා.

• දුක උපදින හැටි: අපේ හිතේ ස්වභාවය තමයි ලස්සන, සැප දෙන, අපිට කැමති දේවල් "වෙනස් නොවී, සදාකාලිකව තියාගන්න" උත්සාහ කිරීම (තණ්හාව/උපාදානය).
• නමුත් යථාර්ථය නම් ඒවා වෙනස් වීමයි.
• ස්ථිර නැති (අනිච්ච) දෙයක්, ස්ථිරව තියාගන්න හදද්දී, එය වෙනස් වන විට අපිට ලැබෙන්නේ කණගාටුව, ශෝකය, පීඩාව සහ බිඳුණු හදවතක්.

2. දුක්ඛ නම් කොහොමද අනත්ත වෙන්නෙ?​

අනත්ත කියන්නේ "මගේ කියා පාලනය කළ නොහැකි, මගේ වසඟයේ පැවැත්විය නොහැකි, නිසරු" කියන අදහසයි. (අත්ථ = මගේ පාලනයක් ඇත, අනත්ථ/අනත්ත = මගේ පාලනයක් නැත).

• යම් දෙයක් අපිට පීඩාවක්, දුකක් දෙනවා නම් (දුක්ඛ), ඒක ඇත්තටම අපේ පාලනයේ තියෙන දෙයක්ද?
• යමක් අපේම, අපිට අයිති, අපේ වසඟයේ පවතින දෙයක් නම්, අපිට පුළුවන් වෙන්න ඕන "මට දුකක් වෙන්න එපා, මාව පීඩාවට පත් කරන්න එපා, හැමදාම මාව සතුටින් තියන්න" කියලා ඒක පාලනය කරන්න.

​

මේ තුන එක පෙළට තියලා බැලුවහම දාමයක් වගේ ගැලපෙනවා:

අනිච්ච (වෙනස් වීම) ==> දුක්ඛ (පීඩාව/කණගාටුව) ==> අනත්ත (පාලනය කළ නොහැකි බව)

1. ලෝකයේ හැමදේම ඇසිපිය හෙලන සැණින් වෙනස් වෙනවා (අනිච්ච).
2. වෙනස් වන දේවල් සදාකාලිකව තියාගන්න යන නිසා අපිට පීඩාව, ශෝකය උරුම වෙනවා (දුක්ඛ).
3. ඒ දුක/පීඩාව අපිට ඕන විදිහට නවත්වන්න හෝ පාලනය කරන්න අපිට කිසිම බලයක් නැහැ, ඒ නිසා ඒවා මගේ නෙවෙයි (අනත්ත).

බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළේ මේ ධර්මතාවය තේරුම් අරන්, ලෝකයේ කිසිම අනිච්ච දෙයක් "මගේ" (ඒතං මම), "මම වෙමි" (එසෝහමස්මි), "මගේ ආත්මයයි" (එසෝ මේ අත්තා) කියා දැඩිව අල්ලා නොගෙන සිටීම තුළින් පමණක්ම සැබෑ මානසික නිදහස (නිවන) උදා වන බවයි.

AI වලින් අහලා හරින්නැහැ බන්. ලොජික් වලින් ලොජික් වලින් එහාට යන ධහමක් පෙන්නන්න බැහැ. දන්න, දකින කෙනෙක්ගෙන් හරියට අහගන්න ඕනේ..

අර ප්ලේ ලිස්ට් එක බලන්න හිමීට. බලලා ඉවර වෙලා කියන්න.

 

[Naughtykolla48]

අනාත්ම nan apita minihek washayen hethu sakas karanna puluwanda berida?​

ඉතාමත් තියුණු, වටිනා ප්‍රශ්නයක්. අනත්ත (අනාත්ම) කියන වචනය ඇහුණ සැනින් අපිට හිතෙන්නේ "හැමදේම මගේ පාලනයෙන් බැහැර නම්, මට කිසිම දෙයක් කරන්න බැහැ, මම අසරණයි, හැමදේම වෙන්නේ ඉබේමයි" වගේ අදහසක්.

නමුත් බුදුදහමට අනුව, අනත්ත වුවත් අපිට මිනිසෙකු වශයෙන් හේතු සකස් කරන්න (හේතු-ඵල ක්‍රියාවලියට මැදිහත් වෙන්න) සම්පූර්ණයෙන්ම පුළුවන්.

