ඔබ එය නොසලකා හැරීම සුදුසු නැත. මන්ද එය යම් වෛද්යමය රෝග තත්වයක සළකුණක් විය හැකි බැවිනි. ඒ ගැන ඔබේ වෛද්යවරයාට පවසන්න; හේතුව සොයා බැලීමට පරීක්ෂණ සිදු කරනු ඇත.
එය Hematuria (හිමැටූරියා) ලෙස හැදින්වේ.
මුත්රා වලට රුධිරය පැමිණිය හැක්කේ කොතැනින්ද?
*වකුගඩු වලින්,
*මුත්රා මාර්ගයේ වෙනත් කොටස් වලින්.
*මුත්රා මාර්ගයේ නාල මගින්(ඔබේ වකුගඩු වල සිට ඔබේ මුත්රාශයට ඇති නාල මගින්)
*මුත්රාශයේ සිට (මුත්රා ගබඩා කර ඇති ස්ථානයේ සිට )
මුත්රා (ඔබේ මුත්රාශයේ සිට පිටත නාල මගින්)
හීමැටූරියා ආශ්රිත රෝග ලක්ෂණ......
ඔබේ මුත්රා වල සුපුරුදු සුදුමැලි කහ පැහැය වෙනුවට ඔබේ මුත්රා රෝස, රතු, දුඹුරු-රතු හෝ තේ වර්ණයෙන් යුක්ත විය හැකිය. වෛද්යවරුන් දළ රක්තපාත ලෙස හඳුන්වන්නේ මෙයයි.
සමහර විට, ඔබේ මුත්රා වල රුධිරය ඔබට නොපෙනේ. රතු රුධිර සෛල සොයාගත හැක්කේ රසායනාගාර පරීක්ෂණයකින් පමණි. වෛද්යවරුන් මෙම අන්වීක්ෂීය රක්තපාතය ලෙස හැඳින්වේ.
ඔබට වෙනත් රෝග ලක්ෂණ නොමැති විය හැක. නමුත් විය හැකි සමහර හේතු වෙනත් සංඥා තිබිය හැකිය. මේවාට ඇතුළත් වන්නේ:
*මුත්රාශයේ ආසාදන (acute cystitis) . වැඩිහිටියන් තුළ, මුත්රාශයේ ආසාදන සාමාන්යයෙන් පිළිස්සීමක් සේ දැවෙන හෝ වේදනාවක් ඇති කරයි. මුත්රාශයේ ආසාදන ඇති ළදරුවන්ට උණ ඇති විය හැක. වැඩිහිටි දරුවන්ට උණ, මුත්රා කිරීමේදී වේදනාව හා දැවීම, මුත්රා කිරීමට දැඩි පෙලඹවීමක් සහ යටි බඩේ වේදනාව විය හැකිය.
*වකුගඩු ආසාදන (පයිලෝනෙෆ්රි්ටිස්). රෝග ලක්ෂණ වලට උණ, සෙම්ප්රතිශ්යාව සහ ඔබේ සිරුරේ පහළ පිටුපස වේදනාව (ආන්තිකය) ඇතුළත් විය හැකිය.
*වකුගඩු ගල්. මේවා දරුණු උදර හෝ ශ්රෝණි වේදනාව ඇති කරයි.
*වකුගඩු පිළිකා. බර අඩු වීම, ආහාර රුචිය නැතිවීම, තෙහෙට්ටුව හෝ ඔබේ සිරුරේ, පැත්තේ වේදනාව ඇතිවිය හැකිය
*වකුගඩු රෝග. දුර්වලතා, අධි රුධිර පීඩනය සහ ශරීරයේ ඉදිමීම, ඔබේ ඇස් වටා සුදුමැලි වීම වැනි රෝග ලක්ෂණ වේ.
හිමැටූරියා හේතු සහ අවදානම් සාධක......
