ශ්රීලංකාවට නේටෝ (NATO) සංවිධානයේ සාමාජිකත්වය ලබා ගත නොහැක.
ඊට බලපාන ප්රධාන හේතු කිහිපයක් තිබේ:
1. භූගෝලීය සීමාව (යුරෝපීය රටවලට පමණක් සීමා වීම)
නේටෝ ගිවිසුමේ
10 වන වගන්තියට (Article 10) අනුව, මෙම සංවිධානයේ සාමාජිකත්වය විවෘතව පවතින්නේ උතුරු අත්ලාන්තික් කලාපයේ ආරක්ෂාව තහවුරු කළ හැකි
යුරෝපීය රටවලට පමණි. ශ්රී ලංකාව දකුණු ආසියාතික දූපත් රාජ්යයක් බැවින්, නීතිමය සහ භූගෝලීය වශයෙන් නේටෝ සාමාජිකත්වය සඳහා ඉල්ලුම් කිරීමට හෝ ශ්රී ලංකාවට සුදුසුකම් නොමැත.
2. නොබැඳි විදේශ ප්රතිපත්තිය (Non-Aligned Foreign Policy)
සාමාන්යයෙන් ශ්රී ලංකාව අනුගමනය කරන්නේ කිසිදු ලෝක බල කඳවුරකට හෝ යුධමය සන්ධානයකට නොබැඳුණු, මධ්යස්ථ විදේශ ප්රතිපත්තියකි. ශ්රී ලංකාව "නොබැඳි ජාතීන්ගේ ව්යාපාරයේ" (Non-Aligned Movement - NAM) ආරම්භක සාමාජිකයෙකු ද වේ. නේටෝව වැනි ඇමරිකාව ප්රමුඛ බටහිර මිලිටරි සන්ධානයකට එක්වීම ශ්රී ලංකාවේ මූලික විදේශ ප්රතිපත්තියට සම්පූර්ණයෙන්ම පටහැනි වේ.
3. කලාපීය භූ දේශපාලනය (Geopolitics)
ශ්රී ලංකාව ඉන්දියානු සාගරයේ ඉතා සංවේදී ස්ථානයක පිහිටා ඇති බැවින් ඉන්දියාව, චීනය සහ ඇමරිකාව යන බලවතුන් සියලු දෙනාම සමඟ සමතුලිත සබඳතාවක් පවත්වා ගැනීම ශ්රී ලංකාවට වැදගත් වේ. නේටෝව වැනි සන්ධානයකට එක්වීම හෝ ඊට සහය දැක්වීම කලාපීය ආරක්ෂාවට, විශේෂයෙන්ම ඉන්දියාවේ සහ චීනයේ දැඩි විරෝධයට හේතු විය හැක.
යුරෝපයෙන් පිටත රටවලට නේටෝව සමග ඇති සම්බන්ධය කුමක්ද?
නේටෝ සංවිධානය යුරෝපයෙන් සහ උතුරු ඇමරිකාවෙන් පිටත රටවලට සාමාජිකත්වය ලබා නොදුන්නද, ඔවුන් ඇතැම් රටවල් සමඟ
"ගෝලීය හවුල්කරුවන්" (Global Partners) ලෙස කටයුතු කරයි.
- උදාහරණ: ජපානය, දකුණු කොරියාව, ඕස්ට්රේලියාව සහ පාකිස්තානය (පාකිස්තානය Major Non-NATO Ally ලෙස හැඳින්වේ).
මෙම රටවල් නේටෝව සමඟ තොරතුරු හුවමාරු කර ගැනීම සහ පුහුණුවීම් සිදු කළත්, ඔවුන්ට
5 වන වගන්තියේ (Article 5) සාමූහික ආරක්ෂාව හිමි නොවේ.
