අප මිනිස් ලොව ඉපිද සිටින්නේ ඉතාමත් සුළු කලකටයි. නමුත් මේ සුළු කාලය තුළ දී බොහෝ දේ කරන්නට තියෙනවා. එනිසා අපට සිතෙන්නේ ගොඩාක් කාලය අපට තියෙනවා කියලයි. නැහැ… ඇත්තෙන්ම අපට තියෙන්නේ ඉතාමත් සුළු කාලයයි. මේ සුළු කාලයේදීත් අප ලද මිනිස් ජීවිතයේ යම්කිසි සාර්ථකත්වයක් ලබාගන්නට ඕන. සැපවත් ලෙස ජීවිතය ගත කරන්නට ඕන. පින් රැස් කරගන්නටත් ඕන. සතර අපායට නොවැටෙන ලෙස ජීවිතය රැක ගන්නටත් ඕන. මරණින් මතු සුගතියේ උපත ලබන්නට ත් ඕන. සසරෙන් එතෙර වෙන වැඩපිළිවෙලක් ඇති කරගන්නටත් ඕන.
ඇත්තෙන්ම සසරක සැරිසරන බව අපට තේරෙන්නේ නැහැ. අප තුළ පටිච්ච සමුප්පාදයක් ක්රියාත්මක වන බව තේරෙන්නේ නැහැ. අප සිටින්නේ අවිද්යාව තුළ බව තේරෙන්නේ නැහැ. චතුරාර්ය සත්යය අවබෝධ නොවී මේ ගත කරන පෘථග්ජන ජීවිතය ඉතා භයානක වූ, අනතුරුදායක වූ තත්වයක් බව තේරෙන්නෙත් නැහැ. අපේ සිතේ හැමතිස්සෙම පවතින්නේ ඉන්ද්රියන් පිනවිම තුළින් සතුටක් ලබන්නට සිතුවිලි ඇතිකර ගැනීම නේද?
අපට නොතේරෙන, නොවැටහෙන, නොදන්නා ඉතා පුදුමාකාර වාසනාවක් මුණ ගැසී තිබෙනවා. ඒ කියන්නේ මේ මිනිස් ලොව සත්යය පෙන්වා දිය හැකි බුදු කෙනෙක් පහළ වෙලා ධර්මය දේශනා කොට පිරිනිවන් පා තිබෙනවා. ඒ බුදුරජුන් විසින් එදා සමාජයට ඉතා ආශ්චර්යය වූ අද්භූත වූ පරම සුන්ද වූ විස්මිත වූ අපූර්ව වූ ධර්මයක් කියා දී තිබෙනවා. ඒ ධර්මය අපේම භාෂාවෙන්, අපේම හැඟීම් වලින් අසා දැනගන්නට ඇති වාසනාව සුළුපටු දෙයක්ද? සැබැවින්ම කාම මඩ ගොහොරුවේ එරී සිටින අන්ධබාල පෘථග්ජන ජීවිතයෙන් අත්මිදී ශ්රැතවත් ආර්ය ශ්රාවකයන්ගේ ලෝකයට පියනගන්නට මෙයටත් වඩා හොඳ අවස්ථාවක් කවරදාක නම් ආයෙමත් ලැබෙයිද?
ඉතින් පින්වතුනේ, අප කුඩා අවදියේ සිට නොදැනුවත්කමින් හෝ සරණ ගියේ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේවයි. දැන් අපි දැනුවත් වෙමු. අවබෝධයෙන්ම සරණ යමු. ඒ ආශ්චර්යවත් ධර්මය කලණ මිතුරන්ගේ ඇසුරින් අසමු. සිතෙහි දරාගනිමු. මේ අවස්ථාව අප ලද උතුම්ම ක්ෂණ සම්පත්තියයි. ඉතින් ඒ සඳහා ඒ මහා කාරුණික බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බුදු මුවින් ගලා ගිය බ්රහ්මස්වර විහිදෙන මිහිරි හඬින් යුතු වූ ගාථා රත්නයන්ගෙන් කිහිපයක් මා පවසන්නම්. මේ වෙසක් පඬුර ඔබගේ ජීවිතයට ධර්ම ප්රීතිය, සුඛය හා සැනසිල්ල පිරි නිවී සැනසුණු ජීවිතයකට උපකාරී වේවා!
