පනාමුරේ ඇත් රාජා
1950 අගෝස්තු මාසයේ පනාමුරේදී අවසන් වූයේ එක් වන අලියෙකුගේ ජීවිතය පමණක් නොව ශ්රී ලංකාවේ සියවස් ගණනක් පැවති අලි අල්ලා හීලෑ කිරීමේ යුගයක එක් වැදගත් පරිච්ඡේදයක්මේ කතාව තේරුම් ගැනීමට නම් අපි පනාමුරේ ඇත් රාජාගේ අවසාන සටනින් පමණක් ආරම්භ නොකර, ශ්රී ලංකාවේ ඇත්ගාල් සංස්කෘතියේ මුල් ඉතිහාසය දක්වා ආපසු යා යුතුය. අපේ ඉතිහාසය, රාජකීය උරුමය, ආගමික සංස්කෘතිය, වෙළෙඳාම සහ යටත්විජිත පාලනය සමඟ අලි ඇතුන් බැඳී සිටි ආකාරය තේරුම් ගත යුතුය. ඒ වගේම ඒ සංස්කෘතියේ අලංකාරය ගැන පමණක් නොව, එහි කොටසක් වූ වන සතුන් අල්ලා සිරකර තැබීමේ වේදනාකාරී පැත්ත ගැනත් කතා කළ යුතුය.
ශ්රී ලංකාව සහ අලි ඇතුන් අතර ඇති පුරාණ සම්බන්ධය
ශ්රී ලංකාව සහ අලි ඇතුන් අතර සම්බන්ධය යටත්විජිත යුගයෙන් ආරම්භ වූවක් නොවේ. අපේ පැරණි රාජධානිවල යුද්ධ කටයුතු, රාජකීය උත්සව, පෙරහර, ඉදිකිරීම් සහ ප්රවාහන කටයුතු සඳහා අලි ඇතුන් යොදාගෙන තිබේ. පැරණි රජවරුන් යටතේ අලි ඇතුන් අල්ලා පුහුණු කිරීම හා ඔවුන්ගේ කටයුතු පාලනය කිරීම සඳහා විශේෂ නිලධාරීන් සහ ආයතනික ක්රමවේද තිබූ බව ඓතිහාසික අධ්යයනවල සඳහන් වේ. පසුකාලීනව අලි ඇතුන් රාජ්ය තාන්ත්රික ත්යාග ලෙස ලබාදීමත්, විදේශ වෙළෙඳාමට යොදාගැනීමත් සිදුවීය. අලියා එදා හුදෙක් වන සතෙකු නොවීය. ඔහු බලයේ, ගෞරවයේ සහ රාජකීයත්වයේ සංකේතයක් බවටද පත්ව සිටියේය. අදත් අපේ සංස්කෘතිය තුළ අලි ඇතුන්ට විශේෂ ස්ථානයක් හිමි වන්නේ ඒ දිගු ඉතිහාසය නිසාය. නමුත් මෙතැනදී අප අමතක නොකළ යුතු දෙයක් තිබේ. මිනිසා අලියාට සංස්කෘතික වටිනාකමක් ලබා දුන්නා සේම, ඒ වටිනාකම ලබාගැනීම සඳහා අලියාගේ නිදහස පාලනය කිරීමටද පුරුදු වී සිටියේය.
ඇත්ගාලක් යනු කුමක්ද?