මේක පරස්පරයක් නොවී ගැලපෙන්නේ කොහොමද කියලා අපි සරලව බලමු.

1. අනත්ත කියන්නේ "කළ නොහැකිකම" නෙවෙයි, "අණ කළ නොහැකිකමයි"​

අනත්ත කියන එකෙන් අදහස් කරන්නේ අපිට කිසිම දෙයක් කරන්න බැහැ කියන එක නෙවෙයි. එහි සැබෑ අදහස නම්: "කිසිදු හේතුවක් නොමැතිව, හුදෙක් අපේ ආඥාවෙන්/අණ කිරීමෙන් පමණක් ලෝකයේ කිසිවක් පාලනය කළ නොහැකි" බවයි.

• ඔබට ශරීරයට අණ කරන්න බැහැ "දැන්ම ලෙඩේ සුව වෙයන්" කියලා. (ඒක අනත්තයි).
• නමුත් ඔබට පුළුවන් බෙහෙත් බොන්න, නිවැරදි ආහාර ගන්න, ව්‍යායාම කරන්න. අන්න ඒ හේතු සකස් කළ විට, රෝගය සුව වීම කියන ඵලය ඉබේම ලැබෙනවා.

එහෙනම්, අපි දේවල් පාලනය කරන්නේ "අණ කිරීමෙන්" නෙවෙයි, "හේතු ඵල දහමට අනුකූලව හේතු සැකසීමෙන්" පමණයි.

2. බුදුදහම "නියතිවාදයක්" (Fatalism) නෙවෙයි​

සියල්ල කලින් තීරණය වී ඇතැයි කියන මතය (කර්ම නියතිවාදය) බුදුදහම ප්‍රතික්ෂේප කරනවා. බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාලේ "හේතුපටිච්ච සම්භූතං", හැමදේම හේතු නිසා හටගන්නා බවයි.
මිනිසෙකු ලෙස අපට "චේතනාව" (Willed Intention) සහ "වීර්යය" (Effort) තියෙනවා. අපිට අලුත් හේතු නිර්මාණය කරන්න නිදහස (Free Will) තියෙනවා.

කෘෂිකාර්මික උදාහරණයක්:
ඔබට ගසකට අණ කරන්න බැහැ "හෙටම මල් පිපියන්, ගෙඩි හැදියන්" කියලා. ඒක ගසේ අනත්ත ස්වභාවයයි.
හැබැයි මිනිහෙක් විදිහට ඔබට පුළුවන්:

• පස කොටන්න, පොහොර දාන්න.
• නිවැරදි වේලාවට වතුර දාන්න.
• පලිබෝධකයන්ගෙන් ආරක්ෂා කරන්න.

ඔබ ඒ හේතු ටික නිවැරදිව සකස් කළොත්, අර ගස අනාත්ම වුවත්, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මල් පිපී ගෙඩි හටගන්නවා.

3. හේතු සකස් කරන්නේ කවුද? (ක්‍රියාව ඇත, නමුත් ක්‍රියා කරන්නෙකු නැත)​

මෙතැනදී එන ඊළඟ ප්‍රශ්නය තමයි, "එහෙනම් ඔය හේතු සකස් කරන්නේ 'මම' නෙවෙයිද?" කියන එක.
බුදුදහමේ ගැඹුරුම විග්‍රහයට අනුව, හේතු සකස් කරන්නේ සදාකාලික වූ "මම" කියා අල්ලාගත හැකි ස්ථිර ආත්මයක් නෙවෙයි. එය සිතුවිලි, ධෛර්යය, මතකය, සහ වැටහීම කියන නාම-රූප ක්‍රියාවලියක එකතුවක්.

• ඔබ ව්‍යාපාරයක් හෝ ව්‍යාපෘතියක් සාර්ථක කරගන්න සැලසුම් කරනවා (හේතු සකස් කරනවා).
• එතැනදී ක්‍රියාත්මක වෙන්නේ කවුරුහරි ඇතුළේ ඉන්න ස්ථිර කෙනෙක් නෙවෙයි; ඔබේ බුද්ධිය, උත්සාහය, කලින් ලබපු අත්දැකීම් (සංඛාර සහ විඤ්ඤාණ) එකතු වෙලා සිද්ධ කරන ගලායන ක්‍රියාවලියක්.