මනුස්සලාභං ලද්ධාන – සද්ධම්මේසුප්පවේදිතේ
යේ ඛණං නාධිගච්ඡන්ති – අතිනාමෙන්ති තේ ඛණං
ජීවිත ප්රතිලාභයකුත් ලැබිලා, මැනැවින් වදාරණ ලද උතුම් සද්ධර්මය අසන්නටත් ලැබිලා තියෙද්දී යමෙක් මේ ක්ෂණ සම්පත්තිය ඇතිකර නොගනිත්ද, ඔවුන් අහිමි කරගන්නේ ක්ෂණ සම්පත්තියමයි.
බහුහි අක්ඛණා වුත්තා – මග්ගස්ස අන්තාරායිකා
කදාචි කරහචි ලෝකේ – උප්පජ්ජන්ති තථාගතා
නිවන් මගට අනතුරුදායක වූ බොහෝ අක්ක්ෂණයන් ඇති බව වදාරලයි තියෙන්නේ. ඉතාමත්ම කලාතුරකින් අතිශයින්ම දුර්ලභවයි තථාගතයන් වහන්සේ පහළ වෙන්නේ.
තස්සිදං සම්මුඛීභූතං – යං ලෝකස්මිං සුදුල්ලභං
මනුස්සපටිලාභෝ ච – සද්ධම්මස්ස ච දේසනා
අලං වායමිතුං තත්ථ – අත්ථ කාමේන ජන්තුනා
මනුස්ස ජීවිත ප්රතිලාභයත්, සද්ධර්ම දේශනාව අසන්නට ලැබීමත් යන යමක් ඇද්ද, එය ලොව අතිශයින්ම දුර්ලභයි. ඒ දුර්ලභ දේ දැන් මනුෂ්යයාට හමු වී ඇත. එහිලා තමාගේ යහපත කැමති මිනිසා විසින් උත්සාහ කිරීම සුදුසුමයි.
කථං විජඤ්ඤා සද්ධම්මං – ඛණෝ වෝ මා උපච්චගා
ඛණාතීතා සෝචන්ති – නිරයම්හි සමප්පිතා
සදහම් දෙසුම් ගැන තේරුම් ගන්නට ඕන. ඔබේ මේ ක්ෂණ සම්පත්තිය අහිමි වෙන්නට එපා! ක්ෂණ සම්පත්තිය අහිමි කරගත් උදවිය නිරයෙහි ඉපදිලා ශෝක කරනවා.
ඉධචේව නං විරාධේති – සද්ධම්මස්ස නියාමතං
වාණිජෝව අතීතත්ථෝ – චිරත්තං අනුතපෙස්සති
මේ ජීවිතයේදීම ක්ෂණ සම්පත්තිය තුළින් සද්ධර්මාවබෝධය ඇතිකරවන ආර්ය මාර්ගය ලැබී තිබියදී එය වරදවා ගත්තොත් පිරිහී ගිය ව්යාපාරිකයෙක් වගේ බොහෝ කල් තැවි තැවී සිටින්නට වේවි.
අවිජ්ජා නිවුතෝ පෝසෝ – සද්ධම්මං අපරාධිකෝ
ජාති මරණ සංසාරං – චිරං පච්චනුභොස්සති
අවිද්යවෙන් වැසුණු පුද්ගලයා සද්ධර්මය වැරදි ලෙස ගැනීම නිසා උපදින මැරෙන සංසාරය තුළ බොහෝ කල් විඳවන්නට සිදුවේවි.
යේච ලද්ධා මනුස්සත්තං – සද්ධම්මේ සුප්පවේදිතේ
අකංසු තත්ථ වචනං – කරිස්සන්ති කරොන්ති වා
යම් කෙනෙක් මනාකොට වදාරණ සද්ධර්මය කතා කරන යුගයක මිනිසත් බව ලබා ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේගේ වචනයට අනුව ජීවත් වුණා නම්, ඒ වගේම ජීවත් වෙනවා නම්, ඒ වගේම මත්තෙහි ද එසේ ජීවත් වෙයි නම්,
ඛණං පච්ච විදුං ලෝකේ – බ්රහ්මචරියං අනුත්තරං
යේ මග්ගං පටිපජ්ජිංසු – තථාගතප්පවේදිතං
ඒ වගේම යම් කෙනෙක් අනුත්තර වූ බඹසර වන ඒ ක්ෂණ සම්පත්තිය අවබෝධයෙන්ම සාක්ෂාත් කළා නම් ඒ උදවිය තථාගතයන් වහන්සේ මැනැවින් වදාරණ ලද නිවන් මගටයි බැසගෙන ඉන්නේ.