ඇත්ගාල හෙවත් Elephant Kraal යනු වනයේ නිදහසේ ජීවත් වන අලි රංචු අල්ලා ගැනීම සඳහා ඉදිකළ විශේෂිත වැටක් හෝ ශක්තිමත් කොටුවකි. මෙය අලි ඇතුන් ප්රදර්ශනය කිරීමට සකස් කළ ස්ථානයක් හෝ ඔවුන් තාවකාලිකව රඳවා තැබූ සාමාන්ය ගාලක් පමණක් නොවේ. එය සැලසුම් කර ඉදිකළ දැවැන්ත අලි අල්ලා ගැනීමේ මෙහෙයුමකි.මෙවැනි මෙහෙයුම්වලදී සාමාන්යයෙන් සිදු වූයේ වනයේ අලි රංචුවක් සොයාගෙන, මිනිසුන් විශාල පිරිසක් යොදාගෙන ක්රමයෙන් ඔවුන් වැට ඉදිකළ ප්රදේශය දෙසට පලවා හැරීමයි. අලි රංචුවට ඇතුළුවීමට සැලසුම් කළ මාර්ගයක් විවෘත කර තිබූ අතර, රංචුව ඇතුළට පැමිණි පසු පිටවීමේ මාර්ගය අවහිර කිරීමෙන් සතුන් කොටු කරගැනීමට උත්සාහ කළහ. ඒ සඳහා විශාල දැව කඳන් යොදා ශක්තිමත් වැටවල් ඉදිකර තිබිණි. සමහර මෙහෙයුම්වලදී සිය ගණනක් මිනිසුන් සහභාගී වූ අතර, අලි රංචුවේ ගමන් දිශාව වෙනස් කිරීමට ශබ්ද, ගිනිසිළු සහ වෙනත් උපක්රම භාවිත කළහ. රංචුව වැට තුළට කොටු කරගත් පසු, හීලෑ කළ අලි ඇතුන්ගේ සහායද ලබාගෙන වන අලි එකින් එක අල්ලා බැඳ දැමීම සිදු විය.අද අපට මෙය කියවීමෙන් පෙනෙන්නේ මහා පරිමාණ මෙහෙයුමකි. එහෙත් ඒ වැට ඇතුළේ සිටි සතුන්ට එය තමන්ගේ නිදහස් ජීවිතය අහිමි වන මොහොතක් විය.
ඇත්ගාල් සංස්කෘතියේ ආරම්භය
ශ්රී ලංකාවේ අලි ඇතුන් අල්ලා ගැනීම පෘතුගීසීන් පැමිණීමට පෙර සිටම පැවති ක්රියාවලියකි. පැරණි රජවරුන් යටතේද වන අලි අල්ලා පුහුණු කර තිබේ. නමුත් යටත්විජිත පාලනය යටතේ අලි අල්ලා ගැනීම සහ අපනයනය කිරීම වඩාත් සංවිධානාත්මක විය. පෘතුගීසීන් 16 වැනි සියවසේදී ශ්රී ලංකාවේ වෙරළබඩ ප්රදේශවල බලය තහවුරු කරගත් පසු, අලි අල්ලා විදේශ වෙළෙඳාමට යොදාගත්හ. ඔවුන් විසින් අලි අල්ලා ගැනීම සඳහා විශේෂ මෙහෙයුම් පවත්වාගෙන ගිය බව පර්යේෂණ වාර්තා පෙන්වා දෙයි. 1655දී පෘතුගීසීන් පරාජය කළ ලන්දේසීහුද එම වෙළෙඳාම දිගටම කරගෙන ගියහ. ඉන්පසු බ්රිතාන්ය පාලන සමයේදී අලි අල්ලා ගැනීමේ හා භාවිත කිරීමේ රටාව වෙනස් විය. බ්රිතාන්යයන් අලි අපනයනයට පෙර පැවති ආකාරයෙන් උනන්දු නොවූ නමුත්, වන අලි දඩයම් කිරීම සහ ක්රීඩාවක් ලෙස වෙඩි තබා මරා දැමීම බරපතළ ගැටලුවක් බවට පත්වීය. ඒ නිසා අපේ ඇත්ගාල් ඉතිහාසය සංස්කෘතික උරුමයක් ලෙස පමණක් නොව, බලය, වෙළෙඳාම සහ වන සතුන් පාලනය කිරීමේ ඉතිහාසයක් ලෙසත් කියවිය යුතුය.
