ඉංග්රීසින්ගෙන් එල්ල වූ තාඩන පීඩන සහ පැනවූ බදු බරට එරෙහිව ශ්රී ලාංකීය ජාතිය පෙළ ගස්වමින් ආරම්භ වූ ප්රථම නිදහස් අරගලයේදී දිවි පිදූ මොනරවිල කැප්පෙටිපොල දිසාවගේ 195 වැනි ගුණානුස්මරණය අදට (26) යෙදී ඇත.
කන්ද උඩරට අත්පත් කර ගනිමින් ඉංග්රීසීන් අත්සන් කළ උඩරට ගිවිසුමේ කොන්දේසි කඩ කරමින් ඉංග්රීසි පාලකයින් පැනවූ විවිධ බදු බර හා තාඩන පීඩනවලට එරෙහිව ඌව වෙල්ලස්සෙන් මෙරට ප්රථම නිදහස් අරගලය ආරම්භ විය.
ඌව වෙල්ලස්ස කැරැල්ල මැඩ පැවැත්වීම සඳහා ඉංග්රීසි පාලකයින් විසින් ඉංග්රීසි හේවායින් පිරිසක් සමග මේ රණවිරුවා පිටත් කර යවන ලදී. එහිදී තමන්ගේ ජාතියට එරෙහිවන්නට තරම් නිවට නොවූ මේ රණවිරුවා ඉංග්රීසි හේවායින් ආපසු හරවා යවා තමන්ගෙන් ජාතියට ඉටු විය යුතු මෙහෙවර ඉටු කිරීමට කැරැල්ලට පණදීමට එක්විය.
ජය ටැඹ දක්වා මෙහෙය වූ නිදහස් කැරැල්ල කන්ද උඩරට පුරාම ඇවිළී යද්දී කීප දෙනකුගේ තාන්න මාන්න කෑදර කම නිසා පාවාදීමෙන් අවසන් විය.
ඉංග්රීසි පාලකයෝ මොනරවිල කැප්පෙටිපොල රණවිරුවා ඇතුළු මේ සටනේ වීරුවන් කීප දෙනකු රාජ්යද්රෝහීන් ලෙසද නම් කරනු ලැබූහ. මේ රණවිරුවා සහ පිළිමතලාවේ අධිකාරම් විරුවාද ඉංග්රීසි පාලකයින්ගේ අත්අඩංගුවට පත් වූහ.
මේ රණවිරුවන්ට එරෙහිව යුධාධිකරණයේදී නඩු අසා හිස ගසා දැමීමට නියම කෙරිණි. ඒ අනුව 1818 නොවැම්බර් මස 26 වැනිදා පෙරවරු 8.00 ට බෝගම්බර වධකාගාරයේදී හිස ගසා මරා දමනු ලැබූහ.
ජාතිය වෙනුවෙන් දිවි දුන් අභීත රණවිරු මොනරවිල කැප්පෙටිපොල රණවිරුවාගේ ගුණ සිහි කරමින් අද මහනුවර ශ්රී දළදා මාලිගාව ඉදිරිපිට එතුමාගේ හිස තැන්පත් කර ඇති ස්මාරකය ඉදිරිපිටදී සහ මාතලේ කැප්පෙටිපොල වළව්වේ චාම් උත්සව පැවැත්වේ.
Source: සිය රට දේ සිරි සැප දේ