සාරාංශය​

අපිට මිනිසෙක් විදිහට හේතු සකස් කරන්න 100%ක් පුළුවන්. හැබැයි ඒ හේතු සකස් කළාට පස්සේ ලැබෙන ප්‍රතිඵලය (ඵලය) අපිට ඕන විදිහටම, අපිට ඕන වෙලාවටම ලැබෙන්න ඕනේ කියලා බල කරන්න බැහැ. මොකද ඵලය හටගන්නේ අපේ අණට නෙවෙයි, සොබාදහමේ නියමයන්ට (නියාම ධර්මයන්ට) අනුවයි.
අනත්ත දහම වටහාගත් නුවණැති මිනිසා කරන්නේ: ප්‍රතිඵලය ගැන පමණක්ම සිතමින් පසුතැවෙන්නේ නැතිව, තමාට කළ හැකි උපරිම හේතු ප්‍රමාණය (හොඳම කළමනාකරණය, හොඳම සැලසුම්, වීර්යය) සකස් කිරීමයි.

 

[Blair Solari]

අනාත්ම

apita

 

[Emios]

ඉතාමත් තියුණු, වටිනා ප්‍රශ්නයක්. අනත්ත (අනාත්ම) කියන වචනය ඇහුණ සැනින් අපිට හිතෙන්නේ "හැමදේම මගේ පාලනයෙන් බැහැර නම්, මට කිසිම දෙයක් කරන්න බැහැ, මම අසරණයි, හැමදේම වෙන්නේ ඉබේමයි" වගේ අදහසක්.

නමුත් බුදුදහමට අනුව, අනත්ත වුවත් අපිට මිනිසෙකු වශයෙන් හේතු සකස් කරන්න (හේතු-ඵල ක්‍රියාවලියට මැදිහත් වෙන්න) සම්පූර්ණයෙන්ම පුළුවන්.

මේක පරස්පරයක් නොවී ගැලපෙන්නේ කොහොමද කියලා අපි සරලව බලමු.

1. අනත්ත කියන්නේ "කළ නොහැකිකම" නෙවෙයි, "අණ කළ නොහැකිකමයි"​

අනත්ත කියන එකෙන් අදහස් කරන්නේ අපිට කිසිම දෙයක් කරන්න බැහැ කියන එක නෙවෙයි. එහි සැබෑ අදහස නම්: "කිසිදු හේතුවක් නොමැතිව, හුදෙක් අපේ ආඥාවෙන්/අණ කිරීමෙන් පමණක් ලෝකයේ කිසිවක් පාලනය කළ නොහැකි" බවයි.

• ඔබට ශරීරයට අණ කරන්න බැහැ "දැන්ම ලෙඩේ සුව වෙයන්" කියලා. (ඒක අනත්තයි).
• නමුත් ඔබට පුළුවන් බෙහෙත් බොන්න, නිවැරදි ආහාර ගන්න, ව්‍යායාම කරන්න. අන්න ඒ හේතු සකස් කළ විට, රෝගය සුව වීම කියන ඵලය ඉබේම ලැබෙනවා.

එහෙනම්, අපි දේවල් පාලනය කරන්නේ "අණ කිරීමෙන්" නෙවෙයි, "හේතු ඵල දහමට අනුකූලව හේතු සැකසීමෙන්" පමණයි.

2. බුදුදහම "නියතිවාදයක්" (Fatalism) නෙවෙයි​

සියල්ල කලින් තීරණය වී ඇතැයි කියන මතය (කර්ම නියතිවාදය) බුදුදහම ප්‍රතික්ෂේප කරනවා. බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාලේ "හේතුපටිච්ච සම්භූතං", හැමදේම හේතු නිසා හටගන්නා බවයි.
මිනිසෙකු ලෙස අපට "චේතනාව" (Willed Intention) සහ "වීර්යය" (Effort) තියෙනවා. අපිට අලුත් හේතු නිර්මාණය කරන්න නිදහස (Free Will) තියෙනවා.

3. හේතු සකස් කරන්නේ කවුද? (ක්‍රියාව ඇත, නමුත් ක්‍රියා කරන්නෙකු නැත)​

මෙතැනදී එන ඊළඟ ප්‍රශ්නය තමයි, "එහෙනම් ඔය හේතු සකස් කරන්නේ 'මම' නෙවෙයිද?" කියන එක.
බුදුදහමේ ගැඹුරුම විග්‍රහයට අනුව, හේතු සකස් කරන්නේ සදාකාලික වූ "මම" කියා අල්ලාගත හැකි ස්ථිර ආත්මයක් නෙවෙයි. එය සිතුවිලි, ධෛර්යය, මතකය, සහ වැටහීම කියන නාම-රූප ක්‍රියාවලියක එකතුවක්.