යේ සංවරා චක්ඛුමතා – දේසිතාදිච්චබන්ධුනා
තේසු ගුත්තෝ සදා සතෝ – විහාරේ අනවස්සුතෝ
ඒ වගේම ආදිච්චබන්ධු වූ සදහම් ඇස් ඇති භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් යම් ශීලාදී සංවරවීම් ගැන වදාරලා තියෙනවා. හැම මොහොතේම ඒ සංවරය තුළ රැඳෙමින් සිහි නුවණින් යුතුව කෙලෙසුන්ගෙන් තෙත් නොවී වාසය කිරීමයි කළ යුත්තේ.
සබ්බේ අනුසයේ ඡෙත්වා – මාරධෙය්යේ සරානුගේ
තේ වේ පාරගතා ලෝකේ – යේ පත්තා ආසවක්ඛයං
එතකොට මාරයාට ග්රහණය වන සසර සකසන සියලූ අනුසය සිඳ දමා ආශ්රවයන් ක්ෂය කොට අරහත්වයට පත්වුණා නම්, ඒ හැමෝම ලෝකයෙන් එතෙරට යාම වන නිවනටයි පත් වුණේ.
පින්වතුනේ, පින්වත් දරුවනේ,
බුදුරජාණන් වහන්සේ කොයිතරම් ලස්සනට එය විස්තර කර තිබෙනවාද? උන්වහන්සේ ඔය ගාථාවන් වදාරා තිබෙන්නේ ක්ෂණ සම්පත්තියේ වටිනාකමත් එය අහිමි වීම නිසා ලැබෙන අවාසනාවන්ත බවත් පැහැදිලි කරදීමටයි. ඒ වගේම බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ විදිහටත් වදාළා.
යේ දුක්ඛං නප්පජානන්ති – අථෝ දුක්ඛස්ස සම්භවං
යත්ථ ච සබ්බසෝ දුක්ඛං – අසේසං උපරුජ්ඣති
යම් කෙනෙක් දුක්ඛාර්ය සත්යය ගැන අවබෝධ කරලා නැත්නම්, ඒ වගේම දුකෙහි හටගැනීම ගැන අවබෝධයකුත් නැත්නම්, සියලූ ආකාරයෙන්ම දුක ඉතුරු නැතිව නිරුද්ධ වන්නේ යම් තැනකද, ඒ ගැන අවබෝධයකුත් නැත්නම්,
තඤ්ච මග්ගං න ජානන්ති – දුක්ඛූපසමගාමිනං
චේතෝ විමුත්ති හීනා තේ – අථෝ පඤ්ඤා විමුත්තියා
ඒ වගේම දුක් සංසිඳවන ප්රතිපදාව වන ආර්ය මාර්ගය ගැන අවබෝධයකුත් නැත්නම් ඔවුන් චිත්ත විමුක්තියෙන් තොරයි. ඒ වගේම ප්රඥා විමුක්තියෙනුත් තොරයි.
අභබ්බා තේ අන්තකිරියාය – තේ වේ ජාති ජරූපගා
යේ ච දුක්ඛං පජානන්ති – අථෝ දුක්ඛස්ස සම්භවං
ඒ උදවිය දුක් කෙළවර කරන්නට සුදුසුකම් ලබා නැහැ. ඔවුන් ඒකාන්තයෙන්ම උපදින දිරන ලෝකයටයි වැටී සිටින්නේ. නමුත් යම් කෙනෙක් දුක්ඛාර්ය සත්යය ගැන අවබෝයක් ලබා තියෙනවා නම්, ඒ වගේම දුක හටගැනීම ගැනත් අවබෝධයක් තියෙනවා නම්,
යත්ථ ච සබ්බසෝ දුක්ඛං – අසේසං උපරුජ්ඣති
තඤ්ච මග්ගං පජානන්ති – දුක්ඛූපසමගාමිනං
ඒ වගේම සියලූ අයුරින්ම දුක ඉතිරි නැතිව නිරුද්ධ වන්නේ යම් තැනකද, ඒ ගැන අවබෝධයකුත් තියෙනවා නම්, දුක සංසිඳුවන ප්රතිපදාව වන ආර්ය මාර්ගය ගැන අවබෝධයකතුත් තියෙනවා නම්,
චේතෝ විමුත්ති සම්පන්නා – අථෝ පඤ්ඤා විමුත්තියා
භබ්බා තේ අන්තකිරියාය – න තේ ජාතිජරූපගාති.