ඇත්ගාලක් පැවැත්වූයේ ඇයි
ඇත්ගාල් පැවැත්වීමට හේතු කිහිපයක් තිබිණි. පළමුව, හීලෑ කරගත් අලි ඇතුන් වැඩ කටයුතු සඳහා යොදාගැනීමයි. අතීතයේ බර දැව ඇදගෙන යෑම, භාණ්ඩ ප්රවාහනය, ඉදිකිරීම් කටයුතු සහ වනාන්තර එළිපෙහෙළි කිරීම සඳහා අලි ඇතුන් යොදාගෙන තිබේ. දෙවනුව, රාජකීය සහ ආගමික උත්සව සඳහා අලි ඇතුන් අවශ්ය වීමයි. තෙවනුව, අලි විදේශ වෙළෙඳාම සඳහා යොදාගැනීමයි. විශේෂයෙන්ම යටත්විජිත පාලන සමයේදී මෙම වෙළෙඳාමට ආර්ථික වැදගත්කමක් හිමි විය. ඒ අනුව ඇත්ගාල යනු එක් අරමුණක් සඳහා පමණක් පැවැත්වූ ක්රියාවක් නොවේ. කාලය, පාලකයා සහ ප්රදේශය අනුව එහි අරමුණු වෙනස් විය. එහෙත් මේ අරමුණු කුමක් වුවත්, වන අලියෙකු අල්ලා හීලෑ කිරීමේදී ඔහුට සිදුවන ශාරීරික හා මානසික පීඩාව නොසලකා හැරිය නොහැකිය.
ඇත්ගාල් ඉතිහාසයේ අවසාන පරිච්ඡේදය
පනාමුරේ, රත්නපුර දිස්ත්රික්කයේ ඇඹිලිපිටිය ආශ්රිත ප්රදේශයකි. 1896 වසරේ සිට පනාමුරේ ඇත්ගාල් පැවැත්වීම සඳහා ප්රසිද්ධියට පත්ව තිබුණි. එතැන් සිට 1950 දක්වා වසර කිහිපයකදී ඇත්ගාල් මෙහි පැවැත්වූ බව ඉතිහාස වාර්තා සඳහන් කරයි.1896, 1898, 1902, 1907, 1912, 1914, 1918, 1922, 1924, 1929, 1944 සහ 1950 යන වසරවල ඇත්ගාල් පැවැත්වූ බවට සඳහන් වේ.. 1950 ඇත්ගාල සංවිධානය කළේ ශ්රීමත් ෆ්රැන්සිස් මොලමුරේ මහතාය. ඔහු එවකට ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ කථානායකවරයා විය. එහෙත් එම මෙහෙයුම අවසන් වූයේ අපේ රටේ වනජීවී ඉතිහාසයේ සදාකාලිකව මතකයේ රැඳුණු සිදුවීමකිනි.
තම රංචුව වෙනුවෙන් නැඟී සිටි ඇත් රාජා
ඇත්ගාල තුළ කොටු කරගත් රංචුවේ සිටි ශක්තිමත් තරුණ අලියෙක් අනෙක් සතුන් අල්ලා බැඳ දැමීමට ගත් උත්සාහයන්ට දැඩිව ප්රතිරෝධය දැක්වීය.
පනාමුරේ ඇත් රාජා ලෙස ජනප්රිය වූයේ මේ අලියාය. ඔහු තමන්ගේ රංචුවේ සතුන් අල්ලාගැනීම වැළැක්වීමට උත්සාහ කළ බව ඓතිහාසික විස්තරවල සඳහන් වේ. ඔහු වැටේ දොරටුව අවහිර කරමින් සිටි බවත්, අනෙක් අලි ඇතුන් අල්ලා ගැනීමට ඉඩ නොදීමට උත්සාහ කළ බවත් වාර්තා වී ඇත. අලියාගේ සිතුවිලි අපට වචනවලින් දැනගත නොහැකිය. නමුත් ඔහුගේ හැසිරීම තුළින් තම රංචුවෙන් වෙන් නොවීමටත්, අල්ලාගැනීමට එරෙහිවීමටත් දැක්වූ ප්රතිරෝධය අපට දැකගත හැකිය. අවසානයේදී ඔහු මෙල්ල කිරීමට ගත් උත්සාහයන් අසාර්ථක වූ අතර, ඔහුට වෙඩි තබා මරා දැමීම සිදු විය. එම වෙඩි තැබීම සිදු කළේ නාවික හමුදාවේ කොමදෝරු සෑම් කදිරගාමර් මහතාය. එදා මියගියේ වන අලියෙකු පමණක් නොවේ. ඒ සිදුවීමෙන් පසු ඇත්ගාල් පිළිබඳ මහජන කතාබහ විශාල වශයෙන් වෙනස් විය.