පහත සදහන් හේතු නිසා ඔබේ මුත්රා වල රුධිරය තිබිය හැකිය:
*මුත්රා හෝ වකුගඩු ආසාදන
*මුත්රාශයේ හෝ වකුගඩු ගල්
*සමහර වකුගඩු රෝග හේතුවෙන් ම්රත්රා පෙරීමේ පද්ධතියේ ප්රධාහය වැනි (glomerulonephritis) තත්ත්යන්,
*විශාලවූ පුරස්ථි ග්රන්ථිය හෝ පුරස්ථි පිළිකා
*සෛල රක්තහීනතාවය sickle cell anemia වකුගඩු රෝග
*ඇතැම් ඹෘෂධ ඇස්පිරින්, cyclophosphamide, හෙපරින් සහ පෙනිසිලින් වැනි
*මුත්රාශයේ හෝ වකුගඩුවේ පිළිකා
*හදිසි අනතුරකින් හෝ ක්රීඩාවෙන් පසු වකුගඩු ආබාධයක්
දැඩි ව්යායාම
සමහර ඹෟෂධ හෝ බීට් බහුල ලෙස ආහාරයට ගැනීම වැනි දේවලින් රතු වර්ණක නිසා ඔබේ මුත්රා දුර්වර්ණ විය හැක. වෛද්යවරු සමහර විට මෙය "බීටූරියා" ලෙස හඳුන්වති.
හිමැටූරියා සදහා පරීක්ෂණ.......
*සීටී ස්කෑන්- විශේෂිත එක්ස් කිරණ ස්කෑන් පරීක්ෂණයක් මඟින් ඔබේ මුත්රාශයේ, වකුගඩු වල සහ මුත්රාශයේ ඇති ගල්, පිළිකා සහ වෙනත් ගැටළු සොයා ගැනීමට උපකාරී වේ.
*වකුගඩු අල්ට්රා සවුන්ඩ්- මෙම පරීක්ෂණය ඔබේ වකුගඩුවේ පින්තූරයක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ශබ්ද තරංග භාවිතා කරයි.
*සිස්ටොස්කොපි- ඔබේ වෛද්යවරයා කැමරාවක් සහිත කුඩා නලයක් ඔබේ මුත්රා හරහා ඔබේ ම්රත්රාශයට ඇතුල් කරයි. අසාමාන්ය හෝ පිළිකා සෛල පරීක්ෂා කිරීම සඳහා ඔවුන් පටක සාම්පල (බයොප්සි) ගත හැකිය.
*වකුගඩු බයොප්සි- අන්වීක්ෂයක් යටතේ වකුගඩු පටක පරීක්ෂා කර බලයි.
හිමටූරියා ප්රතිකාර.......
ඔබේ වෛද්යවරයා විසින් ඔබේ මුත්රා වල රුධිරය ඇති කරන තත්වයට ප්රතිකාර කරනු ඇත. එවිට,මුත්රා සමග රුධිරය නැති වී ඇත්දැයි බැලීමට ඔවුන් ඔබව නැවත පරීක්ෂා කරනු ඇත. ඔබට තවමත් ඔබේ මුත්රා වල රුධිරය තිබේ නම්, ඔබට තවත් පරීක්ෂණ අවශ්ය විය හැකිය.
මුත්රා සමග රුධිර පිටවීම, පළමු ඇගයීම අතරතුර ඔබේ වෛද්යවරයාට හේතුවක් සොයාගත නොහැකි නම්, සෑම මාස 3 ත් 6 ත් අතර කාලයක් තුළ පසු විපරම් මුත්රා පරීක්ෂාව සහ රුධිර පීඩනය අධීක්ෂණය කරන ලෙස ඔවුන් ඔබට කියනු ඇත, විශේෂයෙන් ඔබට මුත්රාශයේ පිළිකා සඳහා අවදානම් සාධක තිබේ නම්. වයස අවුරුදු 50 හෝ ඊට වැඩි වීම, සිගරට් පානය කිරීම සහ ඇතැම් කාර්මික රසායනික ද්රව්ය සමඟ සම්බන්ධ වීම ඇතුළත් වේ.
මෙවන් තත්ත්වයක් ඔබටත් ඇත්නම් වෛද්වයරයෙකු හමුවී උපදෙස් ලබා ගන්න.
වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගත යුත්තේ කවදාද?....
මුත්රා වල රුධිරයට හේතු සමහරක් බරපතල බැවින්, ඔබ එය දුටු පළමු වරට වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගත යුතුය. ඔබේ මුත්රා වල රුධිරය කුඩා ප්රමාණයක් පවා නොසලකා නොහැරිය යුතුය.