ඔවුන් චිත්ත විමුක්තියෙන් යුක්තයි. ප්රඥා විමුක්තියෙනුත් යුක්තයි. ඔවුන් දුක් අවසන් කරන්නට සුදුසුකම් ලබාසිටිනවා. ඔවුන් ඉපදෙන දිරන ලෝකයට එන්නේ නෑ.
පින්වතුනේ, පින්වත් දරුවනේ,
බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙය වදාළේ කෝටිගාම නම් වූ සූත්ර දේශනාවේදී. ඒ වගේම අප විශේෂයෙන්ම දැනගත යුතු දෙයක් ගැන බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් වදාළා.
යස්ස සද්ධා තථාගතේ – අචලා සුප්පතිට්ඨිතා
සීලං ච යස්ස කල්යාණං – අරියකන්තං පසංසිතං
යමෙකු තුළ තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි නොසෙල්වෙන ශ්රද්ධාවක් මනාව පිහිටලා තියෙනවා නම්, ඒ වගේම යමෙක් තුළ ගුණවතුන්ගේ ප්රශංසා ලබන කල්යාණ වූ ආර්යකාන්ත ශීලයකුත් තියෙනවා නම්,
සංඝේ පසාදෝ යස්සත්ථි – උජුභූතං ච දස්සනං
අදළිද්දෝති තං ආහු – අමෝඝං තස්ස ජීවිතං
ඒ වගේම යමෙකු තුළ ආර්ය සංඝයා කෙරෙහි චිත්තප්රසාදයක් තියෙනවා නම්, ජීවිත දැක්ම පිළිබඳව ඍජු බවක් හෙවත් ආර්ය සම්මා දිට්ඨිය තියෙනවා නම් ඔහු නොදිළිඳු කෙනෙක් කියලයි කියන්නේ. ඔහුගේ ජීවිතය හිස් නැහැ.
තස්මා සද්ධං ච සීලං ච – පසාදං ධම්මදස්සනං
අනුයුඤ්ජේථ මේධාවී – සරං බුද්ධානසාසනං
එනිසා බුද්ධිමත් තැනැත්තා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අනුශාසනාව සිහිකරමින් ශ්රද්ධාවත්, සිල්වත් බවත්, සංඝයා කෙරෙහි ප්රසාදයත්, ධර්මානුකූල දැක්මත් ඇතිව නැවත නැවත ධර්මයේ හැසිරිය යුතුයි.
ඇත්තෙන්ම සසරක සැරිසරන බව අපට තේරෙන්නේ නැහැ. අප තුළ පටිච්ච සමුප්පාදයක් ක්රියාත්මක වන බව තේරෙන්නේ නැහැ. අප සිටින්නේ අවිද්යාව තුළ බව තේරෙන්නේ නැහැ. චතුරාර්ය සත්යය අවබෝධ නොවී මේ ගත කරන පෘථග්ජන ජීවිතය ඉතා භයානක වූ, අනතුරුදායක වූ තත්වයක් බව තේරෙන්නෙත් නැහැ. අපේ සිතේ හැමතිස්සෙම පවතින්නේ ඉන්ද්රියන් පිනවිම තුළින් සතුටක් ලබන්නට සිතුවිලි ඇතිකර ගැනීම නේද?
අපට නොතේරෙන, නොවැටහෙන, නොදන්නා ඉතා පුදුමාකාර වාසනාවක් මුණ ගැසී තිබෙනවා. ඒ කියන්නේ මේ මිනිස් ලොව සත්යය පෙන්වා දිය හැකි බුදු කෙනෙක් පහළ වෙලා ධර්මය දේශනා කොට පිරිනිවන් පා තිබෙනවා. ඒ බුදුරජුන් විසින් එදා සමාජයට ඉතා ආශ්චර්යය වූ අද්භූත වූ පරම සුන්ද වූ විස්මිත වූ අපූර්ව වූ ධර්මයක් කියා දී තිබෙනවා. ඒ ධර්මය අපේම භාෂාවෙන්, අපේම හැඟීම් වලින් අසා දැනගන්නට ඇති වාසනාව සුළුපටු දෙයක්ද? සැබැවින්ම කාම මඩ ගොහොරුවේ එරී සිටින අන්ධබාල පෘථග්ජන ජීවිතයෙන් අත්මිදී ශ්රැතවත් ආර්ය ශ්රාවකයන්ගේ ලෝකයට පියනගන්නට මෙයටත් වඩා හොඳ අවස්ථාවක් කවරදාක නම් ආයෙමත් ලැබෙයිද?