• ඔබ ව්‍යාපාරයක් හෝ ව්‍යාපෘතියක් සාර්ථක කරගන්න සැලසුම් කරනවා (හේතු සකස් කරනවා).
• එතැනදී ක්‍රියාත්මක වෙන්නේ කවුරුහරි ඇතුළේ ඉන්න ස්ථිර කෙනෙක් නෙවෙයි; ඔබේ බුද්ධිය, උත්සාහය, කලින් ලබපු අත්දැකීම් (සංඛාර සහ විඤ්ඤාණ) එකතු වෙලා සිද්ධ කරන ගලායන ක්‍රියාවලියක්.

සාරාංශය​

අපිට මිනිසෙක් විදිහට හේතු සකස් කරන්න 100%ක් පුළුවන්. හැබැයි ඒ හේතු සකස් කළාට පස්සේ ලැබෙන ප්‍රතිඵලය (ඵලය) අපිට ඕන විදිහටම, අපිට ඕන වෙලාවටම ලැබෙන්න ඕනේ කියලා බල කරන්න බැහැ. මොකද ඵලය හටගන්නේ අපේ අණට නෙවෙයි, සොබාදහමේ නියමයන්ට (නියාම ධර්මයන්ට) අනුවයි.
අනත්ත දහම වටහාගත් නුවණැති මිනිසා කරන්නේ: ප්‍රතිඵලය ගැන පමණක්ම සිතමින් පසුතැවෙන්නේ නැතිව, තමාට කළ හැකි උපරිම හේතු ප්‍රමාණය (හොඳම කළමනාකරණය, හොඳම සැලසුම්, වීර්යය) සකස් කිරීමයි.

Machan anathma nan minihek koheda.kotchara kivath manussa kiyana ekata rawatenawa.anathma nan anathmai minihek ne

 

[Naughtykolla48]

AI වලින් අහලා හරින්නැහැ බන්. ලොජික් වලින් ලොජික් වලින් එහාට යන ධහමක් පෙන්නන්න බැහැ. දන්න, දකින කෙනෙක්ගෙන් හරියට අහගන්න ඕනේ..

අර ප්ලේ ලිස්ට් එක බලන්න හිමීට. බලලා ඉවර වෙලා කියන්න.

Aniwa eaka aththa..

eath mama Budhudahama Gamburatama igena gena naha, e hinda AI walin podi adahasak ganna puluwan mokadda wenne kiyala mata nam..

ara play list eka balala iwara karanna nam mata loku kaalayak yai ithin, mama wadi hariyak karanne kaale kana eka witharai.

 

[Blair Solari]

ara play list eka balala iwara karanna nam mata loku kaalayak yai ithin, mama wadi hariyak karanne kaale kana eka witharai.

කාලේ ගියාට කමක් නැහැ. බලලා ඉවර කරලා කියන්න.

 

[Emios]

Ekathuwak kiyala ganne kohomada,hethu hatagath tenama nirodai,ekathuwak kiyala gatta illusion ekakata decide karanna puluwanda?influnence karanna puluwanda?
Hethun paticha sambutan hethu banga nirujathi

 

[Naughtykolla48]

Machan anathma nan minihek koheda.kotchara kivath manussa kiyana ekata rawatenawa.anathma nan anathmai minihek ne

ඔබ මෙතැනදී අල්ලලා තියෙන්නේ මුළු බුදුදහමේම තියෙන නියමම සහ අමාරුම සන්ධිස්ථානයක්. ඔබ කියන කතාව සහමුලින්ම ඇත්ත: "අනත්ත නම් අනත්තම තමයි, එතැන මිනිහෙක් නැහැ."

