ශ්රී ලංකාවේ හෝ ඕනෑම රටක වියදම් වර්ග දෙකක් තිබේ. ඒවා නම් පුනරාවර්තන වියදම් සහ ප්රාග්ධන වියදම්. පුනරාවර්තන වියදම් යනු වැටුප් හා විශ්රාම වැටුප් ගෙවීමයි. පුනරාවර්තන වියදම්වලින් මුදල් සොරකම් කිරීමට කිසිවෙකුට නොහැකිය. කෙනෙකුට මුදල් සොරකම් කිරීමට අවශ්ය නම්, ප්රාග්ධන වියදම් සමඟ සම්බන්ධ විය යුත්තේ සංවර්ධනයට යොදවන මුදල් ය. 2019 වසර අවසන් වන විට සංවර්ධනය සහ වෙළඳ හිඟය ගෙවීම සඳහා අප විසින් ලබා ගත් මුළු ණය ප්රමාණය ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 56ක් විය. මෙම මුළු ණයවලින් 37%ක් ස්වෛරීත්ව බැඳුම්කර වේ. මහින්ද රාජපක්ෂ ඩොලර් බිලියන 5ක් ණයට ගත්තා, රනිල්-මෛත්රීපාල ආණ්ඩුව ඩොලර් බිලියන 12.5ක ස්වෛරී බැඳුම්කර ගත්තා. මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් ණයට ගත් ස්වෛරීත්ව බැඳුම්කරවලින් බොහොමයක් දැනටමත් ගෙවා අවසන්ය. දැන් අපිට ගෙවන්න වෙලා තියෙන්නේ රනිල්-මෛත්රීගේ ආණ්ඩුව ගත්තු ස්වෛරී බැඳුම්කර. මේ වසරේ ශ්රී ලංකාව ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 6ක් ගෙවිය යුතු අතර ලබන වසරේද කල් පිරෙන ස්වෛරීත්ව බැඳුම්කර සඳහාද එවැනිම මුදලක් ගෙවීමට සිදුවේ.
ඊට අමතරව, අපට ඩොලර් බිලියන 10 ක වෙළඳ පරතරයක් ඇත (අපනයන සහ ආනයන අතර වෙනස). මූල්ය ප්රශ්නයේ පරිමාණය එයයි. සංචාරක ව්යාපාරය කඩාවැටීම සහ විදේශ ප්රේෂණ අඩුවීම නිසා ප්රශ්නය උග්ර වෙනවා. ඩොලර් විනිමය අනුපාතිකය නියම කර වැඩිවන ජීවන වියදම විසඳීමට රජය උත්සාහ කරයි. එය විදේශ ප්රේෂණවලට දැඩි ලෙස බලපෑවේය. විදේශ ප්රේෂණ පැමිණියේ බැංකු ක්රමය වැනි නිල මාර්ගවලින් නොව අනවසර ක්රම හරහා හරවා යැවීමකි.
