මේ දිනවල කඨින පිංකම් පැවැත් වේ. ඒ සම්බන්ධයෙන් විවිධ කසුකුසු සමාජය තුල ඇත. එනිසා ධර්මානුකූලව ඒ පිළිබඳව කෙටි හැඳින්වීමක් ඉදිරිපත් කරමි.
කඨිනය යනු කුමක් ද?
කඨිනය යනු බුද්ධ ශාසනයේ වැදගත් සංස්කෘතික හා ආගමික සිරිතකි. එය විශේෂයෙන් වස් කාලය අවසානයේ සිදු කෙරෙන පිංකමකි. කඨිනය පිළිබඳ මූලික කරුණු කිහිපයක් මෙසේය:
1. අර්ථය:
"කඨින" යන පාලි වචනයේ අර්ථය "දැඩි" හෝ "ස්ථිර" යන්නයි. මෙය භික්ෂූන්ගේ සීලය හා සමාධිය ශක්තිමත් කිරීමේ අරමුණ නිරූපණය කරයි.
2. කාලය:
කඨින පිංකම සිදු කරනු ලබන්නේ වස් කාලය අවසන් වූ පසු මාස එකක කාලයක් තුළය (බොහෝ විට ඔක්තෝබර් - නොවැම්බර් මාසවල).
3. ප්රධාන කාර්යය:
කඨින පිංකමේ ප්රධාන අංගය වන්නේ භික්ෂූන් වහන්සේලාට විශේෂ චීවරයක් පූජා කිරීමයි. මෙය "කඨින චීවරය" ලෙස හැඳින්වේ.
4. සම්ප්රදාය:
මහා වග්ගපාලියේ සඳහන් වන පරිදි, බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මෙම සිරිත අනුමත කර ඇත:
"අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, වස්සං වුත්ථානං භික්ඛූනං කඨිනං අත්ථරිතුං." (Mv 7.1.3)
"මහණෙනි, වස් විසූ භික්ෂූන්ට කඨිනය පැතිරවීමට අනුදනිමි."
5. ආනිසංස:
කඨින පිංකමෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට විශේෂ වරප්රසාද කිහිපයක් ලැබේ. උදාහරණ ලෙස, මාස පහක් දක්වා අතිරේක චීවර තබා ගැනීමේ අවසරය.
6. ගිහි පිංකම:
ගිහි පින්වතුන්ට මෙය මහත් පිනක් රැස් කර ගැනීමේ අවස්ථාවකි. ඔවුන් සාමූහිකව එක්ව චීවර පූජා කිරීම, දානමය පිංකම් සිදු කිරීම වැනි කුසල ක්රියා සිදු කරති.
7. සමගිය:
කඨින පිංකම සංඝයා වහන්සේලාගේ සහ ගිහි පින්වතුන්ගේ සමගිය වර්ධනය කරයි.
8. සීමාව:
එක් ආරාමයක එක් වසක් කාලයකට එක් කඨින පිංකමක් පමණක් සිදු කළ හැකිය.
කඨින පිංකම බෞද්ධ සංස්කෘතියේ වැදගත් අංගයක් වන අතර, එය සංඝයා වහන්සේලා සහ ගිහි පින්වතුන් අතර සම්බන්ධතාව ශක්තිමත් කරන අවස්ථාවක් ලෙස සැලකේ.
කඨින පිංකම අට මහා කුසලයක් ද?
කඨින පිංකම සෘජුවම අට මහා කුසලයක් ලෙස නම් කර නොමැති නමුත්, එය බොහෝ කුසල් රැස් කර ගැනීමේ අවස්ථාවක් බව සැලකිය හැකිය. කඨින පිංකම තුළ අට මහා කුසලයට අයත් බොහෝ අංග ඇතුළත් වේ. මෙය පැහැදිලි කිරීමට උත්සාහ කරමි:
1. අට මහා කුසලය:
අට මහා කුසලය යනු කාමාවචර කුසල් අටකි. ඒවා නම්:
- දාන සහගත චිත්ත 2
- සීල සහගත චිත්ත 2
- භාවනා සහගත චිත්ත 2
- අපචායන සහගත චිත්ත 1
- වෙය්යාවච්ච සහගත චිත්ත 1
2. කඨින පිංකමේදී සිදුවන කුසල්:
a) දානය:
- චීවර පූජා කිරීම
- ආහාරපාන පූජා කිරීම
- අනෙකුත් පරිෂ්කාර පූජා කිරීම
b) සීලය:
- පංචසීලය සමාදන් වීම
- අටසිල් සමාදන් වීම (සමහර අවස්ථාවල)
c) භාවනාව:
- බුද්ධානුස්සති භාවනාව
- මෙත්තා භාවනාව
d) අපචායන:
- සංඝයා වහන්සේලාට වැඳීම
- බුද්ධ වන්දනාව
e) වෙය්යාවච්ච:
- පිංකම සංවිධානය කිරීම
- සංඝයා වහන්සේලාට උපස්ථාන කිරීම
3. අතිරේක කුසල්:
