ශ්රී ලංකාවේ මූල්ය ඉතිහාසයේ සිදු වූ විශාලතම වංචාවන්ගෙන් එකක් ලෙස "ගෝල්ඩන් කී" (Golden Key) මූල්ය වංචාව සැලකේ. මෙය 2008 වසරේදී අනාවරණය වූ අතර, එය ශ්රී ලංකාවේ බොහෝ තැන්පත්කරුවන්ගේ ජීවිත සහ ආර්ථිකය අඩපණ කළ බරපතළ සිදුවීමකි.
ගෝල්ඩන් කී මූල්ය වංචාව ශ්රී ලංකාවේ සමාජය තුළ අතිශය කම්පනකාරී සිදුවීමක් වූ අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස සිදුවූ ඛේදනීය මරණ පිළිබඳ වාර්තා ගණනාවක් එම කාලවකවානුවේදී මාධ්ය මගින් වාර්තා විය.
මෙම වංචාවෙන් තැන්පත්කරුවන් 9,000කට වැඩි පිරිසක් පීඩාවට පත් වූහ. බොහෝ දෙනෙක් තම ජීවිත කාලය පුරාම ඉතිරි කරගත් මුදල්, විශ්රාම වැටුප් හෝ දරුවන්ගේ අනාගතය වෙනුවෙන් තැන්පත් කළ මුදල් එකම මොහොතකින් අහිමි වීම නිසා දැඩි මානසික කම්පනයකට හා හෘදයාබාධ වැනි රෝගී තත්ත්වයන් නිසා මිය ගියහ.
සියදිවි නසාගැනීම්:
තමන්ට වූ අසාධාරණය දරාගත නොහැකිව සහ තවදුරටත් ජීවත් වීමට මඟක් නොමැති බව හැඟීමෙන්, එම වංචාවට හසු වූ තැන්පත්කරුවන් කිහිප දෙනෙකු සියදිවි නසා ගත්තේය.
1. ගෝල්ඩන් කී යනු කුමක්ද?
ගෝල්ඩන් කී ක්රෙඩිට් කාඩ් සමාගම (Golden Key Credit Card Company - GKCCC) යනු සිලින්කෝ සමූහ ව්යාපාරයට (Ceylinco Group) අයත් අනුබද්ධිත සමාගමකි. එය ශ්රී ලංකාවට ක්රෙඩිට් කාඩ් හඳුන්වා දීමේ පුරෝගාමී ආයතනයක් ලෙස ක්රියා කළේය.
2. මෙම වංචාව සිදු වූයේ කෙසේද?
උගුල: මෙම සමාගම සාමාන්ය බැංකුවලට වඩා ඉහළ පොලී අනුපාතයක් (වාර්ෂිකව 20%-30% වැනි) ලබා දෙන බව පවසමින් මහජනතාවගෙන් තැන්පතු ලබා ගත්තේය.
ආයෝජනය: මෙසේ ලබාගත් මුදල් නිසි මූල්ය අධීක්ෂණයකින් තොරව සිලින්කෝ සමූහයේ විවිධ ව්යාපෘති සඳහා (උදා: රෝහල්, ඉඩම් සංවර්ධනය) ආයෝජනය කරන ලදී.
කඩා වැටීම: 2008 වසර වන විට, සමාගම සතුව තිබූ මුදල් ප්රමාණය තැන්පත්කරුවන්ට ආපසු ගෙවීමට නොහැකි තරමට අඩු විය (Liquidity Crisis). ආයෝජනවලින් අපේක්ෂිත ලාභ නොලැබීම සහ අක්රමවත් කළමනාකාරිත්වය නිසා ආයතනය කඩා වැටුණි.
ප්රතිඵලය: තැන්පත්කරුවන් 9,000කට අධික සංඛ්යාවකට රුපියල් බිලියන 26.5කට වැඩි මුදලක් අහිමි විය.
3. වගකිවයුත්තෝ කවුරුන්ද?
ප්රධාන වගඋත්තරකරු: එවකට සිලින්කෝ සමූහයේ සභාපතිව සිටි ලලිත් කොතලාවල මහතා මෙම වංචාව සම්බන්ධයෙන් ප්රධාන වශයෙන් චෝදනා ලැබීය.
අනෙකුත් අධ්යක්ෂවරු: ගෝල්ඩන් කී සමාගමේ අධ්යක්ෂ මණ්ඩලයේ සිටි සාමාජිකයන්ට ද අපරාධ විශ්වාසය කඩකිරීම සහ මුදල් අවභාවිතය සම්බන්ධයෙන් චෝදනා එල්ල විය.