ඉතින් පින්වතුනේ, අප කුඩා අවදියේ සිට නොදැනුවත්කමින් හෝ සරණ ගියේ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේවයි. දැන් අපි දැනුවත් වෙමු. අවබෝධයෙන්ම සරණ යමු. ඒ ආශ්චර්යවත් ධර්මය කලණ මිතුරන්ගේ ඇසුරින් අසමු. සිතෙහි දරාගනිමු. මේ අවස්ථාව අප ලද උතුම්ම ක්ෂණ සම්පත්තියයි. ඉතින් ඒ සඳහා ඒ මහා කාරුණික බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බුදු මුවින් ගලා ගිය බ්රහ්මස්වර විහිදෙන මිහිරි හඬින් යුතු වූ ගාථා රත්නයන්ගෙන් කිහිපයක් මා පවසන්නම්. මේ වෙසක් පඬුර ඔබගේ ජීවිතයට ධර්ම ප්රීතිය, සුඛය හා සැනසිල්ල පිරි නිවී සැනසුණු ජීවිතයකට උපකාරී වේවා!
මනුස්සලාභං ලද්ධාන – සද්ධම්මේසුප්පවේදිතේ
යේ ඛණං නාධිගච්ඡන්ති – අතිනාමෙන්ති තේ ඛණං
ජීවිත ප්රතිලාභයකුත් ලැබිලා, මැනැවින් වදාරණ ලද උතුම් සද්ධර්මය අසන්නටත් ලැබිලා තියෙද්දී යමෙක් මේ ක්ෂණ සම්පත්තිය ඇතිකර නොගනිත්ද, ඔවුන් අහිමි කරගන්නේ ක්ෂණ සම්පත්තියමයි.
බහුහි අක්ඛණා වුත්තා – මග්ගස්ස අන්තාරායිකා
කදාචි කරහචි ලෝකේ – උප්පජ්ජන්ති තථාගතා
නිවන් මගට අනතුරුදායක වූ බොහෝ අක්ක්ෂණයන් ඇති බව වදාරලයි තියෙන්නේ. ඉතාමත්ම කලාතුරකින් අතිශයින්ම දුර්ලභවයි තථාගතයන් වහන්සේ පහළ වෙන්නේ.
තස්සිදං සම්මුඛීභූතං – යං ලෝකස්මිං සුදුල්ලභං
මනුස්සපටිලාභෝ ච – සද්ධම්මස්ස ච දේසනා
අලං වායමිතුං තත්ථ – අත්ථ කාමේන ජන්තුනා
මනුස්ස ජීවිත ප්රතිලාභයත්, සද්ධර්ම දේශනාව අසන්නට ලැබීමත් යන යමක් ඇද්ද, එය ලොව අතිශයින්ම දුර්ලභයි. ඒ දුර්ලභ දේ දැන් මනුෂ්යයාට හමු වී ඇත. එහිලා තමාගේ යහපත කැමති මිනිසා විසින් උත්සාහ කිරීම සුදුසුමයි.
කථං විජඤ්ඤා සද්ධම්මං – ඛණෝ වෝ මා උපච්චගා
ඛණාතීතා සෝචන්ති – නිරයම්හි සමප්පිතා
සදහම් දෙසුම් ගැන තේරුම් ගන්නට ඕන. ඔබේ මේ ක්ෂණ සම්පත්තිය අහිමි වෙන්නට එපා! ක්ෂණ සම්පත්තිය අහිමි කරගත් උදවිය නිරයෙහි ඉපදිලා ශෝක කරනවා.
ඉධචේව නං විරාධේති – සද්ධම්මස්ස නියාමතං
වාණිජෝව අතීතත්ථෝ – චිරත්තං අනුතපෙස්සති
මේ ජීවිතයේදීම ක්ෂණ සම්පත්තිය තුළින් සද්ධර්මාවබෝධය ඇතිකරවන ආර්ය මාර්ගය ලැබී තිබියදී එය වරදවා ගත්තොත් පිරිහී ගිය ව්යාපාරිකයෙක් වගේ බොහෝ කල් තැවි තැවී සිටින්නට වේවි.