- පත්තිදානය (පින් අනුමෝදන් කිරීම)
- පත්තානුමෝදනය (අනුන්ගේ පිනට සතුටු වීම)
- ධර්ම ශ්රවණය
- ධර්ම දේශනා කිරීම
අංගුත්තර නිකායේ දාන සූත්රයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:
"අට්ඨිමානි, භික්ඛවෙ, දානානි. කතමානි අට්ඨ? ආසජ්ජ දානං දෙති, භයා දානං දෙති, අදාසි මෙති දානං දෙති, දස්සති මෙති දානං දෙති, සාහු දානන්ති දානං දෙති, අහං පචාමි, ඉමෙ න පචන්ති, න අරහාමි පචන්තො අපචන්තානං දානං න දාතුන්ති දානං දෙති, ඉදං මෙ දානං දදතො කල්යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡතීති දානං දෙති, චිත්තාලඞ්කාරචිත්තපරික්ඛාරත්ථං දානං දෙතීති." (AN 8.31)
"මහණෙනි, මේ දාන අටකි. කවර අටක්ද? සම්මුඛ වූ විට දන් දෙයි, බියෙන් දන් දෙයි, මට දුන්නේය යි දන් දෙයි, මට දෙනු ඇතැයි දන් දෙයි, දන් දීම යහපත් යයි දන් දෙයි, මම පිසිමි මොවුන් නොපිසති, පිසන මම නොපිසන මොවුනට දන් නොදී සිටීමට නොසුදුසුය යි දන් දෙයි, මෙසේ දන් දෙන මට කල්යාණ කීර්ති ශබ්දයක් පැතිරෙනු ඇතැයි දන් දෙයි, සිත අලංකාර කිරීම සඳහා සිත පිරිකර කිරීම සඳහා දන් දෙයි."
මෙම සූත්රයෙන් පැහැදිලි වන්නේ දානයේ චේතනාව අනුව එහි ආනිසංස වෙනස් වන බවයි. කඨින පිංකමේදී ඉහළම චේතනාවෙන් දානාදී කුසල් සිදු කිරීමෙන් මහත් ආනිසංස ලැබිය හැකිය.
එබැවින්, කඨින පිංකම සෘජුවම අට මහා කුසලයක් නොවුනද, එහිදී අට මහා කුසලයට අයත් බොහෝ කුසල් සිදු කළ හැකි බව පැහැදිලි වේ.
කඨිනය යනු කුමක් ද?
කඨිනය යනු බුද්ධ ශාසනයේ වැදගත් සංස්කෘතික හා ආගමික සිරිතකි. එය විශේෂයෙන් වස් කාලය අවසානයේ සිදු කෙරෙන පිංකමකි. කඨිනය පිළිබඳ මූලික කරුණු කිහිපයක් මෙසේය:
1. අර්ථය:
"කඨින" යන පාලි වචනයේ අර්ථය "දැඩි" හෝ "ස්ථිර" යන්නයි. මෙය භික්ෂූන්ගේ සීලය හා සමාධිය ශක්තිමත් කිරීමේ අරමුණ නිරූපණය කරයි.
2. කාලය:
කඨින පිංකම සිදු කරනු ලබන්නේ වස් කාලය අවසන් වූ පසු මාස එකක කාලයක් තුළය (බොහෝ විට ඔක්තෝබර් - නොවැම්බර් මාසවල).
3. ප්රධාන කාර්යය:
කඨින පිංකමේ ප්රධාන අංගය වන්නේ භික්ෂූන් වහන්සේලාට විශේෂ චීවරයක් පූජා කිරීමයි. මෙය "කඨින චීවරය" ලෙස හැඳින්වේ.
4. සම්ප්රදාය:
මහා වග්ගපාලියේ සඳහන් වන පරිදි, බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මෙම සිරිත අනුමත කර ඇත:
"අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, වස්සං වුත්ථානං භික්ඛූනං කඨිනං අත්ථරිතුං." (Mv 7.1.3)
"මහණෙනි, වස් විසූ භික්ෂූන්ට කඨිනය පැතිරවීමට අනුදනිමි."
5. ආනිසංස:
කඨින පිංකමෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට විශේෂ වරප්රසාද කිහිපයක් ලැබේ. උදාහරණ ලෙස, මාස පහක් දක්වා අතිරේක චීවර තබා ගැනීමේ අවසරය.
6. ගිහි පිංකම:
ගිහි පින්වතුන්ට මෙය මහත් පිනක් රැස් කර ගැනීමේ අවස්ථාවකි. ඔවුන් සාමූහිකව එක්ව චීවර පූජා කිරීම, දානමය පිංකම් සිදු කිරීම වැනි කුසල ක්රියා සිදු කරති.
