දොස්තරගෙ හෑල්ලෙ දිග කොහොමද 
මේ කෙල්ලට බුකියේ ගල් ගහන පිරිසක් ඉන්නවා. ඇය බටහිර රටක ජීවත් වන නිසා, සමහරුන්ගේ කෝපයත්, ඉරිසියාවත් දෙගුණ වෙලා වගේ. එක ගලක් සදාචාරය වෙනුවෙන්; තවත් ගලක් ඇය බටහිර රටක ජීවත් වන නිසා.
මම වසර ගණනාවක් ලංකාවේ ඈත ගම්මානවල රෝහල්වල සේවය කරමින්, මිනිසුන්ගේ ජන ජීවිතය සමීපව දැක තිබෙනවා. බටහිර සමාජයේ එළිපිට සිදුවන මිනිස් සබඳතා, අපේ ගම්වල සිදුවන්නේ කැලෑ රොදවල්, පඳුරු සහ කෙසෙල් පඳුරු අතර සැඟවීගෙනයි. ඒවා බොහෝවිට අවසන් වන්නේ අනාරක්ෂිත ගබ්සා, දරුණු ලේ වහනය, ග්රාමීය රෝහල් හෝ විෂ පානය වැනි ඛේදවාචකවලින්.
ඒ නිසා “බටහිර සමාජය” සහ “අපේ සුන්දර ගම්මාන” අතර ඇති සදාචාරාත්මක බෙදුම් රේඛාව අපි සිතන තරම් පැහැදිලි නැහැ. ගුණදාස අමරසේකරගේ කරුමක්කාරයෝ වැනි කෘතියක් විශ්ලේෂණාත්මකව කියවූ විට, මිනිස් සබඳතා සහ මිනිස් දුර්වලතා සම්බන්ධයෙන් අපි ඉතා ඉක්මනින් විනිශ්චය කිරීමට පෙර දෙවරක් සිතන්නට සිදුවෙනවා.
ලංකාවේ සංගීත ප්රසංගයක් කිව්වොත්, අවසානයේ ගැටුමක් ඇතිවීම සාමාන්ය දෙයක් වගේ. මීගමුව රෝහලේ සේවය කළ කාලයේ, සංගීත ප්රසංග අවසන් වන මධ්යම රාත්රියේදී බයිසිකල් චේන් සහ දැලි පිහි පහර කෑ තරුණයන් ලේ ගලාගෙන රෝහලට එනවා මම දැක තිබෙනවා.
නමුත් පසුව මම දස දහස් ගණනක් සහභාගි වූ Eagles, Bon Jovi, Bruce Springsteen, Europe සහ Black Sabbath වැනි සංගීත ප්රසංගවලට ගියා. මිනිසුන් සිනහවෙන් පැමිණ, සිනහවෙන් පිටව ගියා. ගැටුම් නැහැ.
එවිට ප්රශ්නයක් මතු වෙනවා: ශ්රී ලාංකිකයා තුළ රසාස්වාදනය සම්බන්ධයෙන් යම් ගැටලුවක් තිබේද? සංගීතය සමඟ එන සන්සුන්භාවය සහ සතුට විඳීමට අපට අපහසුද? අපේ සංස්කෘතික පරිණතභාවය පිළිබඳව අපි නැවත සිතා බැලිය යුතුද?
ශ්රී ලංකාවේ සමාජ හා ආර්ථික පසුබෑමට හේතු බොහෝමයක් තිබෙනවා. එයින් එකක් ලෙස, පසුගාමී චින්තනවලට අප සමාජය දක්වන අධික ආකර්ෂණය හඳුනාගත හැකියි.
විජේවීරගේ පසුගාමී චින්තනය, බටහිර විරෝධය, විදේශිකයන් කෙරෙහි සැකය සහ ධනය උත්පාදනය කරන්නන් කෙරෙහි අගතිය—මේ සියල්ල තවමත් ශ්රී ලාංකික සමාජයේ කොටසක්. තාක්ෂණය, නවෝත්පාදනය සහ ආර්ථික දියුණුව මත ගොඩනැගුණු නූතන ලෝකයක, එවැනි අදහස් අපව ඉදිරියට ගෙන යන්නේ නැහැ.
නලීන් ද සිල්වාගේ බටහිර විරෝධී සහ බටහිර විද්යාව පිළිබඳ සැක සහිත චින්තනයද, ලාංකික තරුණයන් ලෝකය වෙත විවෘත වීම වැළැක්වූ බාධකයක් ලෙස සැලකිය හැකියි. ඉන්දියාව සහ බංග්ලාදේශය වැනි රටවල තරුණයන් ලෝකයේ තාක්ෂණික මධ්යස්ථාන වෙත ගමන් කරන විට, අපේ තරුණයන්ට තවමත් ලෝකය දෙස බලන්නට බිය උගන්වන අදහස්වල සිරවී සිටීමට සිදුවී තිබෙනවා.