අවිජ්ජා නිවුතෝ පෝසෝ – සද්ධම්මං අපරාධිකෝ
ජාති මරණ සංසාරං – චිරං පච්චනුභොස්සති
අවිද්යවෙන් වැසුණු පුද්ගලයා සද්ධර්මය වැරදි ලෙස ගැනීම නිසා උපදින මැරෙන සංසාරය තුළ බොහෝ කල් විඳවන්නට සිදුවේවි.
යේච ලද්ධා මනුස්සත්තං – සද්ධම්මේ සුප්පවේදිතේ
අකංසු තත්ථ වචනං – කරිස්සන්ති කරොන්ති වා
යම් කෙනෙක් මනාකොට වදාරණ සද්ධර්මය කතා කරන යුගයක මිනිසත් බව ලබා ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේගේ වචනයට අනුව ජීවත් වුණා නම්, ඒ වගේම ජීවත් වෙනවා නම්, ඒ වගේම මත්තෙහි ද එසේ ජීවත් වෙයි නම්,
ඛණං පච්ච විදුං ලෝකේ – බ්රහ්මචරියං අනුත්තරං
යේ මග්ගං පටිපජ්ජිංසු – තථාගතප්පවේදිතං
ඒ වගේම යම් කෙනෙක් අනුත්තර වූ බඹසර වන ඒ ක්ෂණ සම්පත්තිය අවබෝධයෙන්ම සාක්ෂාත් කළා නම් ඒ උදවිය තථාගතයන් වහන්සේ මැනැවින් වදාරණ ලද නිවන් මගටයි බැසගෙන ඉන්නේ.
යේ සංවරා චක්ඛුමතා – දේසිතාදිච්චබන්ධුනා
තේසු ගුත්තෝ සදා සතෝ – විහාරේ අනවස්සුතෝ
ඒ වගේම ආදිච්චබන්ධු වූ සදහම් ඇස් ඇති භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් යම් ශීලාදී සංවරවීම් ගැන වදාරලා තියෙනවා. හැම මොහොතේම ඒ සංවරය තුළ රැඳෙමින් සිහි නුවණින් යුතුව කෙලෙසුන්ගෙන් තෙත් නොවී වාසය කිරීමයි කළ යුත්තේ.
සබ්බේ අනුසයේ ඡෙත්වා – මාරධෙය්යේ සරානුගේ
තේ වේ පාරගතා ලෝකේ – යේ පත්තා ආසවක්ඛයං
එතකොට මාරයාට ග්රහණය වන සසර සකසන සියලූ අනුසය සිඳ දමා ආශ්රවයන් ක්ෂය කොට අරහත්වයට පත්වුණා නම්, ඒ හැමෝම ලෝකයෙන් එතෙරට යාම වන නිවනටයි පත් වුණේ.
පින්වතුනේ, පින්වත් දරුවනේ,
බුදුරජාණන් වහන්සේ කොයිතරම් ලස්සනට එය විස්තර කර තිබෙනවාද? උන්වහන්සේ ඔය ගාථාවන් වදාරා තිබෙන්නේ ක්ෂණ සම්පත්තියේ වටිනාකමත් එය අහිමි වීම නිසා ලැබෙන අවාසනාවන්ත බවත් පැහැදිලි කරදීමටයි. ඒ වගේම බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ විදිහටත් වදාළා.
යේ දුක්ඛං නප්පජානන්ති – අථෝ දුක්ඛස්ස සම්භවං
යත්ථ ච සබ්බසෝ දුක්ඛං – අසේසං උපරුජ්ඣති
යම් කෙනෙක් දුක්ඛාර්ය සත්යය ගැන අවබෝධ කරලා නැත්නම්, ඒ වගේම දුකෙහි හටගැනීම ගැන අවබෝධයකුත් නැත්නම්, සියලූ ආකාරයෙන්ම දුක ඉතුරු නැතිව නිරුද්ධ වන්නේ යම් තැනකද, ඒ ගැන අවබෝධයකුත් නැත්නම්,
තඤ්ච මග්ගං න ජානන්ති – දුක්ඛූපසමගාමිනං
චේතෝ විමුත්ති හීනා තේ – අථෝ පඤ්ඤා විමුත්තියා
ඒ වගේම දුක් සංසිඳවන ප්රතිපදාව වන ආර්ය මාර්ගය ගැන අවබෝධයකුත් නැත්නම් ඔවුන් චිත්ත විමුක්තියෙන් තොරයි. ඒ වගේම ප්රඥා විමුක්තියෙනුත් තොරයි.
