ඇමරිකාවේ ලුසියානා ප්රාන්තයේ විලක පිහිනීමට ගිය අට හැවිරිදි දැරියක්, ඉතා දුර්ලභ ගණයේ 'මොළය කන ඇමීබාවෙකු' (brain-eating amoeba) ශරීරගත වීමෙන් ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇත. උතුරු ලුසියානාහි රස්ටන් ප්රදේශයේ පදිංචිව සිටි ලිලියන් ස්මාර්ට් නැමති මෙම කුඩා දැරිය සිය අටවැනි උපන්දිනය සැමරීමෙන් පසුගිය සති අන්තයේදී රෝහල්ගතව ප්රතිකාර ලබමින් සිටියදී මෙලෙස මියගොස් ඇති බව ඇයගේ දෙමාපියන් සහ සෞඛ්ය බලධාරීන් විසින් තහවුරු කර තිබේ.
පසුගිය රාත්රියේ ලිලියන් තමන්ගේ දෑත්වලින් යේසුස් වහන්සේගේ දෑත් වෙත ගිය බවත්, මොළයට සිදුවූ දරුණු හානි හේතුවෙන් ඇගේ කුඩා සිරුරට යළි සුවය ලැබීමට නොහැකි වූ බවත් දැරියගේ පවුලේ ඥාතීන් ඉරිදා උදෑසන සිය ෆේස්බුක් ගිණුමේ සටහන් කර ඇත. මෙම පරපෝෂිතයාගේ බලපෑම හේතුවෙන් දැරියගේ මොළය විශාල ලෙස ඉදිමී තිබූ බව ඔවුහු මීට පෙරද සඳහන් කළහ. සෞඛ්ය බලධාරීන් විසින් ආසාදිත දැරියගේ නම නිල වශයෙන් ප්රකාශ නොකළද, ඇයගේ මිතුරන් සහ පවුලේ ඥාතීන් විසින් ප්රාදේශීය මාධ්ය වෙත ඇයව හඳුන්වා දී තිබුණි. ලුසියානා සෞඛ්ය දෙපාර්තමේන්තුව පසුගිය සතියේ නිවේදනය කළේ, රස්ටන් සිට සැතපුම් 30ක් පමණ වයඹ දෙසින් පිහිටි ක්ලයිබෝන් (Lake Claiborne) විලෙහි පිහිනමින් සිටියදී නෙග්ලේරියා ෆවුලේරි (Naegleria fowleri) ලෙස හැඳින්වෙන මෙම ක්ෂුද්රජීවියා ඇයගේ ශරීරයට ඇතුළු වන්නට ඇති බවයි.
මෙම අන්වීක්ෂීය ඇමීබාවා උණුසුම් මිරිදිය ජලයේ බහුලව වර්ධනය වන අතර, ඇමීබාවා සහිත ජලය නාසය හරහා ගොස් මොළයට ළඟා වූ විට එයින් දරුණු ස්නායු ආසාදන තත්ත්වයක් ඇති කරයි. කෙසේ වෙතත්, මෙම ජලය පානය කිරීමෙන් හෝ ගිලීමෙන් කිසිදු ආසාදනයක් සිදු නොවන අතර එය එක් පුද්ගලයෙකුගෙන් තවත් පුද්ගලයෙකුට බෝ නොවන බවද ලුසියානා සෞඛ්ය බලධාරීහු පෙන්වා දෙති. මෙම ආසාදනය අතිශයින්ම දුර්ලභ වුවද, එය වැලඳුණු විට බොහෝ දුරට මාරාන්තික වන බවද බලධාරීන් වැඩිදුරටත් පවසයි.
ලුසියානා සෞඛ්ය දෙපාර්තමේන්තුවේ දත්ත වලට අනුව, 1937 සිට 2025 දක්වා කාලය තුළ මෙලෙස රෝගය වැළඳුණු බවට තහවුරු වී ඇත්තේ අවස්ථා 180කදී පමණක් වන අතර, අදාළ කාල සීමාව තුළ එම ප්රාන්තයෙන්ම වාර්තා වී ඇත්තේ රෝගීන් තිදෙනෙකු පමණි. සාමාන්යයෙන් උණුසුම් කාලගුණයක් පවතින දකුණු සහ මධ්යම ප්රාන්තවල මෙම රෝගීන් බහුලව දක්නට ලැබුණද, දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් උතුරු සහ මධ්යම බටහිර ප්රාන්තවල ජලය ද උණුසුම් වෙමින් පවතින බැවින් මෙම ඇමීබාවාගේ ව්යාප්තිය තවත් පුළුල් වී ඇති බව නවතම පර්යේෂණ මගින් හෙළි වී තිබේ.
හිසරදය, උණ, ඔක්කාරය සහ වමනය මෙම ආසාදනයේ මූලික රෝග ලක්ෂණ විය හැකි බව ඇමරිකානු රෝග පාලනය සහ වැළැක්වීමේ මධ්යස්ථානය (CDC) සඳහන් කරයි. මෙම ආසාදනය කල්තියා හඳුනාගැනීම අපහසු වන අතර, එය ඉතා වේගයෙන් වර්ධනය වී බෙල්ලේ තද ගතිය, ව්යාකූලත්වය, මායාවන් දැකීම සහ ශරීරයේ සමබරතාවය අහිමි වීම වැනි තත්ත්වයන් කරා රෝගියාව ගෙන යයි. දැරියගේ මව විසින් තබන ලද ෆේස්බුක් සටහනකට අනුව, මූලිකවම උණ රෝගය වැළඳී පසුව පෙනීම දෙකක් ලෙස දිස්වීමේ (double vision) තත්ත්වයකට පත් වූ ලිලියන් පසුගිය සතියේ සිට දැඩි සත්කාර ඒකකයේ ප්රතිකාර ලබමින් සිටියාය.
දැරියගේ මරණයට පෙර, ලිලියන්ගේ උපන්දිනය සැමරීමටත් එම ආදායමෙන් කොටසක් පවුලේ අයට පරිත්යාග කිරීමටත් රස්ටන් හි ව්යාපාරික ආයතන කිහිපයක් අරමුදල් රැස් කිරීමේ වැඩසටහන් සංවිධානය කර තිබූ බව CNN නාලිකාවට අනුබද්ධ KNOE පුවත් සේවය වාර්තා කළේය. සෑම විටම සිය මුහුණේ සිනහවක් රඳවාගෙන සිටි ලිලියන් ප්රජාව අතර ප්රීතිමත් දැරියක් ලෙස ප්රකටව සිටි කෙනෙකු බව ප්රදේශවාසීහු පවසති. දැරිය බේරාගැනීමට හැකි සෑම උත්සාහයක්ම ගත් බවත්, දැඩි සේ හදවත බිඳී ඇති තමන් ඉදිරියට කුමක් කළ යුතු දැයි නොදන්නා බවත් පවුලේ සාමාජිකයින් ෆේස්බුක් හි වැඩිදුරටත් සටහන් කර තිබුණි.
මේ අතර, මීට පෙර 2023 වසරේදී ජෝර්ජියා ප්රාන්තයේ පදිංචිකරුවෙකු මෙන්ම 2022 වසරේදී නෙබ්රස්කා ප්රාන්තයෙන් පළමු වරට වාර්තා වූ රෝගියා ලෙස කුඩා දරුවෙකු ද මියගොස් ඇති අතර, එම රෝගීන් දෙදෙනාටම මෙම ඇමීබාවා ආසාදනය වී තිබුණේ මිරිදිය ජලයේ පිහිනීමෙන් පසුව බව සෞඛ්ය බලධාරීන් පෙන්වා දී තිබේ.