ඔබේ මුත්රා වල රුධිරය නොපෙනෙන නමුත් නිතර නිතර, දුෂ්කර හෝ වේදනාකාරී මුත්රා කිරීම, උදර වේදනාව හෝ වකුගඩු වේදනාව අත්විඳින්නේ නම් ඔබ වෛද්ය උපදෙස් ගන්න. මේ සියල්ල අන්වීක්ෂීය රක්තපාතයේ ඇඟවුම් විය හැකිය.
ඔබට මුත්රා කිරීමට නොහැකි නම්, මුත්රා කිරීමේදී රුධිර කැටි ගැසීම් හෝ පහත සඳහන් එකක් හෝ කිහිපයක් සමඟ ඔබේ මුත්රා වල රුධිරය තිබේ නම් හදිසි උපකාර ලබා ගන්න:
*ඔක්කාරය
*වමනය
*උණ
*ශීතල
*ඔබේ සිරුරේ පැත්ත, පිටුපසට හෝ උදරයේ වේදනාව
රක්තපාත වැළැක්විය හැක්කේ කෙසේද?.......
රක්තපාතය වැළැක්වීම යනු මූලික හේතු වළක්වා ගැනීමයි:
*ආසාදන වැලැක්වීම සඳහා දිනපතා ජලය අවශ්ය තරම් පානය කරන්න,
*ලිංගික සංසර්ගය අවසන් වූ වහාම මුත්රා කර පිරිසිදු වන්න.
*හොඳ සනීපාරක්ෂාව පුහුණු වන්න.
*ගල් සැදීම වැළැක්වීම සඳහා, අවශ්ය තරම් ජලය පානය කර අතිරික්ත ලුණු සහ නිවි, බීට් වැනි ආහාර වලින් වළකින්න.
*මුත්රාශයේ පිළිකා වැළැක්වීම සඳහා, දුම් පානයෙන් වළකින්න, රසායනික ද්රව්ය වලට නිරාවරණය වීම සීමා කරන්න,
නිරෝගීව සිටීමට අපි නිරතුරුවම උත්සාහ කරමු.
සටහන.
පුෂ්පා රම්යානි සොයිසා
*
එය Hematuria (හිමැටූරියා) ලෙස හැදින්වේ.
මුත්රා වලට රුධිරය පැමිණිය හැක්කේ කොතැනින්ද?
*වකුගඩු වලින්,
*මුත්රා මාර්ගයේ වෙනත් කොටස් වලින්.
*මුත්රා මාර්ගයේ නාල මගින්(ඔබේ වකුගඩු වල සිට ඔබේ මුත්රාශයට ඇති නාල මගින්)
*මුත්රාශයේ සිට (මුත්රා ගබඩා කර ඇති ස්ථානයේ සිට )
මුත්රා (ඔබේ මුත්රාශයේ සිට පිටත නාල මගින්)
හීමැටූරියා ආශ්රිත රෝග ලක්ෂණ......
ඔබේ මුත්රා වල සුපුරුදු සුදුමැලි කහ පැහැය වෙනුවට ඔබේ මුත්රා රෝස, රතු, දුඹුරු-රතු හෝ තේ වර්ණයෙන් යුක්ත විය හැකිය. වෛද්යවරුන් දළ රක්තපාත ලෙස හඳුන්වන්නේ මෙයයි.
සමහර විට, ඔබේ මුත්රා වල රුධිරය ඔබට නොපෙනේ. රතු රුධිර සෛල සොයාගත හැක්කේ රසායනාගාර පරීක්ෂණයකින් පමණි. වෛද්යවරුන් මෙම අන්වීක්ෂීය රක්තපාතය ලෙස හැඳින්වේ.
