මේ රුවන්වැලි මහා සෑ මළුව තුළ ඈතින් පේන්නෙ භාතිකාභය රජ ප්‍රතිමාව මුලින්ම තිබුණු විදිහයි. අද රුවන්වැලි මහා සෑය වන්දනා කරන්න යන කෙනෙකුට සලපතල මළුවේ තිබෙන බුදු මැදුර පසුකොට ඉදිරියට යන විට මහා සෑයට වන්දනා කරගෙන සිටින ඒ ප්‍රතිමාව දකින්න ලැබෙනවා. දැන් මේ පිළිමෙ තිබෙන්නේ වීදුරු ගහපු කුටියක් ඇතුළේ. ක්‍රි. පූ. 20 ඉඳන් ක්‍රි.ව. 7 දක්වා අවුරුදු 28ක් අනුරාධපුරේ රාජ්ජය කරපු භාතිකාභය රජ්ජුරුවො කූටකණ්ණතිස්ස රජුගේ පුතෙක් . පියාගේ අභාවයෙන් පසු ඔහු සිහසුනට පත් වුණා.
රජ්ජුරුවො මහා දාගැබ දිහා බලාගෙන ඉන්නේ දෑත් එක්කොට වඳිමින් හෙවත් අංජලී මුද්‍රාවෙන්. අඩි 8ක් පමණ උස ප්‍රතිමාවේ උඩුකය නිරුවත්. ඇඳුම් සරලයි. ලංකාවේ පැරණිම රජ පිළිමයක් ලෙසත් මෙය සැලකෙනවා. මේ පිළිමෙ පාදමේ ‘බතික තිස‘ කියන නම කොටා තිබෙනවා. ඒ නිසා හඳුනාගන්න පහසු වුණා. පිළිමෙ බොහෝ කලක් පොළොවට යටවි පැවති නිසා එහි සියුම් ලක්ෂණ ගෙවීගොස් තිබෙනවා.
අද අපේ බොදුනුවන් රුවන්වැලි සෑයට නිතර ගිහින් වඳිනවා පුදනවා නේද? කිරි ආහාර පුජා, මල් පූජා, කප්රුක් පූජා තියනවානේ. සමහරුන්ට ඉතින් මහ සෑයට කොච්චර පූජා කළත් මදිනේ. ඒ වාගේම භාතිකාභය රජ්ජුරුවොත් ඒ කාලෙ අපට පුදුම හිතෙන විදිහේ පුජා පවත්වා තිබෙන බව මහාවංශයේ ලියා තිබෙනවා. රජතුමා හැම දවසක්ම උදෑසන ආහාර අනුභව කළේ රුවන්වැලි මහා සෑයට වන්දනා කිරීමෙන් පසුවයි .හවසටත් රුවන්වැලි මහා සෑයට වන්දනාමාන කිරීමෙන් පසුව ආහාරගත්බව මහාවංශයෙන් පැහැදිලි වෙනවා දවසට තුන් වතාවක් බුද්ධෝපස්ථානය පිණිස මහ සෑයට යාමට රජ්ජුරුවො පුරුදු වී සිටියා . දවසට දෙ වරක් බෙර වැයුම් සහිතව මල් පූජාව නොකඩවා පවත්වා තිබෙනවා.
මහාවංශයේ මේ කොටස කියවා බලන්නකෝ: ‘‘ දෑඟුලක් ඝනකමට මනෝශිලා නම් සුවඳ මැටි කබලින් සෑය ආලේප කරවා, පෙර සේම මල් ගැසීම කරවීය. ඉක්බිති පාදමේ සිට ඡත්‍රය තෙක්ම මල් රාශියක් විසුරුවා ඒ මල් රැසින් සෑය වැසීය. අභය වැවෙන් යන්ත්‍ර මගින් ජලය ඉහළට නංවාගෙන, ඒ ජලයෙන් ශ්‍රද්ධාවන්ත ඒ රජු සෑය තෙමමින් ජල පූජාව කරවීය. ආලේප කටයුතු හුණු සියක් ගැලක් ගෙන්වා, මුතු ඇට සහ තලතෙල් දමා මනා කොට අඹරා හුණු පිරියම් කරවීය. පබළු දැලක් කරවා ඒ සෑයෙහි බහා, රියසක පමණ රන් පියුම් තනවා සන්ධියක් පාසා ඒවා අවුළුවා, එතැනින් බිම තෙක් මුතු වැල් එල්වා පියුම් ද එහි එල්වා මහ සෑය පිදීය.