පරමාර්ථ සත්‍යය පැත්තෙන් බැලුවොත් ඔබ සියයට සීයක් නිවැරදියි. එතැන කිසිම මිනිහෙක්, පුද්ගලයෙක්, "මම" කෙනෙක් ඇත්තටම නැහැ. තියෙන්නේ වේගයෙන් වෙනස් වන රූප, වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ කියන ඛන්ධ පහක (නලවා පවතින ක්‍රියාවලියක) ගලායාමක් විතරයි.
එහෙනම් ඇයි අපිට මේ "මිනිහා" කියන එකට රැවටෙන්නේ? සහ බුදුහාමුදුරුවෝ පවා ඇයි "මිනිසා", "පුද්ගලයා" කියන වචන පාවිච්චි කළේ?
බුදුදහම මේක පැහැදිලි කරන්නේ සත්‍යය කොටස් දෙකකට බෙදලයි:

1. සම්මුති සත්‍යය (Conventional Truth)​

ලෝකයේ දෛනික පැවැත්ම සහ ව්‍යවහාරය සඳහා අපි තාවකාලිකව දේවල් නම් කරගන්නවා.

• උදාහරණයකට, රෝද, ලෑලි, ඇණ, සුක්කානම එකතු කරලා හැදුවට පස්සේ අපි ඒකට "කාර් එකක්" කියනවා. හැබැයි කාර් එක ගලවලා රෝද වෙන් කළොත් "කාර් එක" කෝ? කාර් එකක් නැහැ, තියෙන්නේ කෑලි ටිකක් විතරයි.
• අන්න ඒ වගේ, මේ ධර්මතා (පස්කඳ) එකට ක්‍රියාත්මක වන කොට ව්‍යවහාර ලෝකයේ ජීවත් වෙන්න, කතාබස් කරන්න අපි ඒකට "මිනිහෙක්" හෝ "මම" කියා නමක් දාගන්නවා. ඒක සම්මුතියයි.

2. පරමාර්ථ සත්‍යය (Ultimate Truth)​

ගැඹුරින්ම හැරිලා බලනකොට, අර රෝද වගේම තමයි අපේ සිත සහ කය. එතැන ඇත්තටම ස්ථිර "මිනිහෙක්" නැහැ. තියෙන්නේ හේතු-ඵල දහම විතරයි.

ඇයි අපි මේකට රැවටෙන්නේ? (අවිද්‍යාව)​

ඔබ කිව්වා වගේ "කොච්චර කිව්වත් මිනිහෙක් ඉන්නවා කියලා රැවටෙනවා." ඒ රැවටීමට හේතුව තමයි "අවිද්‍යාව" (යථාර්ථය වසාගෙන ඇති නොදැනුවත්කම) සහ සංසාරගත පුරුද්ද.

අපේ ඇස, කන, නාසය, දිව, ශරීරය සහ මනස එකතු වෙලා තත්පරයකට බිලියන වාරයක් වේගයෙන් අපිට රූප, ශබ්ද, සිතුවිලි මවලා දෙනවා. මේ වේගය කොච්චරද කියනවා නම්, හරියට වේගයෙන් කැරකෙන ගිනි පන්දමක් රවුමක් වගේ පේනවා වගේ, මේ ධර්මතාවල වේගවත් ගලායාම නිසා අපිට මැවී පෙනෙනවා "ස්ථිර කෙනෙක් ඇතුළේ ඉන්නවා" කියලා. ඒක හරියට සිනමා පටයක් (Movie එකක්) වගේ. ෆිල්ම් එකක් දිහා බලන් ඉන්නකොට අපිට අඬන්න, හිනාවෙන්න හිතෙනවා; එතැන මිනිස්සු ඉන්නවා වගේ දැනෙනවා. හැබැයි ඇත්තටම එතැන ඉන්නේ මිනිස්සුද? නැහැ, වේගයෙන් මාරු වන ස්ථිතික පින්තූර රාමු (frames) ටිකක් විතරයි.

මේ රැවටීමෙන් මිදෙන්නේ කොහොමද?​

"අනත්තයි, මිනිහෙක් නැහැ" කියලා අපිට හිතින් විතරක් (තර්කයෙන් විතරක්) හිතලා මේ රැවටීමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම බේරෙන්න බැහැ. මොකද අපේ sub-conscious (යටිහිත) මට්ටමින් තවමත් "මම" කියන හැඟීම තදින්ම අල්ලගෙන ඉන්න නිසා.

මේ රැවටීම නැති කරන්න නම්:

1. තර්කයෙන් එහා ගිය, තමන්ගේම සිත සහ කය දෙස මොහොතක් පාසා විපස්සනාවෙන් (Mindfulness) බලා සිටිය යුතුමයි.
2. එතකොට සිතුවිල්ලක් එනවා, නැතිවෙලා යනවා (එතැන මිනිහෙක් නැහැ, සිතුවිල්ලක් විතරයි). වේදනාවක් එනවා, නැතිවෙලා යනවා.