ඔබට වෙනත් රෝග ලක්ෂණ නොමැති විය හැක. නමුත් විය හැකි සමහර හේතු වෙනත් සංඥා තිබිය හැකිය. මේවාට ඇතුළත් වන්නේ:
*මුත්රාශයේ ආසාදන (acute cystitis) . වැඩිහිටියන් තුළ, මුත්රාශයේ ආසාදන සාමාන්යයෙන් පිළිස්සීමක් සේ දැවෙන හෝ වේදනාවක් ඇති කරයි. මුත්රාශයේ ආසාදන ඇති ළදරුවන්ට උණ ඇති විය හැක. වැඩිහිටි දරුවන්ට උණ, මුත්රා කිරීමේදී වේදනාව හා දැවීම, මුත්රා කිරීමට දැඩි පෙලඹවීමක් සහ යටි බඩේ වේදනාව විය හැකිය.
*වකුගඩු ආසාදන (පයිලෝනෙෆ්රි්ටිස්). රෝග ලක්ෂණ වලට උණ, සෙම්ප්රතිශ්යාව සහ ඔබේ සිරුරේ පහළ පිටුපස වේදනාව (ආන්තිකය) ඇතුළත් විය හැකිය.
*වකුගඩු ගල්. මේවා දරුණු උදර හෝ ශ්රෝණි වේදනාව ඇති කරයි.
*වකුගඩු පිළිකා. බර අඩු වීම, ආහාර රුචිය නැතිවීම, තෙහෙට්ටුව හෝ ඔබේ සිරුරේ, පැත්තේ වේදනාව ඇතිවිය හැකිය
*වකුගඩු රෝග. දුර්වලතා, අධි රුධිර පීඩනය සහ ශරීරයේ ඉදිමීම, ඔබේ ඇස් වටා සුදුමැලි වීම වැනි රෝග ලක්ෂණ වේ.
හිමැටූරියා හේතු සහ අවදානම් සාධක......
පහත සදහන් හේතු නිසා ඔබේ මුත්රා වල රුධිරය තිබිය හැකිය:
*මුත්රා හෝ වකුගඩු ආසාදන
*මුත්රාශයේ හෝ වකුගඩු ගල්
*සමහර වකුගඩු රෝග හේතුවෙන් ම්රත්රා පෙරීමේ පද්ධතියේ ප්රධාහය වැනි (glomerulonephritis) තත්ත්යන්,
*විශාලවූ පුරස්ථි ග්රන්ථිය හෝ පුරස්ථි පිළිකා
*සෛල රක්තහීනතාවය sickle cell anemia වකුගඩු රෝග
*ඇතැම් ඹෘෂධ ඇස්පිරින්, cyclophosphamide, හෙපරින් සහ පෙනිසිලින් වැනි
*මුත්රාශයේ හෝ වකුගඩුවේ පිළිකා
*හදිසි අනතුරකින් හෝ ක්රීඩාවෙන් පසු වකුගඩු ආබාධයක්
දැඩි ව්යායාම
සමහර ඹෟෂධ හෝ බීට් බහුල ලෙස ආහාරයට ගැනීම වැනි දේවලින් රතු වර්ණක නිසා ඔබේ මුත්රා දුර්වර්ණ විය හැක. වෛද්යවරු සමහර විට මෙය "බීටූරියා" ලෙස හඳුන්වති.
හිමැටූරියා සදහා පරීක්ෂණ.......
*සීටී ස්කෑන්- විශේෂිත එක්ස් කිරණ ස්කෑන් පරීක්ෂණයක් මඟින් ඔබේ මුත්රාශයේ, වකුගඩු වල සහ මුත්රාශයේ ඇති ගල්, පිළිකා සහ වෙනත් ගැටළු සොයා ගැනීමට උපකාරී වේ.
*වකුගඩු අල්ට්රා සවුන්ඩ්- මෙම පරීක්ෂණය ඔබේ වකුගඩුවේ පින්තූරයක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ශබ්ද තරංග භාවිතා කරයි.
*සිස්ටොස්කොපි- ඔබේ වෛද්යවරයා කැමරාවක් සහිත කුඩා නලයක් ඔබේ මුත්රා හරහා ඔබේ ම්රත්රාශයට ඇතුල් කරයි. අසාමාන්ය හෝ පිළිකා සෛල පරීක්ෂා කිරීම සඳහා ඔවුන් පටක සාම්පල (බයොප්සි) ගත හැකිය.
*වකුගඩු බයොප්සි- අන්වීක්ෂයක් යටතේ වකුගඩු පටක පරීක්ෂා කර බලයි.
