1. මූලික භීතිය සහ ජලය සමඟ කරන අරගලය (The Initial Panic & Struggle)
ජලයේ ගිලෙන්නට පටන් ගත් වහාම මිනිස් සිරුරේ දිවි ගලවා ගැනීමේ සහජ ඉව (survival instinct) උපරිමයෙන් ක්රියාත්මක වේ. කෙසේ හෝ හිස ජලයෙන් මතුපිටට ගෙන හුස්ම ගැනීමට අත් කකුල් ගසමින් දැඩි අරගලයක නිරත වේ. මේ අවස්ථාවේදී හද ගැස්ම වේගවත් වී, මරණ බිය මුළු සිරුරම වෙළා ගනී. තමන්ට කිසිදු පිහිටක් නොමැති බව තේරුම් යාමත් සමඟ දැඩි අසරණභාවයක් දැනෙන්නට පටන් ගනී.
2. හුස්ම රඳවා ගැනීමේ වේදනාව (The Agony of Breath-Holding)
ජලය යටදී ස්වාභාවිකවම මිනිසා හුස්ම ගැනීම නවත්වාගෙන සිටීමට උත්සාහ කරයි. නමුත් කාලය ගතවෙත්ම රුධිරයේ ඔක්සිජන් ප්රමාණය අඩුවී කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්රමාණය ශීඝ්රයෙන් ඉහළ යයි. මේ නිසා පපුව සහ පෙණහලු පුපුරා යන තරමේ දැවෙන වේදනාවක් ඇති වේ. මොළයෙන් "හුස්ම ගන්න" යැයි බලකරන ස්වාභාවික විධානයත්, ජලය ආශ්වාස නොකිරීමට දරන උත්සාහයත් අතර දැඩි සටනක් ඇති වේ.
3. ජලය ආශ්වාස කිරීම සහ ඉරාගෙන යන වේදනාව (Aspiration and Physical Agony)
කාබන්ඩයොක්සයිඩ් පීඩනය දරාගත නොහැකිම තැන, මොළයේ පාලනය ගිලිහී ගොස් ස්වසන පද්ධතිය ඉබේම ක්රියාත්මක වේ. මේ සමඟම සීතල ජලය වේගයෙන් ශ්වසන නාල හරහා පෙණහලුවලට ගමන් කරයි. ජලය ආශ්වාස වීමත් සමඟම ස්වර තන්ත්ර (Vocal cords) එකවරම සංකෝචනය වී වැසී යයි (Laryngospasm). මෙය අතිශය වේදනාකාරී අවස්ථාවකි. උගුර සහ පපුව කටු කම්බියකින් අදින්නාක් මෙන් ඉරාගෙන යන දැඩි වේදනාවක් සහ හුස්ම හිරවීමේ උපරිම පීඩාව මේ මොහොතේ දැනේ.
4. අවසාන සිතුවිලි: ආදරණීයයන් සහ ශෝකය (Final Thoughts & Emotional Toll)
පෙණහලුවලට ජලය පිරී ඔක්සිජන් මොළයට ගමන් කිරීම නැවතීමත් සමඟ මානසික තත්ත්වය වෙනස් වීමට පටන් ගනී. මරණය අභියසදී කාලය ගමන් කිරීම ඉතා මන්දගාමී වූවාක් මෙන් දැනෙන අතර, තමාගේ මුළු ජීවිතයම චිත්රපටයක් මෙන් තත්පර කිහිපයකින් ඇස් ඉදිරිපිට මැවී පෙනෙන්නට ගනී.
5දෙමව්පියන් ගැන සිතුවිලි: තමන්ට මෙලොව ජීවය දුන්, තමාව රැකබලා ගත් මවගේ සහ පියාගේ මුහුණු මතකයට නැගේ. තමන්ගේ මරණයෙන් පසු ඔවුන් කෙතරම් කඳුළු සලාවිද, ඔවුන්ගේ මහලු වියේදී ඔවුන්ට කවුරුන් පිහිට වේවිද යන දැඩි ශෝකය හදවත පාරවයි. සමුගන්නට පෙර අවසන් වරට හෝ ඔවුන්ට කතා කිරීමට නොහැකි වීම පිළිබඳ පශ්චාත්තාපයක් ඇති වේ.
දරුවන් ගැන සිතුවිලි: තමාගේ ලේ වලින් උපන් ආදරණීය දරුවන්ගේ අනාගතය කුමක් වේවිදැයි යන බිය සිතට ගලා එයි. "මගේ දරුවන්ට දැන් කවුද ඉන්නේ?", "ඔවුන්ගේ ඊළඟ උපන්දිනයට මට ඉන්න ලැබෙන්නේ නැහැ" වැනි සිතුවිලි මනස පුරා දෝංකාර දෙයි. තමා මත යැපෙන පවුල අනාථ වේවි යැයි යන බිය සහ අසරණ බව, ඒ මොහොතේ දැනෙන ශාරීරික වේදනාවද පරයා යන තරම් ප්රබල මානසික වේදනාවක් ගෙන දෙයි.
5. සන්සුන් බව සහ සිහිය අහිමි වීම (The Final Calm & Unconsciousness)
මොළයට ඔක්සිජන් නොලැබී යාම (Hypoxia) උත්සන්න වීමත් සමඟම, මනස කෙමෙන් කෙමෙන් යථාර්ථයෙන් ඈත් වේ. අරගලය සහ වේදනාව ක්රමයෙන් මැකී ගොස්, කිසිදු බරක් නොමැති අමුතුම ආකාරයේ සන්සුන් බවක් සහ සාමකාමී හැඟීමක් (Tranquility) මරණයට තත්පර කිහිපයකට පෙර දැනෙන බව වෛද්ය විද්යාත්මකව විශ්වාස කෙරේ.
ඉන්පසුව දෑස් පෙනීම අඳුරු වී ගොස්, සම්පූර්ණයෙන්ම සිහිය අහිමි වී යාමෙන් ජීවිතය නිහඬ වේ.