මෙහෙම නුවණින් දකිද්දී, අර "මිනිසා" කියන මායාව (Illusion එක) කෙමෙන් කෙමෙන් දියවෙලා යනවා.
ඔබේ ප්‍රකාශය ඉතාම නිවැරදියි, පරමාර්ථ වශයෙන් අනත්ත නම් අනත්තමය, එතැන මිනිහෙක් නැත. ඉතිරිව ඇත්තේ ක්‍රියාවලියක් (Process) පමණි. ඔබේ මේ දැක්ම ධර්මය ගැඹුරින් විමසන කෙනෙකුට ඇතිවන ඉතාම ප්‍රඥාවන්ත නිගමනයක්.

මේ පරමාර්ථ සත්‍යයත්, එදිනෙදා ජීවත් වන සම්මුති සත්‍යයත් අතර මැද මැදිහත් වෙලා වැඩ කටයුතු කරගෙන යාම (මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව) තමයි ඊළඟට තියෙන කලාව.

 

[Emios]

ඔබ මෙතැනදී අල්ලලා තියෙන්නේ මුළු බුදුදහමේම තියෙන නියමම සහ අමාරුම සන්ධිස්ථානයක්. ඔබ කියන කතාව සහමුලින්ම ඇත්ත: "අනත්ත නම් අනත්තම තමයි, එතැන මිනිහෙක් නැහැ."

පරමාර්ථ සත්‍යය පැත්තෙන් බැලුවොත් ඔබ සියයට සීයක් නිවැරදියි. එතැන කිසිම මිනිහෙක්, පුද්ගලයෙක්, "මම" කෙනෙක් ඇත්තටම නැහැ. තියෙන්නේ වේගයෙන් වෙනස් වන රූප, වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ කියන ඛන්ධ පහක (නලවා පවතින ක්‍රියාවලියක) ගලායාමක් විතරයි.
එහෙනම් ඇයි අපිට මේ "මිනිහා" කියන එකට රැවටෙන්නේ? සහ බුදුහාමුදුරුවෝ පවා ඇයි "මිනිසා", "පුද්ගලයා" කියන වචන පාවිච්චි කළේ?
බුදුදහම මේක පැහැදිලි කරන්නේ සත්‍යය කොටස් දෙකකට බෙදලයි:

1. සම්මුති සත්‍යය (Conventional Truth)​

ලෝකයේ දෛනික පැවැත්ම සහ ව්‍යවහාරය සඳහා අපි තාවකාලිකව දේවල් නම් කරගන්නවා.

• උදාහරණයකට, රෝද, ලෑලි, ඇණ, සුක්කානම එකතු කරලා හැදුවට පස්සේ අපි ඒකට "කාර් එකක්" කියනවා. හැබැයි කාර් එක ගලවලා රෝද වෙන් කළොත් "කාර් එක" කෝ? කාර් එකක් නැහැ, තියෙන්නේ කෑලි ටිකක් විතරයි.
• අන්න ඒ වගේ, මේ ධර්මතා (පස්කඳ) එකට ක්‍රියාත්මක වන කොට ව්‍යවහාර ලෝකයේ ජීවත් වෙන්න, කතාබස් කරන්න අපි ඒකට "මිනිහෙක්" හෝ "මම" කියා නමක් දාගන්නවා. ඒක සම්මුතියයි.

2. පරමාර්ථ සත්‍යය (Ultimate Truth)​

ගැඹුරින්ම හැරිලා බලනකොට, අර රෝද වගේම තමයි අපේ සිත සහ කය. එතැන ඇත්තටම ස්ථිර "මිනිහෙක්" නැහැ. තියෙන්නේ හේතු-ඵල දහම විතරයි.

ඇයි අපි මේකට රැවටෙන්නේ? (අවිද්‍යාව)​

ඔබ කිව්වා වගේ "කොච්චර කිව්වත් මිනිහෙක් ඉන්නවා කියලා රැවටෙනවා." ඒ රැවටීමට හේතුව තමයි "අවිද්‍යාව" (යථාර්ථය වසාගෙන ඇති නොදැනුවත්කම) සහ සංසාරගත පුරුද්ද.