අපට පිළිගත යුතු එක් කරුණක් වන්නේ බැසිල් රාජපක්ෂ සහ මහ බැංකුව වෙළෙඳ පරතරය පිළිබඳ ගැටලුව සහ විදේශ ණය ප්රශ්නය හොඳින් කළමනාකරණය කර නොතිබීමයි. බැසිල් රාපක්ෂ මුදල් ඇමැතිවරයා සහ මහ බැංකුව එසේ කළා නම් විදේශ ණය ප්රශ්නය සහ ගෑස්, ඉන්ධන, විදුලිය, ඖෂධ, ගොඩනැගිලි ද්රව්ය වැනි අත්යවශ්ය ද්රව්ය හිඟය සමනය කිරීමට අපට හැකි වනු ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මූල්ය අර්බුදයේ පරිමාණය කිසිවකුගේ හෝ අපේ මුදල් සොරකම් කළ ඇතැම් රාජපක්ෂලා ඇතුළු පිරිසකගේ දූෂණ සමඟ සැසඳිය නොහැකි බව අප තේරුම් ගත යුතුය. මූල්ය අර්බුදය ඇත්තේ රාජපක්ෂලාගේ දූෂණය නිසා හෝ වෙනත් කිසියම් පුද්ගලයකු හෝ කණ්ඩායමක් සත්යයට බොහෝ දුරස් ය. ඒ ප්රශ්නය විග්රහ කළොත් තේරුම් ගන්න පුළුවන්. ඒක ප්රධාන වශයෙන්ම දේශපාලන සටන් පාඨයක්. මෙවැනි සටන් පාඨවලින් මේ ප්රශ්නය විසඳන්න ලැබෙන්නේ නැහැ. පාරට ආපු මිනිස්සුන්ට ඇත්ත තේරෙන්නෙ නෑ, නොදන්න මිනිස්සු, දේශපාලන උවමනා එපාකම් තියෙන මිනිස්සු.
මෙතනදී මම කියන්නේ නැහැ සමහර රාජපක්ෂලා හොරු නෙවෙයි අන්තයටම දූෂිත නැහැ කියලා. සමහරු කියනවා බැසිල් රාජපක්ෂ සංවර්ධන සහ ආයෝජනවලින් 10%ක් ගත්තා කියලා.
මහින්ද රාජපක්ෂ ගේ කාලයේ සංවර්ධනය සඳහා විදේශ රටවලින් ගත් ප්රාග්ධන ණය ප්රමාණය ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 10කට අඩුයි. ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 5 ක් පමණ ස්වෛරී බැඳුම්කරවලින් තවත් ණය ගැනීම් තිබේ. එය ප්රධාන වශයෙන් භාවිත වූයේ වෙළෙඳ හිඟ ප්රශ්නය විසඳීම සඳහා ය. ඒ සල්ලිවලින් කාටවත් හොරකම් කරන්න බැහැ.
යමෙක් ප්රාග්ධන වියදමෙන් 10-30%ක් සොරකම් කරන්නේ නම් එය ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 1-3ක් පමණ විය යුතුය. අමෙරිකාවේ අවසන් ජනාධිපතිවරයා සතුව ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 3-4ක් පමණ තිබේ. යමෙක් උපරිම වශයෙන් 30% ක් පමණ සොරකම් කරන්නේ නම්, එම පුද්ගලයා ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ට වඩා පොහොසත් විය යුතුය. ලංකාවේ කිසිම පුද්ගලයෙක් ඒ තරම් පොහොසත් නැති බව අපි දන්නවා. දම්මික පෙරේරා හෝ ඉෂාර චින්තක නානායක්කාර (LOLC) සතුව ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 500-700ක් පමණ ඇත. එවැනි මුදලක් යමෙකු සතුව තිබේ නම්, ඔවුන්ට එය කොතැනකවත් සැඟවිය නොහැක. එක්සත් ජනපද රජයේ නියෝජිතායතන කෙටි කාලයක් තුළ එවැනි මුදල් සොයා ගනු ඇත.
ශ්රී ලාංකිකයන් වශයෙන් අපිත් වගකීම භාරගත යුතුයි. ශ්රී ලාංකිකයන් තමන් උපයන මුදල මෙන් දෙගුණයක් විදේශ මුදල්වලින් වියදම් කරයි. මේ ප්රශ්නයට වඩා ඉහළ මධ්යම පාන්තික ජනතාව වගකිව යුතුයි. ශ්රී ලංකාවට ආනයනය කරනු ලබන බොහෝ අත්යවශ්ය නොවන ද්රව්ය ඉහළ මධ්යම පාන්තිකයන්ට ඔවුන්ගේ සුඛෝපභෝගී ජීවිතය පවත්වා ගැනීමට ය. නමුත් වර්තමානය වන විට ඉහළ මධ්යම පාන්තිකයන්ගේ සුඛෝපභෝගී ජීවිතයේ බර කරට ගැනීමට දුප්පත් මිනිසුන්, පහළ මධ්යම පාන්තිකයන් ඇතුළු සැමට සිදුවී තිබේ.