අධීක්ෂණ අසාර්ථකත්වය: මහ බැංකුව මෙම ආයතනය තැන්පතු භාර ගැනීමට බලයලත් ආයතනයක් නොවන බවට අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර තිබූ නමුත්, එය නියාමනය කිරීමේදී පැවති නීතිමය අඩුපාඩු සහ ප්රමාදයන් විවේචනයට ලක් විය.
4. පසුව සිදු වූ දේ
වංචාව අනාවරණය වීමෙන් පසු ලලිත් කොතලාවල ඇතුළු අධ්යක්ෂ මණ්ඩලයට එරෙහිව අධිකරණයේ නඩු පවරන ලදී.
තැන්පත්කරුවන්ට මුදල් ආපසු ගෙවීම සඳහා රජය සහ අධිකරණය මැදිහත් වී දේපළ විකිණීම සහ වත්කම් අත්පත් කර ගැනීම වැනි පියවර ගනු ලැබීය.
සම්පූර්ණ විසඳුමක් නොලැබීම: මෙය තැන්පත්කරුවන්ට සිදු වූ මූල්ය අලාභය සඳහා ලබා දුන් සහනයක් මිස, බැංකුවක මෙන් තැන්පතු සහ පොලිය සම්පූර්ණයෙන්ම ආපසු ගෙවීමක් නොවේ. බොහෝ තැන්පත්කරුවන්ට තමන් ආයෝජනය කළ මුදලින් කොටසක් හෝ යම් ප්රතිශතයක් පමණක් ලැබුණු අතර, එම ක්රියාවලිය වසර ගණනාවක් ඇදී ගියේය.
තැන්පත්කරුවන්ගේ තත්ත්වය: බොහෝ තැන්පත්කරුවන්ට ඔවුන්ගේ මුදල්වලින් විශාල ප්රමාණයක් අහිමි වූ අතර, අධිකරණමය ක්රියාමාර්ග සහ රජයේ මැදිහත්වීම් මගින් ලැබුණු සොච්චම් මුදල ඔවුන්ගේ මුල්ම ආයෝජනයට සාපේක්ෂව ප්රමාණවත් නොවීය.
රජය විසින් වත්කම් විකුණා යම් මුදලක් ගෙවීමට උත්සාහ කළද, බොහෝ තැන්පත්කරුවන්ට තම මුදල් සම්පූර්ණයෙන්ම අහිමි වීම නිසා දැඩි ආර්ථික අගහිඟකම්වලට මුහුණ දීමට සිදු විය.
ගෝල්ඩන් කී මූල්ය වංචාව ශ්රී ලංකාවේ සමාජය තුළ අතිශය කම්පනකාරී සිදුවීමක් වූ අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස සිදුවූ ඛේදනීය මරණ පිළිබඳ වාර්තා ගණනාවක් එම කාලවකවානුවේදී මාධ්ය මගින් වාර්තා විය.
මෙම වංචාවෙන් තැන්පත්කරුවන් 9,000කට වැඩි පිරිසක් පීඩාවට පත් වූහ. බොහෝ දෙනෙක් තම ජීවිත කාලය පුරාම ඉතිරි කරගත් මුදල්, විශ්රාම වැටුප් හෝ දරුවන්ගේ අනාගතය වෙනුවෙන් තැන්පත් කළ මුදල් එකම මොහොතකින් අහිමි වීම නිසා දැඩි මානසික කම්පනයකට හා හෘදයාබාධ වැනි රෝගී තත්ත්වයන් නිසා මිය ගියහ.
සියදිවි නසාගැනීම්:
තමන්ට වූ අසාධාරණය දරාගත නොහැකිව සහ තවදුරටත් ජීවත් වීමට මඟක් නොමැති බව හැඟීමෙන්, එම වංචාවට හසු වූ තැන්පත්කරුවන් කිහිප දෙනෙකු සියදිවි නසා ගත්තේය.
1. ගෝල්ඩන් කී යනු කුමක්ද?
ගෝල්ඩන් කී ක්රෙඩිට් කාඩ් සමාගම (Golden Key Credit Card Company - GKCCC) යනු සිලින්කෝ සමූහ ව්යාපාරයට (Ceylinco Group) අයත් අනුබද්ධිත සමාගමකි. එය ශ්රී ලංකාවට ක්රෙඩිට් කාඩ් හඳුන්වා දීමේ පුරෝගාමී ආයතනයක් ලෙස ක්රියා කළේය.
2. මෙම වංචාව සිදු වූයේ කෙසේද?