පනාමුරේ සිදුවීමෙන් පසු රටේ ඇති වූ කම්පනය
ඇත් රාජාගේ මරණය ජනතාව අතර දැඩි කම්පනයක් ඇතිකරවීය. මේ සිදුවීමෙන් පසු රට තුළ විරෝධතා සහ පාර්ලිමේන්තු මට්ටමේ සාකච්ඡා ඇති විය.
මෙහිදී වැදගත් වෙනසක් නිවැරදිව තේරුම් ගත යුතුය. 1912 වසරේ සිටම ඇත්ගාල් පවත්වාගෙන යෑම නීතිමය නියාමනයකට යටත් කර තිබිණි. Elephant Kraal Ordinance යටතේ අදාළ අනුමැතියකින් තොරව ඇත්ගාලක් පැවැත්වීම තහනම් කර තිබුණි. ඒ නිසා 1950 සිදුවීමෙන් පසු සියලු ආකාරයේ අලි අල්ලා ගැනීම එකවරම සම්පූර්ණයෙන් තහනම් කළ බව කීම නිවැරදි නොවේ. 1950 ඇත්ගාල අවසාන ඇත්ගාල වූ නමුත්, පසුවද යම් කාලයක් අලි අල්ලා ගැනීම සඳහා අවසර ලබාදී තිබෙන අතර පෞද්ගලික අංශයේ අවසාන නීත්යනුකූල අල්ලා ගැනීම 1960දී සිදුව ඇත.
අද අපි පනාමුරේ ඇත් රාජාගේ කතාව මතක් කළ යුත්තේ ඇයි
අපේ රටේ අලි ඇතුන් ගැන කතා කරන විට ඔවුන්ගේ සංස්කෘතික වටිනාකම, ආගමික සම්බන්ධය සහ ඓතිහාසික උරුමය ගැන කතා කිරීම වැදගත්ය. නමුත් ඒ සියල්ලටම පෙර ඔවුන් ජීවමාන සත්ත්වයන් බව අප මතක තබාගත යුතුය. අලියෙකුටත් තමන්ගේ රංචුවක් තිබේ. තමන් හුරුපුරුදු පරිසරයක් තිබේ. නිදහසේ ජීවත් වීමේ අවශ්යතාවක් තිබේ.පනාමුරේ ඇත් රාජාගේ කතාව අපට ඉතිරි කරන්නේ මේ සරල නමුත් ගැඹුරු ප්රශ්නයයි. මිනිසාට අවශ්ය දේ ලබාගැනීම සඳහා වන සතුන්ගේ නිදහස අහිමි කිරීමට අපට කොපමණ දුරක් යා හැකිද? අතීතයේ සිදු වූ දේවල් නැවත වෙනස් කළ නොහැකිය. එහෙත් ඒ ඉතිහාසයෙන් පාඩම් ඉගෙනගෙන අද ජීවත්ව සිටින සතුන්ගේ ජීවිත ආරක්ෂා කිරීමට අපට හැකිවිය යුතුය. පනාමුරේ ඇත් රාජාගේ මරණය අපට මතක් කර දෙන්නේ එයයි. ඔහුගේ සටන අවසන් වුණේ 1950දීය.