වර්ෂයක් පාසා මහ සෑයේ සුනු ආලේප කිරීමේ මංගල්‍යය කරවූ රජු ජය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේටත් බෝධි ස්නාන පූජා නමින් පැන්පහසු කරවීමේ පූජාවක් කර තිබෙනවා. මිහින්තලේ දහසක් භික්ෂු සංඝයාට හැම කල්හිම සලාකබත් දානය පූජා කරන්නත් රජ්ජුරුවො නියෝග කර තිබෙනවා. මේ රජුගේ කාලයට අයත්වන කලාඔය නිම්නයේ ඇති සෙල්ලිපියක අනුලපවත නම් විහාරයට කරන ලද ඉඩම් පූජා ගැන විස්තර සඳහන් වී තිබෙනවා.
ඊට අමතරව ලෝවාමහාපායේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතුවලටත් දායක වෙලා. රෝමයට දූතයන් යවා පබළු ගෙන්වා ඒවායින් දැල් කරවා, රුවන්වැලි මහ සෑය සුනු පිරියම් කර පබළු දැලකින් සරසවා පූජාවක් කළ බවත් මහාවංශය කියනවා. මේවා අපට අදහන්න අමාරු දේවල් නේද? තම රාජ්‍ය සමය තුළ දී, මස් මාංශ විකිණීමත් සතුන් මැරීමත් සහමුලින් ම නවතා, රට ම ධාර්මික කරගැනීමට රජු උත්සාහ දරා තිබෙනවා.
රජ්ජුරුවො අවුරුදු 28ක් රජකම් කිරීමෙන් පේන්නේ රටවැසියා ඔහුගේ දැහැමි පාලන පිළීවෙතට කැමති වුණු බව නේද? ඒකනෙ කවුරු හරි මුල්වී රජ්ජුරුවන්ගේ පිළිමයක් අදත් අපට දකින්න හැදුවෙ නේද?
කුසුම්සිරි විජයවර්ධන
රජ්ජුරුවො මහා දාගැබ දිහා බලාගෙන ඉන්නේ දෑත් එක්කොට වඳිමින් හෙවත් අංජලී මුද්‍රාවෙන්. අඩි 8ක් පමණ උස ප්‍රතිමාවේ උඩුකය නිරුවත්. ඇඳුම් සරලයි. ලංකාවේ පැරණිම රජ පිළිමයක් ලෙසත් මෙය සැලකෙනවා. මේ පිළිමෙ පාදමේ ‘බතික තිස‘ කියන නම කොටා තිබෙනවා. ඒ නිසා හඳුනාගන්න පහසු වුණා. පිළිමෙ බොහෝ කලක් පොළොවට යටවි පැවති නිසා එහි සියුම් ලක්ෂණ ගෙවීගොස් තිබෙනවා.
අද අපේ බොදුනුවන් රුවන්වැලි සෑයට නිතර ගිහින් වඳිනවා පුදනවා නේද? කිරි ආහාර පුජා, මල් පූජා, කප්රුක් පූජා තියනවානේ. සමහරුන්ට ඉතින් මහ සෑයට කොච්චර පූජා කළත් මදිනේ. ඒ වාගේම භාතිකාභය රජ්ජුරුවොත් ඒ කාලෙ අපට පුදුම හිතෙන විදිහේ පුජා පවත්වා තිබෙන බව මහාවංශයේ ලියා තිබෙනවා. රජතුමා හැම දවසක්ම උදෑසන ආහාර අනුභව කළේ රුවන්වැලි මහා සෑයට වන්දනා කිරීමෙන් පසුවයි .හවසටත් රුවන්වැලි මහා සෑයට වන්දනාමාන කිරීමෙන් පසුව ආහාරගත්බව මහාවංශයෙන් පැහැදිලි වෙනවා දවසට තුන් වතාවක් බුද්ධෝපස්ථානය පිණිස මහ සෑයට යාමට රජ්ජුරුවො පුරුදු වී සිටියා . දවසට දෙ වරක් බෙර වැයුම් සහිතව මල් පූජාව නොකඩවා පවත්වා තිබෙනවා.
