මිනිස් මුත්රා යනු ශාක වර්ධනයට අත්යවශ්ය පෝෂක බහුල, ඉතා කාර්යක්ෂම සහ නොමිලේ ලබාගත හැකි ස්වභාවික දියර පොහොරකි. කාබනික ගෙවතු වගාවේදී සහ තිරසාර කෘෂිකර්මාන්තයේදී රසායනික පොහොර සඳහා සාර්ථක විකල්පයක් ලෙස මිනිස් මුත්රා භාවිත කිරීම පිළිබඳව ලෝකයේ වර්තමානයේ විශාල උනන්දුවක් ඇති වී තිබේ. [1, 2, 3, 4]
මිනිස් මුත්රා පොහොරක් ලෙස යොදා ගැනීමේ විද්යාත්මක පදනම, එහි වාසි සහ එය නිවැරදිව භාවිත කරන ආකාරය පහත පරිදි වේ:
Thanks Gamini.
මිනිස් මුත්රා පොහොරක් ලෙස යොදා ගැනීමේ විද්යාත්මක පදනම, එහි වාසි සහ එය නිවැරදිව භාවිත කරන ආකාරය පහත පරිදි වේ:
1. මුත්රාවල අඩංගු පෝෂක කොටස් (NPK අගය)
කෘෂිකාර්මික ශාකවලට අවශ්ය ප්රධානතම පෝෂක වර්ග තුනම (NPK) මිනිස් මුත්රාවල අඩංගු වේ: [2]- නයිට්රජන් (N): මුත්රාවල බහුලවම ඇත්තේ නයිට්රජන් (යුරියා ලෙස) ය. එය පත්ර සහ අතු ළා රෝගී නොවන ලෙස සශ්රීකව වර්ධනය වීමට උදවු වේ.
- පොස්පරස් (P): ශාකයේ මුල් පද්ධතිය ශක්තිමත් කිරීමට උපකාරී වේ.
- පොටෑසියම් (K): මල් සහ ඵලදාව හටගැනීමට මෙන්ම රෝගවලට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව වැඩි කරයි.
- මීට අමතරව මැග්නීසියම් සහ කැල්සියම් වැනි ද්විතීයික පෝෂකද සුළු වශයෙන් අඩංගු වේ. [2, 3, 5]
2. පොහොරක් ලෙස භාවිත කිරීමේ වාසි
- නොමිලේ සහ පහසුවෙන් ලබාගත හැකි වීම: කෘතිම රසායනික පොහොර මිල අධික කාලයක මෙය ඉතා ලාභදායී විකල්පයකි.
- ඉක්මන් ප්රතිඵල: මෙහි පෝෂක දියරමය ස්වභාවයෙන් පවතින බැවින් ශාකවලට ඉතා ඉක්මනින් උරාගත හැක.
- පරිසර හිතකාමී බව: වැසිකිළි අපද්රව්ය ජල මාර්ගවලට මුසු වී සිදුවන ජල දූෂණය අවම කිරීමට මෙම ප්රතිචක්රීකරණ ක්රමය (Urine Recycling) උදවු වේ. [2, 4, 6]
3. මුත්රා පොහොරක් ලෙස භාවිත කරන නිවැරදි ක්රමවේදය
මුත්රා සෘජුවම (නොකලතා) ශාකවලට දැමීමෙන් මුල් පිළිස්සීමට (Root Burn) ලක්විය හැක. එම නිසා පහත පියවර අනුගමනය කළ යුතුය: [2, 3]- ජලය සමග කලවම් කිරීම (Dilution):
- සාමාන්ය ශාක සහ එළවළු සඳහා: මුත්රා කොටස් 1 කට ජලය කොටස් 10 ක් (1:10 අනුපාතයට) මිශ්ර කරන්න.
- කුඩා පැළෑටි සඳහා: මුත්රා කොටස් 1 කට ජලය කොටස් 20 ක් (1:20 අනුපාතයට) මිශ්ර කර ඉතා ලාභකව යොදන්න. [2]
- යොදන ආකාරය: පත්ර මතට නොව, ශාකයේ මුල අවට ඇති පස් මතට පමණක් දියරය වත් කරන්න. [3]
- කොම්පෝස්ට් සඳහා: මුත්රා සෘජුවම කොම්පෝස්ට් ගොඩට දැමීමෙන් එහි දිරාපත් වීමේ ක්රියාවලිය වේගවත් වේ (නයිට්රජන් බහුල නිසා).
4. සැලකිලිමත් විය යුතු සෞඛ්ය සහ ආරක්ෂිත උපදෙස්
- නිරෝගී පුද්ගලයන්ගේ මුත්රා: බෝවන රෝග හෝ දරුණු වකුගඩු/මුත්රා ආසාදන නොමැති නිරෝගී පුද්ගලයන්ගේ මුත්රා භාවිතය වඩාත් සුදුසුය.
- ඖෂධ භාවිතය: ඔබ ප්රතිජීවක (Antibiotics) හෝ වෙනත් දැඩි බටහිර ඖෂධ වර්ග ලබාගන්නා කාලසීමාවලදී එම මුත්රා වගාවට යෙදීමෙන් වළකින්න (ඖෂධවල රසායනික කොටස් පසට එකතු විය හැක). [7]
- කල් තබා ගැනීම: මුත්රා එකතු කර දින කිහිපයක් වසා තැබීමෙන් (Storage) එහි අඩංගු විය හැකි සුළු ව්යාධිජනක බීජ පවා විනාශ වී යයි.
- අස්වැන්න නෙළීම: අමු ව්යංජන ලෙස කන කොළ වර්ග (ලෙටුස්, ගොටුකොළ) නෙළීමට සති 2-3 කට පෙර සිට මුත්රා දැමීම නතර කරන්න. එළවළු පාවිච්චියට පෙර හොඳින් සෝදන්න.
Thanks Gamini.