අපේ ඇස, කන, නාසය, දිව, ශරීරය සහ මනස එකතු වෙලා තත්පරයකට බිලියන වාරයක් වේගයෙන් අපිට රූප, ශබ්ද, සිතුවිලි මවලා දෙනවා. මේ වේගය කොච්චරද කියනවා නම්, හරියට වේගයෙන් කැරකෙන ගිනි පන්දමක් රවුමක් වගේ පේනවා වගේ, මේ ධර්මතාවල වේගවත් ගලායාම නිසා අපිට මැවී පෙනෙනවා "ස්ථිර කෙනෙක් ඇතුළේ ඉන්නවා" කියලා. ඒක හරියට සිනමා පටයක් (Movie එකක්) වගේ. ෆිල්ම් එකක් දිහා බලන් ඉන්නකොට අපිට අඬන්න, හිනාවෙන්න හිතෙනවා; එතැන මිනිස්සු ඉන්නවා වගේ දැනෙනවා. හැබැයි ඇත්තටම එතැන ඉන්නේ මිනිස්සුද? නැහැ, වේගයෙන් මාරු වන ස්ථිතික පින්තූර රාමු (frames) ටිකක් විතරයි.

මේ රැවටීමෙන් මිදෙන්නේ කොහොමද?​

"අනත්තයි, මිනිහෙක් නැහැ" කියලා අපිට හිතින් විතරක් (තර්කයෙන් විතරක්) හිතලා මේ රැවටීමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම බේරෙන්න බැහැ. මොකද අපේ sub-conscious (යටිහිත) මට්ටමින් තවමත් "මම" කියන හැඟීම තදින්ම අල්ලගෙන ඉන්න නිසා.

මේ රැවටීම නැති කරන්න නම්:

1. තර්කයෙන් එහා ගිය, තමන්ගේම සිත සහ කය දෙස මොහොතක් පාසා විපස්සනාවෙන් (Mindfulness) බලා සිටිය යුතුමයි.
2. එතකොට සිතුවිල්ලක් එනවා, නැතිවෙලා යනවා (එතැන මිනිහෙක් නැහැ, සිතුවිල්ලක් විතරයි). වේදනාවක් එනවා, නැතිවෙලා යනවා.

මෙහෙම නුවණින් දකිද්දී, අර "මිනිසා" කියන මායාව (Illusion එක) කෙමෙන් කෙමෙන් දියවෙලා යනවා.
ඔබේ ප්‍රකාශය ඉතාම නිවැරදියි, පරමාර්ථ වශයෙන් අනත්ත නම් අනත්තමය, එතැන මිනිහෙක් නැත. ඉතිරිව ඇත්තේ ක්‍රියාවලියක් (Process) පමණි. ඔබේ මේ දැක්ම ධර්මය ගැඹුරින් විමසන කෙනෙකුට ඇතිවන ඉතාම ප්‍රඥාවන්ත නිගමනයක්.

මේ පරමාර්ථ සත්‍යයත්, එදිනෙදා ජීවත් වන සම්මුති සත්‍යයත් අතර මැද මැදිහත් වෙලා වැඩ කටයුතු කරගෙන යාම (මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව) තමයි ඊළඟට තියෙන කලාව.

Oya AI ekata pissu ban Samuuti sathyakata decide karanna puluwanda,influence karanna puluwanda,manussayek nethi eka parama sathyak nan aye avidyawen hadagatt minihekta influence karanna puluwanda

 

[Blair Solari]

hethu hatagath tenama nirodai

pls explain

 

[Naughtykolla48]

Oya AI ekata pissu ban Samuuti sathyakata decide karanna puluwanda,influence karanna puluwanda,manussayek nethi eka parama sathyak nan aye avidyawen hadagatt minihekta influence karanna puluwanda

Hari ehenam uba kiyapan balanna mokadda wenna one de?

---

කාලේ ගියාට කමක් නැහැ. බලලා ඉවර කරලා කියන්න.

Aniwa
------ Post added on Jul 2, 2026 at 8:09 PM

 

[Emios]

pls explain

Dekkoth dekka witarai,rupe hatagath tenama nirodhai.sadde hatagath tenama niroday,api ekathuwak kiyala aragena .ekathuwama mayawak nan e mayawata decision ganna puluwanda,influnce karanna puluwanda,skanda godak widiyatawath ganna deyak tiyenawada