ගෝඨාභය ජනාධිපති වූ පසු ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 56ක විදේශ ණය ගෙවීමේ වගකීම භාර ගත්තා. ප්රස්ථාරයේ දැක්වෙන පරිදි, ඔහුගේ රජය මේ දක්වා (පසුගිය වසර දෙක තුළ) ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 6 ක් ගෙවා ඇත. සාමාන්යයෙන් සංවර්ධනය සඳහා ලබා ගන්නා ණය දිගුකාලීන ණය වේ. එවැනි සංවර්ධන ණය සඳහා වාර්ෂික සම්පූර්ණ වාරික ගෙවීම් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 150 (බිලියන නොවේ) පමණ වේ.
එසේනම් මෙහි ඇති ප්රශ්නය කුමක්ද? අපි ස්වෛරීත්ව බැඳුම්කර ණයවලට කොටු වෙලා. ණය කාලය අවසානයේ ඔවුන් සම්පූර්ණයෙන් ගෙවිය යුතුය. එවැනි ණය සමඟ ඇති අනෙක් කාරණය නම් ඒවා කෙටි කාලීන (උපරිම වසර පහක්) වීමයි. ඒවා ද ADB, IMF, WORLD BANK වැනි බහුපාර්ශ්වික සංවිධානවලින් හෝ චීනය හෝ ඉන්දියාව වැනි රටවලින් ලබාගත් ද්විපාර්ශ්වික ණය නොවේ. ස්වෛරී බැඳුම්කර ලොව පුරා කොටස් සහ ප්රාග්ධන අරමුදල් වලින් වේ. ඒවා පෞද්ගලික ආයතන. එවැනි ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීම ඉතා අපහසුය.
දිගුකාලීන සංවර්ධන ණය සාමාන්යයෙන් අවුරුදු 20 සිට 30 දක්වා වේ. ඔවුන්ගේ වාර්ෂික වාරිකය එතරම් ඉහළ නැත. නමුත් ණය කාලය අවසානයේදී ස්වෛරීත්ව බැඳුම්කර සම්පූර්ණයෙන් ගෙවිය යුතුය. එම ගෙවීම සාමාන්යයෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 500 සිට ඩොලර් බිලියන 1 හෝ 2 දක්වා වේ.
2010 සිට 2014 දක්වා ලෝකයේ විවිධ ප්රාග්ධන අරමුදල්වලින් ඇ.ඩො. බිලියන 5ක් ණයට ගත්තේ මහින්ද රාජපක්ෂ ජනාධිපතිවරයාගේ කාලයේය. ඒ 2009 යුද්ධය අවසන් වූ නිසා ශ්රී ලංකාවට ආයෝජකයෙකු නොපැමිණි කාලයයි. 2009 යුද්ධය අවසන් වන විට එහි විදේශ සංචිත ක්ෂය වූ නිසා ඒ වන විට අර්බුදයක් ඇති විය.
ශ්රී ලංකාව IMF වෙත යාමට උත්සාහ කළ නමුත් හිලරි ක්ලින්ටන් පෞද්ගලිකව IMF වෙත ලිඛිතව ඉල්ලා සිටියේ ශ්රී ලංකාවට ණයක් ලබා නොදෙන ලෙසයි. ජාත්යන්තර ප්රජාවේ (එනම් බටහිර රටවල අතපය පිරුණු) ඊනියා උපදෙස් නොඅසා මහින්ද එල්ටීටීඊය අවසන් කළ නිසා ඇය කෝපයට පත් වූවාය. කොහොම හරි දීර්ඝ සාකච්චා වලින් පස්සේ ඉන්දියාවේ උදව්වෙන් IMF ණය අනුමත වුනා.