අභබ්බා තේ අන්තකිරියාය – තේ වේ ජාති ජරූපගා
යේ ච දුක්ඛං පජානන්ති – අථෝ දුක්ඛස්ස සම්භවං
ඒ උදවිය දුක් කෙළවර කරන්නට සුදුසුකම් ලබා නැහැ. ඔවුන් ඒකාන්තයෙන්ම උපදින දිරන ලෝකයටයි වැටී සිටින්නේ. නමුත් යම් කෙනෙක් දුක්ඛාර්ය සත්යය ගැන අවබෝයක් ලබා තියෙනවා නම්, ඒ වගේම දුක හටගැනීම ගැනත් අවබෝධයක් තියෙනවා නම්,
යත්ථ ච සබ්බසෝ දුක්ඛං – අසේසං උපරුජ්ඣති
තඤ්ච මග්ගං පජානන්ති – දුක්ඛූපසමගාමිනං
ඒ වගේම සියලූ අයුරින්ම දුක ඉතිරි නැතිව නිරුද්ධ වන්නේ යම් තැනකද, ඒ ගැන අවබෝධයකුත් තියෙනවා නම්, දුක සංසිඳුවන ප්රතිපදාව වන ආර්ය මාර්ගය ගැන අවබෝධයකතුත් තියෙනවා නම්,
චේතෝ විමුත්ති සම්පන්නා – අථෝ පඤ්ඤා විමුත්තියා
භබ්බා තේ අන්තකිරියාය – න තේ ජාතිජරූපගාති.
ඔවුන් චිත්ත විමුක්තියෙන් යුක්තයි. ප්රඥා විමුක්තියෙනුත් යුක්තයි. ඔවුන් දුක් අවසන් කරන්නට සුදුසුකම් ලබාසිටිනවා. ඔවුන් ඉපදෙන දිරන ලෝකයට එන්නේ නෑ.
පින්වතුනේ, පින්වත් දරුවනේ,
බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙය වදාළේ කෝටිගාම නම් වූ සූත්ර දේශනාවේදී. ඒ වගේම අප විශේෂයෙන්ම දැනගත යුතු දෙයක් ගැන බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් වදාළා.
යස්ස සද්ධා තථාගතේ – අචලා සුප්පතිට්ඨිතා
සීලං ච යස්ස කල්යාණං – අරියකන්තං පසංසිතං
යමෙකු තුළ තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි නොසෙල්වෙන ශ්රද්ධාවක් මනාව පිහිටලා තියෙනවා නම්, ඒ වගේම යමෙක් තුළ ගුණවතුන්ගේ ප්රශංසා ලබන කල්යාණ වූ ආර්යකාන්ත ශීලයකුත් තියෙනවා නම්,
සංඝේ පසාදෝ යස්සත්ථි – උජුභූතං ච දස්සනං
අදළිද්දෝති තං ආහු – අමෝඝං තස්ස ජීවිතං
ඒ වගේම යමෙකු තුළ ආර්ය සංඝයා කෙරෙහි චිත්තප්රසාදයක් තියෙනවා නම්, ජීවිත දැක්ම පිළිබඳව ඍජු බවක් හෙවත් ආර්ය සම්මා දිට්ඨිය තියෙනවා නම් ඔහු නොදිළිඳු කෙනෙක් කියලයි කියන්නේ. ඔහුගේ ජීවිතය හිස් නැහැ.
තස්මා සද්ධං ච සීලං ච – පසාදං ධම්මදස්සනං
අනුයුඤ්ජේථ මේධාවී – සරං බුද්ධානසාසනං
එනිසා බුද්ධිමත් තැනැත්තා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අනුශාසනාව සිහිකරමින් ශ්රද්ධාවත්, සිල්වත් බවත්, සංඝයා කෙරෙහි ප්රසාදයත්, ධර්මානුකූල දැක්මත් ඇතිව නැවත නැවත ධර්මයේ හැසිරිය යුතුයි.
