මහේශාක්ය බව යනු බුදුදහමේ සඳහන් වන ඉහළම සම්පත් සහිත තත්ත්වයකි. මෙය ලබා ගැනීමට පුද්ගලයෙකු දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ කුසල් රැස් කළ යුතුය. මහේශාක්ය බව ලබා ගැනීමට ප්රධාන වශයෙන් පහත කරුණු වැදගත් වේ:
1. දාන පාරමිතාව:
නිරන්තරයෙන් දානය දීම තුළින් මහත් පින් රැස් කර ගැනීම.
2. සීල පාරමිතාව:
පංචසීලය හා දශසීලය වැනි සීලයන් අඛණ්ඩව රැකීම.
3. පුණ්ය ක්රියා:
වත්පිළිවෙත්, බෝධි පූජා, ධර්ම දේශනා ඇසීම වැනි පින්කම් නිරතුරුව කිරීම.
4. මෛත්රී භාවනාව:
සියලු සත්වයන් කෙරෙහි මෛත්රී සිත වැඩීම.
5. ප්රඥාව වර්ධනය:
ධර්මය ශ්රවණය කිරීම, විමසීම හා භාවනා කිරීම තුළින් ප්රඥාව දියුණු කිරීම.
6. කුසල් සිතුවිලි:
නිරන්තරයෙන් අනුන්ට උපකාර කිරීමේ සිතුවිලි පැවැත්වීම.
7. සමාජ සේවය:
සමාජයේ යහපත උදෙසා කටයුතු කිරීම.
අංගුත්තර නිකායේ සඳහන් වන පරිදි:
"තීහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි තීහි? අලොභෙන අදොසෙන අමොහෙන."
මෙහි අර්ථය: "මහණෙනි, තුන් ආකාර ධර්මයකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා මෙලොවින් චුත වී ස්වර්ගයෙහි උපදී. කවර තුනකින්ද යත්? ලෝභ නොවීමෙන්, ද්වේෂ නොවීමෙන්, මෝහ නොවීමෙන් ය."
මෙම ගුණාංග වර්ධනය කර ගැනීමෙන් පුද්ගලයෙකුට මහේශාක්ය බව කරා ළඟා විය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, බුදුදහමේ අවසාන ඉලක්කය වන්නේ නිවන් සුව ලබා ගැනීමයි. මහේශාක්ය බව පවා අනිත්ය වන බැවින්, එය අවසාන ඉලක්කය ලෙස නොසැලකිය යුතුය
1. දාන පාරමිතාව:
නිරන්තරයෙන් දානය දීම තුළින් මහත් පින් රැස් කර ගැනීම.
2. සීල පාරමිතාව:
පංචසීලය හා දශසීලය වැනි සීලයන් අඛණ්ඩව රැකීම.
3. පුණ්ය ක්රියා:
වත්පිළිවෙත්, බෝධි පූජා, ධර්ම දේශනා ඇසීම වැනි පින්කම් නිරතුරුව කිරීම.
4. මෛත්රී භාවනාව:
සියලු සත්වයන් කෙරෙහි මෛත්රී සිත වැඩීම.
5. ප්රඥාව වර්ධනය:
ධර්මය ශ්රවණය කිරීම, විමසීම හා භාවනා කිරීම තුළින් ප්රඥාව දියුණු කිරීම.
6. කුසල් සිතුවිලි:
නිරන්තරයෙන් අනුන්ට උපකාර කිරීමේ සිතුවිලි පැවැත්වීම.
7. සමාජ සේවය:
සමාජයේ යහපත උදෙසා කටයුතු කිරීම.
අංගුත්තර නිකායේ සඳහන් වන පරිදි:
"තීහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි තීහි? අලොභෙන අදොසෙන අමොහෙන."
මෙහි අර්ථය: "මහණෙනි, තුන් ආකාර ධර්මයකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා මෙලොවින් චුත වී ස්වර්ගයෙහි උපදී. කවර තුනකින්ද යත්? ලෝභ නොවීමෙන්, ද්වේෂ නොවීමෙන්, මෝහ නොවීමෙන් ය."
මෙම ගුණාංග වර්ධනය කර ගැනීමෙන් පුද්ගලයෙකුට මහේශාක්ය බව කරා ළඟා විය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, බුදුදහමේ අවසාන ඉලක්කය වන්නේ නිවන් සුව ලබා ගැනීමයි. මහේශාක්ය බව පවා අනිත්ය වන බැවින්, එය අවසාන ඉලක්කය ලෙස නොසැලකිය යුතුය