නමුත් රනිල්ගේ සහ මෛත්රීගේ ආණ්ඩුව ඩොලර් බිලියන 12.5ක ස්වෛරීත්ව බැඳුම්කර ණයට ගෙන තිබුණා. මේ සියලු බැඳීම් දැන් කල් පිරෙමින් පවතී. මේ වසරේ ඩොලර් බිලියන 6ක් පමණ ගෙවීමට සිදුවුණා. ඒවා ප්රධාන වශයෙන් ස්වෛරී බැඳුම්කර වේ. ලබන ජූලි මාසයේදී ශ්රී ලංකාවට ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියනයක් ගෙවීමට සිදු විය. දැන් අපිට ප්රධාන වශයෙන්ම ගෙවන්න වෙලා තියෙන්නේ රනිල්ගේ සහ මෛත්රීපාල සිරිසේනගේ ආණ්ඩුව ලබාගත් ස්වෛරීත්ව බැඳුම්කර. සජිත් ප්රේමදාස සහ ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වා ද එම ආණ්ඩුවේ සිටියහ.
දැන් රනිල්, මෛත්රීපාල, සජිත් හර්ෂ එරාන් ඇතුළු UNP සහ SJB හැසිරෙන්නේ බබාලා වගේ. රනිල්-මෛත්රීගේ ආණ්ඩුව කිසිම සංවර්ධනයක් කළේ නැහැ. ඔවුන් මේ ණය ගැනීම් දෛනික වියදම් සඳහා භාවිත කළා. ඒ කියන්නේ වෙළෙඳ හිඟ ප්රශ්නය විසඳා ගැනීමයි. රනිල් හම්බන්තොට වරාය චීනයට විකුණුවා, ඒ ඩොලර් බිලියන 1.2ක් වෙළෙඳ හිඟ ප්රශ්නය විසඳන්නත් යෙදෙව්වා.
මේ අනුව, වත්මන් මූල්ය අර්බුදය මුදල් අමාත්ය බැසිල් රාජපක්ෂගේ හෝ මහ බැංකුවේ ආර්ථික කළමනාකරණයේ දුර්වලතා නිර්මාණයක් පමණක් නොවන බව ජනතාව තේරුම් ගත යුතුය.
මම බැසිල් රාජපක්ෂ සහ වත්මන් ආණ්ඩුවේ ඇතැම් වැරදි තීරණ මුල සිටම විවේචනය කළ බව ඉස්මතු කළ යුතුයි. ඒ නිසා මට කිසිම රාජපක්ෂලාට හෝ රජයට සුදු හුණු ගෑමට අවශ්ය නැත, නමුත් වත්මන් අර්බුදය තේරුම් ගෙන ප්රශ්නය උග්ර කිරීමට වඩා එය විසඳීමට උදව් කිරීමට උත්සාහ කරන ලෙස වගකිව යුතු සියලුම පුරවැසියන්ට මම ආරාධනා කරමි.
සත්යයෙන් බැහැර දේශපාලනික අභිප්රේරිත සටන් පාඨ මත පදනම්ව වර්තමාන දේශපාලන රැල්ල සමඟ යාම පහසු විය හැකිය. එවැනි සටන් පාඨවලින් වත්මන් මූල්ය අර්බුදය විසඳිය නොහැක. පවතින අර්බුදකාරී තත්ත්වයට වගකිව යුතු එකම ගොඩට තවත් හැරීමකට රැවටීමට වඩා ජාතියක් ලෙස අප මේ ප්රශ්නයෙන් ගොඩ යා යුතුව ඇත.
උපුටාගැනී රුවන් දිසානයක ගෙනි.
. වෙනම එකව්න්ට් එකකින් ඇවිත් ඕක දැම්මනම් හොඳයි. දැන් ඉතිං වැඩක්නෑ.
