ඉදිරියට සිතීමට කරුණු කිහිපයක් කියන්නම් මචන්.
1. බුද්ධ චරිතය සම්බන්ධ ස්ථාන අතර දුර ගැන පොඩ්ඩක් හිතපන්. උදාහරනෙකට, මහමායා දේවිය ගැබ් ගත් පසු පිළිසිඳ ගැනීමට කෝසලයට ගියානෙ. බඩදරු අම්ම කෙනෙක් ඔය කියන කි.මී. දහස් ගනනක දුර යන ආකාරය, ගිලන්වූ බුදු හාමුදුරුවො පිරිනිවන සඳහා මල්ල රටට වැඩම වීම.
ඇරත් පළමු දරුවා බිහිවීමට මව ගාවට යන සිරිතක් තියෙන්නෙ ඉන්දියාවෙ නෙවේ, මෙහෙ.
2. බුද්ධත්වය සඳහා බවුන් වඩන අතරතුර මාර සේනාව ආවා කියනවනෙ ඊක නවත්වන්ඩ. ඒ වෙලාවෙ ලඟ හිටපු දෙවිවරු පළා යද්දි බෝසතුන් අසල ඉතුරු උනේ දැඩිමුණ්ඩ විතරයි. ඒක කෝල්මුර කවි වල තියනව හොඳට. නමුත් එතුමගෙ උපන් ගම උග්ගල් නුවර හෙවත් අලුත් නුවර, මාවනැල්ලට කිට්ටුව.
එතකොට, මෙහෙ ඉපදුනු දැඩිමුණ්ඩ, ප්රවාහනයාවත් දියුනු නැති ඒ කාලේ බුද්ධගයාවට ගියාද බෝසතුන් රකින්ඩ?
3. බුදුසිරිතේ සඳහන් වන නායකයින් රැසකගෙ නම් සඳහන් සෙල් ලිපි කිසිවක්, ඉන්දියාවෙන් හමු නොවන මුත් මෙහි හමු වීම.
4. බුදුවරු ඉපදුනා කියන මධ්ය මණ්ඩලයක් ගැන කියවෙනවනෙ. ඉතින් ඒ ප්රදේශය කොහෙ නමුත් මධ්ය ප්රදේශයක තිබිය යුතු නේද? රාජාවලියෙ දීර්ඝව විස්තර කරනව බුදුවරු ඉපදෙන තැන් සහ ඉපදෙන්නෙ නැති ප්රදේශ මොනවද කියන එක. ඒ ගැන පොඩ්ඩක් හොයපන්. ඒ වගේම ඔය කියන මධ්ය මණ්ඩලය සඳහන් වෙන්නෙ, මෙහෙ ඉපදිලා දේවත්වයෙන් අදහපු ප්රාදේශීය දෙවිවරු වෙනුවෙන් තනපු කෝල්මුර කවි සහ සැහැලි වල.
5.තපස්සු භල්ලුකත් කේශ ධාතු අරන් ඉන්දියාවෙ ඉඳන් ඇවිත් දාගැබ් හැදුවෙ මෙහෙලු. සර්වඥ ධාතු බහුතරයක් වැඩ වසන්නෙත් මෙහෙලු. බුදු සසුනෙ කෙලවර සියලු සර්වඥ ධාතූන් වහන්සේලා එක්ව පෙළහර පාන්නෙත් මෙහෙලු. දැනට රෝහිනී ගඟේ ජල ප්රශ්නය පැත්තකින් තිබ්බත් බුදු හාමුදුරුවො විසඳපු සිවිල් ගැටලු සියල්ල ඇතිවෙල තියෙන්නෙත් මෙහෙලු. බුදුන් පිරිනිවන් පාල වසර දෙතුන් සියයක් යද්දි ඉන්දියාවෙ සාශනය විනාශ වෙලා යද්දි ඉතුරු උනෙත් මෙහෙලු. ඉන්දියාවෙ ඉපදුනත් අතීත හැම බුදුවරයෙක්ම වැඩම කරල තියෙන්නෙත් , සාශනය පිහිටල තියෙන්නෙත් මෙහෙලු.
දැන් ඉන්න අපේ අය භාරත වන්දනාවෙ වසරකට වරක් ගියත්, බෞද්ධ සිද්ධස්තාන නරඹන්ඩ විදේශිකයො ආව කියලත් දේශාටන වාර්ථා තියෙන්නෙ ලන්කාව ගැන විතරලු. ඒ විතරක් නෙවේ, අපේ රජවරු සිරිපා කරුණා කරා කියල මිසක් ඉන්දියාවෙ වන්දනා ටුවර් ගියාද කියලත් හොයපන්.
6. බෝසතුන් සිහිය පිහිටුවාගෙන භාවනා කරපු මැයි මාසේ, බුද්ධගයාවෙ උශ්නත්වෙත් පොඩ්ඩක් හොයල බලපන්. ඒ වගේම සසර කලකිරිල රජවරු භාවන කරන්ඩ හිමාලය කන්දට ගිහින් කොහොම භාවනා කරන්ඩ ඇත්ද?
7.බුදු වීමට පිට දුන්න කියන ඉන්දියාවෙ තිබ්බ බෝ ගස ලොකු කාලයක් යන්ඩ කලින් විනාශ වුනේ කොහොමද?
8. පස්මහ බැලුම් වලදි බැලුවෙ දීපයයි. අර්ධද්වීපයක් හෝ මහද්වීපයක් නෙවෙයි. අනික බුදුවරයෙක් බලන්නෙ සිය දහම අවබෝධ කරගන්ට පුලුවන් පිරිසක් මිස මහා ලොකු ජනගහනයක් නෙවේ. එහෙම නම් උන්වහන්සේ ඉපදෙන්ඩ ඕනෙ ඉන්දියාවෙඩ? චිනයෙද?
කරුනු නම් එමටයි මචන්, උබලම හොයාගනිල්ල.
අනේ මන්දා? බහුබූත කියවලා ඇයි බන් මොලේ කුරැවල් කර ගන්නෙ? උඹ හිතාන ඉන්නේ ලෝකෙම ඉන්න ඉතිහාඥයෝ මෝඩයෝ නැත්තන් කුමන්ත්රණ කාරයෝ කියලද බුදුන් උපන් දේශය වරද්ද ගන්න. බෞද්ධකමටත් නිග්රහ නොකර මේවගේ වල්පල් දාන්න එපා බන්.