මහාවංශයේ මේ කොටස කියවා බලන්නකෝ: ‘‘ දෑඟුලක් ඝනකමට මනෝශිලා නම් සුවඳ මැටි කබලින් සෑය ආලේප කරවා, පෙර සේම මල් ගැසීම කරවීය. ඉක්බිති පාදමේ සිට ඡත්‍රය තෙක්ම මල් රාශියක් විසුරුවා ඒ මල් රැසින් සෑය වැසීය. අභය වැවෙන් යන්ත්‍ර මගින් ජලය ඉහළට නංවාගෙන, ඒ ජලයෙන් ශ්‍රද්ධාවන්ත ඒ රජු සෑය තෙමමින් ජල පූජාව කරවීය. ආලේප කටයුතු හුණු සියක් ගැලක් ගෙන්වා, මුතු ඇට සහ තලතෙල් දමා මනා කොට අඹරා හුණු පිරියම් කරවීය. පබළු දැලක් කරවා ඒ සෑයෙහි බහා, රියසක පමණ රන් පියුම් තනවා සන්ධියක් පාසා ඒවා අවුළුවා, එතැනින් බිම තෙක් මුතු වැල් එල්වා පියුම් ද එහි එල්වා මහ සෑය පිදීය.
වර්ෂයක් පාසා මහ සෑයේ සුනු ආලේප කිරීමේ මංගල්‍යය කරවූ රජු ජය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේටත් බෝධි ස්නාන පූජා නමින් පැන්පහසු කරවීමේ පූජාවක් කර තිබෙනවා. මිහින්තලේ දහසක් භික්ෂු සංඝයාට හැම කල්හිම සලාකබත් දානය පූජා කරන්නත් රජ්ජුරුවො නියෝග කර තිබෙනවා. මේ රජුගේ කාලයට අයත්වන කලාඔය නිම්නයේ ඇති සෙල්ලිපියක අනුලපවත නම් විහාරයට කරන ලද ඉඩම් පූජා ගැන විස්තර සඳහන් වී තිබෙනවා.
ඊට අමතරව ලෝවාමහාපායේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතුවලටත් දායක වෙලා. රෝමයට දූතයන් යවා පබළු ගෙන්වා ඒවායින් දැල් කරවා, රුවන්වැලි මහ සෑය සුනු පිරියම් කර පබළු දැලකින් සරසවා පූජාවක් කළ බවත් මහාවංශය කියනවා. මේවා අපට අදහන්න අමාරු දේවල් නේද? තම රාජ්‍ය සමය තුළ දී, මස් මාංශ විකිණීමත් සතුන් මැරීමත් සහමුලින් ම නවතා, රට ම ධාර්මික කරගැනීමට රජු උත්සාහ දරා තිබෙනවා.
රජ්ජුරුවො අවුරුදු 28ක් රජකම් කිරීමෙන් පේන්නේ රටවැසියා ඔහුගේ දැහැමි පාලන පිළීවෙතට කැමති වුණු බව නේද? ඒකනෙ කවුරු හරි මුල්වී රජ්ජුරුවන්ගේ පිළිමයක් අදත් අපට දකින්න හැදුවෙ නේද?
කුසුම්සිරි විජයවර්ධන
කලින් ලයික් එකක් හලලා ගියාට අද තමා ලිපිය කියෙව්වෙ. තුති