7. සමගිය:
කඨින පිංකම සංඝයා වහන්සේලාගේ සහ ගිහි පින්වතුන්ගේ සමගිය වර්ධනය කරයි.
8. සීමාව:
එක් ආරාමයක එක් වසක් කාලයකට එක් කඨින පිංකමක් පමණක් සිදු කළ හැකිය.
කඨින පිංකම බෞද්ධ සංස්කෘතියේ වැදගත් අංගයක් වන අතර, එය සංඝයා වහන්සේලා සහ ගිහි පින්වතුන් අතර සම්බන්ධතාව ශක්තිමත් කරන අවස්ථාවක් ලෙස සැලකේ.
කඨින පිංකම අට මහා කුසලයක් ද?
කඨින පිංකම සෘජුවම අට මහා කුසලයක් ලෙස නම් කර නොමැති නමුත්, එය බොහෝ කුසල් රැස් කර ගැනීමේ අවස්ථාවක් බව සැලකිය හැකිය. කඨින පිංකම තුළ අට මහා කුසලයට අයත් බොහෝ අංග ඇතුළත් වේ. මෙය පැහැදිලි කිරීමට උත්සාහ කරමි:
1. අට මහා කුසලය:
අට මහා කුසලය යනු කාමාවචර කුසල් අටකි. ඒවා නම්:
- දාන සහගත චිත්ත 2
- සීල සහගත චිත්ත 2
- භාවනා සහගත චිත්ත 2
- අපචායන සහගත චිත්ත 1
- වෙය්යාවච්ච සහගත චිත්ත 1
2. කඨින පිංකමේදී සිදුවන කුසල්:
a) දානය:
- චීවර පූජා කිරීම
- ආහාරපාන පූජා කිරීම
- අනෙකුත් පරිෂ්කාර පූජා කිරීම
b) සීලය:
- පංචසීලය සමාදන් වීම
- අටසිල් සමාදන් වීම (සමහර අවස්ථාවල)
c) භාවනාව:
- බුද්ධානුස්සති භාවනාව
- මෙත්තා භාවනාව
d) අපචායන:
- සංඝයා වහන්සේලාට වැඳීම
- බුද්ධ වන්දනාව
e) වෙය්යාවච්ච:
- පිංකම සංවිධානය කිරීම
- සංඝයා වහන්සේලාට උපස්ථාන කිරීම
3. අතිරේක කුසල්:
- පත්තිදානය (පින් අනුමෝදන් කිරීම)
- පත්තානුමෝදනය (අනුන්ගේ පිනට සතුටු වීම)
- ධර්ම ශ්රවණය
- ධර්ම දේශනා කිරීම
අංගුත්තර නිකායේ දාන සූත්රයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:
"අට්ඨිමානි, භික්ඛවෙ, දානානි. කතමානි අට්ඨ? ආසජ්ජ දානං දෙති, භයා දානං දෙති, අදාසි මෙති දානං දෙති, දස්සති මෙති දානං දෙති, සාහු දානන්ති දානං දෙති, අහං පචාමි, ඉමෙ න පචන්ති, න අරහාමි පචන්තො අපචන්තානං දානං න දාතුන්ති දානං දෙති, ඉදං මෙ දානං දදතො කල්යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡතීති දානං දෙති, චිත්තාලඞ්කාරචිත්තපරික්ඛාරත්ථං දානං දෙතීති." (AN 8.31)
"මහණෙනි, මේ දාන අටකි. කවර අටක්ද? සම්මුඛ වූ විට දන් දෙයි, බියෙන් දන් දෙයි, මට දුන්නේය යි දන් දෙයි, මට දෙනු ඇතැයි දන් දෙයි, දන් දීම යහපත් යයි දන් දෙයි, මම පිසිමි මොවුන් නොපිසති, පිසන මම නොපිසන මොවුනට දන් නොදී සිටීමට නොසුදුසුය යි දන් දෙයි, මෙසේ දන් දෙන මට කල්යාණ කීර්ති ශබ්දයක් පැතිරෙනු ඇතැයි දන් දෙයි, සිත අලංකාර කිරීම සඳහා සිත පිරිකර කිරීම සඳහා දන් දෙයි."
මෙම සූත්රයෙන් පැහැදිලි වන්නේ දානයේ චේතනාව අනුව එහි ආනිසංස වෙනස් වන බවයි. කඨින පිංකමේදී ඉහළම චේතනාවෙන් දානාදී කුසල් සිදු කිරීමෙන් මහත් ආනිසංස ලැබිය හැකිය.
එබැවින්, කඨින පිංකම සෘජුවම අට මහා කුසලයක් නොවුනද, එහිදී අට මහා කුසලයට අයත් බොහෝ කුසල් සිදු කළ හැකි බව පැහැදිලි වේ.