ගුණදාස අමරසේකරගේ සහ වෙනත් විප්ලවවාදී චින්තකයන්ගේ අදහස්වලින් උද්දීපනය වූ පරම්පරාවක් ප්රචණ්ඩ දේශපාලනයට තල්ලු වුණා. අවසානයේ ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් ටයර් සෑවල අවසන් ගමන ගියා. ඔවුන්ව උද්දීපනය කළ අදහස්වල නිර්මාතෘවරුන්ගේ දරුවන් සහ අනුගාමිකයන් බොහෝවිට බටහිර රටවල සුවපහසු ජීවිත ගත කළ අතර, මියගිය තරුණයන්ගේ දෙමාපියන් තම දරුවන් සොයමින් සිටියා.
එක් කාලයකදී සෝම හිමියන්ගේ චින්තනය සමාජය තුළ බලවත් විය. ආගමික සහ ජාතිවාදී අදහස් මත ගොඩනැගුණු එම චින්තන ධාරාව පසුව අන්තවාදී සංවිධාන බිහිවීමටද බලපෑවා.
පසුගිය කාලයේදී රතන හිමි, පාදෙනිය වැනි චින්තන ධාරා සමඟ මිශ්ර වූ “කාබනික වගා” වැනි ප්රායෝගික පදනමක් නොමැති ෆැන්ටසිමය අදහස් නිසා රට දැවැන්ත ආහාර හා ආර්ථික අර්බුදයකට තල්ලු වුණා.
පසුගාමී චින්තනවලට ශ්රී ලංකා සමාජය ගෙවා ඇති වන්දිය අති විශාලයි.
ඒ නිසා අප කළ යුත්තේ පුද්ගලයන්ට ගල් ගැසීම නොව, අදහස් විවේචනාත්මකව විමසීමයි. සමාජයක් ඉදිරියට යන්නේ අන්ධ ලෙස අතීතයට ඇලී සිටීමෙන් නොව, යල්පැනගිය අදහස් හඳුනාගෙන ඒවා ප්රශ්න කිරීමට ධෛර්යය ඇති විටයි.
අපට අවශ්ය වන්නේ තවත් පසුගාමී චින්තකයන් නොව, විවෘතව සිතන, විද්යාව පිළිගන්නා, ලෝකය සමඟ තරග කළ හැකි සහ මිනිස් නිදහසට ගරු කරන පරම්පරාවකි.
— Dr. රුවන් ජයතුංග
එක් කාලයකදී සෝම හිමියන්ගේ චින්තනය සමාජය තුළ බලවත් විය. ආගමික සහ ජාතිවාදී අදහස් මත ගොඩනැගුණු එම චින්තන ධාරාව පසුව අන්තවාදී සංවිධාන බිහිවීමටද බලපෑවා.
පසුගිය කාලයේදී රතන හිමි, පාදෙනිය වැනි චින්තන ධාරා සමඟ මිශ්ර වූ “කාබනික වගා” වැනි ප්රායෝගික පදනමක් නොමැති ෆැන්ටසිමය අදහස් නිසා රට දැවැන්ත ආහාර හා ආර්ථික අර්බුදයකට තල්ලු වුණා.
පසුගාමී චින්තනවලට ශ්රී ලංකා සමාජය ගෙවා ඇති වන්දිය අති විශාලයි.
ඒ නිසා අප කළ යුත්තේ පුද්ගලයන්ට ගල් ගැසීම නොව, අදහස් විවේචනාත්මකව විමසීමයි. සමාජයක් ඉදිරියට යන්නේ අන්ධ ලෙස අතීතයට ඇලී සිටීමෙන් නොව, යල්පැනගිය අදහස් හඳුනාගෙන ඒවා ප්රශ්න කිරීමට ධෛර්යය ඇති විටයි.
අපට අවශ්ය වන්නේ තවත් පසුගාමී චින්තකයන් නොව, විවෘතව සිතන, විද්යාව පිළිගන්නා, ලෝකය සමඟ තරග කළ හැකි සහ මිනිස් නිදහසට ගරු කරන පරම්පරාවකි.
— Dr. රුවන් ජයතුංග
ඔය ගෑණි පාරේ දික් කරලා සුද්දෙක්ට කියලා අැරගත්තත් අපිට පාන්ද..
