Philip Baldaeus (Philippus Baldaeus, 1632–1671) යනු ලන්දේසි දේවගැතිවරයෙකි. ඔහු 1650 දශකයේ අගභාගයේදී (දඩයම්කාර බලය යටතේ) යාපනයට පැමිණ, 1658 සිට 1665 දක්වා එහි සේවය කළේය. ඔහුගේ ප්රකට කෘතිය "A True and Exact Description of the Most Celebrated East-India Coasts of Malabar and Coromandel; as also of the Isle of Ceylon" (අම්ස්ටර්ඩෑම් 1672 දී ප්රකාශිතයි; ඉංග්රීසි පරිවර්තනය 1703 දී) තුළ යාපනය පිළිබඳ විස්තර ඇත.
ඔහු සඳහන් කරන යාපනයේ ගම්මාන 159ක් තිබූ බව සත්යයකි. ඔහු ලියා ඇත්තේ යාපනය (Jafnapatnam) හතරක පළාත්වලට බෙදා ඇති බවත්, ගම්මාන මුළු ගණන 159ක් බවත්ය. එහිදී ඔහු "of their own Churches 34" යනුවෙන් සඳහන් කර ඇත්තේ ලන්දේසි/ප්රොටෙස්ටන්ට් පල්ලි 34ක් (හෝ පෘතුගීසි උරුමයෙන් ලැබුණු කතෝලික පල්ලිවලින් ලන්දේසින් පසුව භාවිතා කළ ඒවා) බවයි. මෙය බෞද්ධ විහාර 34ක් ලෙස සඳහන් නොවේ.
- ඔහුගේ විස්තරවල බෞද්ධ විහාර (viharas/pagodas) ගැන සඳහන් වන්නේ යාපනයේ නොව, කුමාර රාජධානිය (Kandy/Candy) සහ දිවයිනේ අනෙකුත් ප්රදේශවල පවතින "abundance of very splendid Pagodas" ලෙසයි. යාපනයේදී ඔහු ප්රධාන වශයෙන් කතෝලික/ප්රොටෙස්ටන්ට් පල්ලි, හින්දු කෝවිල් (pagodas ලෙස හඳුන්වා ඇතත් බොහෝවිට හින්දු ඒවා) සහ ජන ජීවිතය විස්තර කරයි.
- හින්දු කෝවිල් 12ක් යන සංඛ්යාව Baldaeusගේ කෘතියේ සෘජුව සඳහන් නොවේ. ඔහු යාපනයේ ජනයාගේ ආගමික ජීවිතය (බ්රාහ්මණයන්, බෙල්ලලා වැනි කුල) සහ පගෝඩා (හින්දු ආගමික ස්ථාන) ගැන සඳහන් කළත්, එවැනි නිශ්චිත සංඛ්යාවක් නැත.
පෘතුගීසීන් 1620දී යාපනයේ රාජ්යය පැහැරගත් බවත් එය Baldaeusට වසර 36කට පෙර බවත් සඳහන් කිරීම නිවැරදිය. ඔහු එය තහවුරු කරයි.
මෙම තොරතුරු බොහෝවිට ශ්රී ලංකාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳ සමහර සිංහල බෞද්ධ දෘෂ්ටිකෝණවලින් යාපනයේ පුරාණ බෞද්ධ උරුමය තහවුරු කිරීම සඳහා භාවිතා වී ඇති අතර, Baldaeusගේ මුල් පෙළේ සඳහන් නොවන ලෙස විස්තරය විකෘති වී ඇති බව පෙනේ. ඔහුගේ කෘතියේ යාපනය ප්රධාන වශයෙන් ක්රිස්තියානි (පෘතුගීසි උරුමයෙන්) සහ හින්දු බලපෑම් ඇති ප්රදේශයක් ලෙස විස්තර වේ.
එබැවින් තොරතුරුවල මූලික භාගයක් (ගම්මාන 159, යාපනයේ ආගමික තත්ත්වය, පෘතුගීසි ආක්රමණය) සත්යයි, නමුත් බෞද්ධ විහාර 34 යනුවෙන් Baldaeus සඳහන් කළ බව නිවැරදි නොවේ. එය පසුකාලීන අර්ථකථනයක් හෝ වැරදි පරිවර්තනයකි.