හිමටූරියා ප්රතිකාර.......
ඔබේ වෛද්යවරයා විසින් ඔබේ මුත්රා වල රුධිරය ඇති කරන තත්වයට ප්රතිකාර කරනු ඇත. එවිට,මුත්රා සමග රුධිරය නැති වී ඇත්දැයි බැලීමට ඔවුන් ඔබව නැවත පරීක්ෂා කරනු ඇත. ඔබට තවමත් ඔබේ මුත්රා වල රුධිරය තිබේ නම්, ඔබට තවත් පරීක්ෂණ අවශ්ය විය හැකිය.
මුත්රා සමග රුධිර පිටවීම, පළමු ඇගයීම අතරතුර ඔබේ වෛද්යවරයාට හේතුවක් සොයාගත නොහැකි නම්, සෑම මාස 3 ත් 6 ත් අතර කාලයක් තුළ පසු විපරම් මුත්රා පරීක්ෂාව සහ රුධිර පීඩනය අධීක්ෂණය කරන ලෙස ඔවුන් ඔබට කියනු ඇත, විශේෂයෙන් ඔබට මුත්රාශයේ පිළිකා සඳහා අවදානම් සාධක තිබේ නම්. වයස අවුරුදු 50 හෝ ඊට වැඩි වීම, සිගරට් පානය කිරීම සහ ඇතැම් කාර්මික රසායනික ද්රව්ය සමඟ සම්බන්ධ වීම ඇතුළත් වේ.
මෙවන් තත්ත්වයක් ඔබටත් ඇත්නම් වෛද්වයරයෙකු හමුවී උපදෙස් ලබා ගන්න.
වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගත යුත්තේ කවදාද?....
මුත්රා වල රුධිරයට හේතු සමහරක් බරපතල බැවින්, ඔබ එය දුටු පළමු වරට වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගත යුතුය. ඔබේ මුත්රා වල රුධිරය කුඩා ප්රමාණයක් පවා නොසලකා නොහැරිය යුතුය.
ඔබේ මුත්රා වල රුධිරය නොපෙනෙන නමුත් නිතර නිතර, දුෂ්කර හෝ වේදනාකාරී මුත්රා කිරීම, උදර වේදනාව හෝ වකුගඩු වේදනාව අත්විඳින්නේ නම් ඔබ වෛද්ය උපදෙස් ගන්න. මේ සියල්ල අන්වීක්ෂීය රක්තපාතයේ ඇඟවුම් විය හැකිය.
ඔබට මුත්රා කිරීමට නොහැකි නම්, මුත්රා කිරීමේදී රුධිර කැටි ගැසීම් හෝ පහත සඳහන් එකක් හෝ කිහිපයක් සමඟ ඔබේ මුත්රා වල රුධිරය තිබේ නම් හදිසි උපකාර ලබා ගන්න:
*ඔක්කාරය
*වමනය
*උණ
*ශීතල
*ඔබේ සිරුරේ පැත්ත, පිටුපසට හෝ උදරයේ වේදනාව
රක්තපාත වැළැක්විය හැක්කේ කෙසේද?.......
රක්තපාතය වැළැක්වීම යනු මූලික හේතු වළක්වා ගැනීමයි:
*ආසාදන වැලැක්වීම සඳහා දිනපතා ජලය අවශ්ය තරම් පානය කරන්න,
*ලිංගික සංසර්ගය අවසන් වූ වහාම මුත්රා කර පිරිසිදු වන්න.
*හොඳ සනීපාරක්ෂාව පුහුණු වන්න.
*ගල් සැදීම වැළැක්වීම සඳහා, අවශ්ය තරම් ජලය පානය කර අතිරික්ත ලුණු සහ නිවි, බීට් වැනි ආහාර වලින් වළකින්න.
*මුත්රාශයේ පිළිකා වැළැක්වීම සඳහා, දුම් පානයෙන් වළකින්න, රසායනික ද්රව්ය වලට නිරාවරණය වීම සීමා කරන්න,
නිරෝගීව සිටීමට අපි නිරතුරුවම උත්සාහ කරමු.
සටහන.
පුෂ්පා රම්යානි සොයිසා
*
