"පින්වත් මහණෙනි, නපුරු හොරු ඇවිදින් දෙපැත්තේ මිට තියෙන කියතකින් මේ ශරීරයේ කොටස් කපනවා නම්, එවැනි අවස්ථාවක පවා යමෙක් සිත කිලිටි කරගත්තොත්, එයා මගේ අනුශාසනාව කරන කෙනෙක් නොවෙයි."
source:
https://www.tripitaka.online/sutta/334
ඔව් සිතේ කිළිතක් ඇති කරගන්න බැහැ. චේතනාව වැදගත්.
සිතේ කිලිටක් ඇති නොකරගෙන තමන්ගේ ජීවිතය බේරගන්න කටයුතු කරන්න ඕනේ.
බුදුහමාදුරුවෝ. අපි ඇවිදින කොට සත්තු මැරෙනවා කියලා ඇවිදින්න එපා කියලා නැහැ.
බුදු දහම කවදාවත් අන්තගාමයිට ගිහින් නැහැ
චේතනාව වැදගත් කිව්වේ.
චේතනාහම් භික්ඛවේ කම්මං වදාමි
"පින්වත් මහණෙනි, නපුරු හොරු ඇවිදින් දෙපැත්තේ මිට තියෙන කියතකින් මේ ශරීරයේ කොටස් කපනවා නම්, එවැනි අවස්ථාවක පවා යමෙක් සිත කිලිටි කරගත්තොත්, එයා මගේ අනුශාසනාව කරන කෙනෙක් නොවෙයි."
source:
https://www.tripitaka.online/sutta/334
බුදුදහමට අනුව සොරෙකුට තමන්ව මරා දැමීමට ඉඩ දී බලා සිටිය යුතු නැත. බුදුරජාණන් වහන්සේ කිසිම විටක අකර්මණ්ය වීමට හෝ තමන්ගේ ජීවිතය විනාශ කර ගැනීමට ඉඩ දෙන ලෙස දේශනා කර නැත.
මෙම උපමාවෙන් උන්වහන්සේ පැහැදිලි කළේ තමන්ගේ සිත පාලනය කරගන්නා ආකාරය මිස, අනතුරකදී ක්රියා කළ යුතු ආකාරය නොවේ.
1. ආත්මාරක්ෂාව සහ බුද්ධිමත් ක්රියාකාරීත්වය
අනතුරක් හෝ ප්රහාරයක් එල්ල වන අවස්ථාවකදී ඉන් බේරීමට උපරිමයෙන් උත්සාහ කිරීම, පලායාම හෝ බුද්ධිමත්ව තමන්ව ආරක්ෂා කර ගැනීම වරදක් නොවේ. බුදුදහම සැමවිටම අගය කරන්නේ අප්රමාදී බව සහ ප්රඥාවයි.
2. "සිත කිලිටි කර නොගැනීම" යනු කුමක්ද?
කියත් උපමාවෙන් (කකචූපම සූත්රය) බුදුරජාණන් වහන්සේ අවධාරණය කළේ බාහිරින් කුමන දරුණු තත්ත්වයකට මුහුණ දුන්නත්, තමන්ගේ සිත ඇතුළතින් වෛරය, ක්රෝධය හෝ පළිගැනීමේ චේතනාව ඇති කර නොගත යුතු බවයි.
• ද්වේෂයෙන් ක්රියා කිරීම: "මූව මරාගෙන මැරෙනවා" යන වෛරී සිතුවිල්ල සිත කිලිටි කරයි. එම සිතුවිල්ලෙන් මියගියහොත් උපදින්නේ අපායකය.
• ප්රඥාවෙන් ක්රියා කිරීම: සොරෙකුගෙන් බේරීමට උත්සාහ කරන්නේ වෛරයකින් තොරව, තමන්ගේ ජීවිතය රැකගැනීමේ පිරිසිදු චේතනාවෙන් නම්, එතැන සිත කිලිටි වීමක් සිදු නොවේ.
3. උපමාවේ සැබෑ අර්ථය
මෙය බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ උත්කෘෂ්ට (උපරිම) සීමාවයි. එදිනෙදා ජීවිතයේදී අපට මුහුණ දීමට සිදුවන සුළු සුළු බැණ වැදීම්, දොස් කීම් හෝ අසාධාරණකම් හමුවේ සිත කිලිටි කර නොගෙන ඉවසීම ප්රගුණ කිරීමට මෙම දරුණු උපමාව රුකුලක් කරගත යුතුය.
------
Post added on Oct 9, 2026 at 6:45 PM
. ආත්මාරක්ෂාව සහ කර්මය (Kamma) අතර සම්බන්ධය
බුදුදහමේ කර්මය ක්රියාත්මක වන ආකාරය සහ ආත්මාරක්ෂාව තේරුම් ගැනීමට කරුණු කිහිපයක් වැදගත් වේ:
• චේතනාව (Intention) ප්රධාන වේ: බුදුදහමේ කර්මය තීරණය වන්නේ චේතනාව මතයි. සොරෙකුගෙන් බේරීමට ඔබ ක්රියා කරන විට, ඔබේ චේතනාව සොරාව මැරීම හෝ ඔහුට රිදවීම නොව "තමන්ගේ ජීවිතය බේරා ගැනීම" නම්, එතැන දරුණු අකුසල් කර්මයක් සිදු නොවේ.
• සියල්ල කර්මය නිසාම සිදු නොවේ (නියාම ධර්ම): කෙනෙකුට අනතුරක් වන්නේ පෙර කල කර්මයක් නිසාම නොවේ. ස්වභාවික විපත්, අනුන්ගේ උපද්රව (සොරුන්) වැනි බාහිර කරුණු (උතු නියාම, චිත්ත නියාම ආදිය) නිසාද අනතුරු සිදුවේ. එබැවින් "සියල්ල කර්මය" කියා උපේක්ෂාවෙන් බලා සිටීම බුදුදහම අනුමත නොකරයි.
• වීරිය සහ ප්රඥාව (Effort and Wisdom): බුදුරජාණන් වහන්සේ වීරිය (උත්සාහය) අගය කළහ. අනතුරකදී තමන්ගේ ජීවිතය රැක ගැනීමට වීරිය සහ ප්රඥාව යෙදවීම කුසල් සහගත ක්රියාවකි.
සාරාංශය: බුදුදහමේ මධ්යම ප්රතිපදාව
බුදුදහම යනු අන්තගාමී දහමක් නොවේ. එය මධ්යම ප්රතිපදාවයි.
1. පළමු පියවර: බුද්ධිමත්ව අනතුරෙන් බේරීමට උපරිම උත්සාහ කිරීම (ආත්මාරක්ෂාව).
2. දෙවන පියවර: යම් හෙයකින් බේරීමට කිසිසේත්ම නොහැකි, මරණය නියත අවස්ථාවකදී (කියතෙන් කපන අවස්ථාව වැනි), වෛරයෙන් හෝ බියෙන් තොරව, සිත මෛත්රියෙන් හෝ ධර්මානුකූලව තබාගෙන මියයාම. (එවිට මීළඟ උත්පත්තිය සුගතිගාමී වේ).
------
Post added on Oct 9, 2026 at 6:46 PM