උගුල: මෙම සමාගම සාමාන්ය බැංකුවලට වඩා ඉහළ පොලී අනුපාතයක් (වාර්ෂිකව 20%-30% වැනි) ලබා දෙන බව පවසමින් මහජනතාවගෙන් තැන්පතු ලබා ගත්තේය.
ආයෝජනය: මෙසේ ලබාගත් මුදල් නිසි මූල්ය අධීක්ෂණයකින් තොරව සිලින්කෝ සමූහයේ විවිධ ව්යාපෘති සඳහා (උදා: රෝහල්, ඉඩම් සංවර්ධනය) ආයෝජනය කරන ලදී.
කඩා වැටීම: 2008 වසර වන විට, සමාගම සතුව තිබූ මුදල් ප්රමාණය තැන්පත්කරුවන්ට ආපසු ගෙවීමට නොහැකි තරමට අඩු විය (Liquidity Crisis). ආයෝජනවලින් අපේක්ෂිත ලාභ නොලැබීම සහ අක්රමවත් කළමනාකාරිත්වය නිසා ආයතනය කඩා වැටුණි.
ප්රතිඵලය: තැන්පත්කරුවන් 9,000කට අධික සංඛ්යාවකට රුපියල් බිලියන 26.5කට වැඩි මුදලක් අහිමි විය.
3. වගකිවයුත්තෝ කවුරුන්ද?
ප්රධාන වගඋත්තරකරු: එවකට සිලින්කෝ සමූහයේ සභාපතිව සිටි ලලිත් කොතලාවල මහතා මෙම වංචාව සම්බන්ධයෙන් ප්රධාන වශයෙන් චෝදනා ලැබීය.
අනෙකුත් අධ්යක්ෂවරු: ගෝල්ඩන් කී සමාගමේ අධ්යක්ෂ මණ්ඩලයේ සිටි සාමාජිකයන්ට ද අපරාධ විශ්වාසය කඩකිරීම සහ මුදල් අවභාවිතය සම්බන්ධයෙන් චෝදනා එල්ල විය.
අධීක්ෂණ අසාර්ථකත්වය: මහ බැංකුව මෙම ආයතනය තැන්පතු භාර ගැනීමට බලයලත් ආයතනයක් නොවන බවට අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර තිබූ නමුත්, එය නියාමනය කිරීමේදී පැවති නීතිමය අඩුපාඩු සහ ප්රමාදයන් විවේචනයට ලක් විය.
4. පසුව සිදු වූ දේ
වංචාව අනාවරණය වීමෙන් පසු ලලිත් කොතලාවල ඇතුළු අධ්යක්ෂ මණ්ඩලයට එරෙහිව අධිකරණයේ නඩු පවරන ලදී.
තැන්පත්කරුවන්ට මුදල් ආපසු ගෙවීම සඳහා රජය සහ අධිකරණය මැදිහත් වී දේපළ විකිණීම සහ වත්කම් අත්පත් කර ගැනීම වැනි පියවර ගනු ලැබීය.
සම්පූර්ණ විසඳුමක් නොලැබීම: මෙය තැන්පත්කරුවන්ට සිදු වූ මූල්ය අලාභය සඳහා ලබා දුන් සහනයක් මිස, බැංකුවක මෙන් තැන්පතු සහ පොලිය සම්පූර්ණයෙන්ම ආපසු ගෙවීමක් නොවේ. බොහෝ තැන්පත්කරුවන්ට තමන් ආයෝජනය කළ මුදලින් කොටසක් හෝ යම් ප්රතිශතයක් පමණක් ලැබුණු අතර, එම ක්රියාවලිය වසර ගණනාවක් ඇදී ගියේය.
තැන්පත්කරුවන්ගේ තත්ත්වය: බොහෝ තැන්පත්කරුවන්ට ඔවුන්ගේ මුදල්වලින් විශාල ප්රමාණයක් අහිමි වූ අතර, අධිකරණමය ක්රියාමාර්ග සහ රජයේ මැදිහත්වීම් මගින් ලැබුණු සොච්චම් මුදල ඔවුන්ගේ මුල්ම ආයෝජනයට සාපේක්ෂව ප්රමාණවත් නොවීය.
රජය විසින් වත්කම් විකුණා යම් මුදලක් ගෙවීමට උත්සාහ කළද, බොහෝ තැන්පත්කරුවන්ට තම මුදල් සම්පූර්ණයෙන්ම අහිමි වීම නිසා දැඩි ආර්ථික අගහිඟකම්වලට මුහුණ දීමට සිදු විය.
Last edited:
