How Mahinda Rajapakse has converted Sri Lankan ✈️ a Charter Airline 😋

[Rhapscallion]

ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සේවය (SriLankan Airlines) යනු චාටර් (Charter - විශේෂ කුලී පදනම මත පියාසර කරන) ගුවන් සේවයක් නොවේ; එය ප්‍රධාන පෙළේ ජාතික සහ නියමිත කාලසටහනකට අනුව ගමන් කරන (Scheduled) වාණිජ ගුවන් සේවයකි.
මෙයට ප්‍රධාන හේතු වන්නේ:

• නිත්‍ය කාලසටහනක් තිබීම (Scheduled Operations): චාටර් ගුවන් යානා මෙන් නොව, ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සේවය කලින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද නියමිත කාලසටහනකට (Time table) අනුව ලෝකයේ විවිධ ගමනාන්ත වෙත දිනපතා හෝ සතිපතා නිතිපතා ගුවන් ගමන් ක්‍රියාත්මක කරයි. [1, 2]
• තනි ටිකට් පත් අලෙවිය (Individual Ticketing): චාටර් ගුවන් ගමනකදී සම්පූර්ණ යානයම එකම පාර්ශ්වයක් විසින් කුලියට ගනු ලබයි. නමුත් ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සේවයේදී ඕනෑම මගියෙකුට තනි පුද්ගල වශයෙන් අන්තර්ජාලය හෝ ඒජන්සි හරහා ටිකට් පතක් මිලදී ගෙන ගමන් කළ හැකිය. [1]
• ජාත්‍යන්තර ගුවන් සේවා සන්ධාන සාමාජිකත්වය: මෙය ලෝක ප්‍රකට Oneworld ගුවන් සේවා සන්ධානයේ පූර්ණ සාමාජිකයෙකු වන අතර, වෙනත් ප්‍රධාන ගුවන් සේවා සමඟ කේත හුවමාරු (Codeshare) සහ අන්තර් රේඛීය (Interline) ගිවිසුම් පවත්වයි. [1]
• ජාතික ධජය දරන ගුවන් සේවය (Flag Carrier): එය ශ්‍රී ලංකා රජයට අයත් රටේ ප්‍රධානතම නිල ජාතික වාණිජ ගුවන් සේවය වන අතර, රටවල් අතර ද්විපාර්ශ්වික ගුවන් සේවා ගිවිසුම් (Air Services Agreements) මත පදනම්ව ගමන් බලපත්‍ර සහිත ජාත්‍යන්තර ගුවන් මාර්ග ක්‍රියාත්මක කරයි. [1, 2]

(කෙසේ වෙතත්, විශේෂ අවස්ථාවලදී එනම් හදිසි ආපදා, පුරවැසියන් නැවත ගෙන්වා ගැනීමේ මෙහෙයුම් (Rescue flights) හෝ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික විශේෂ අවශ්‍යතා සඳහා පමණක් එය ඉඳහිට චාටර් ගුවන් ගමන් ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබේ). [1, 2]

ඒ වුණාට මහින්ද ලා පීටර් හිල්ව එලවලා චාටර් කරා නේද ශ්‍රී ලංකන් එක?

ඔව්, ඔබ සඳහන් කළේ ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සේවයේ ඉතිහාසය උඩුයටිකුරු කළ, ලංකාවේ ආර්ථිකයට පවා විශාල බලපෑමක් ඇති කළ ඉතා ප්‍රසිද්ධ සහ ආන්දෝලනාත්මක සිදුවීමක් ගැනය. [1, 2]
මෙහිදී "චාටර් කරා" යන්න ව්‍යවහාරික භාෂාවෙන් අදහස් කරන්නේ "රැවටුවා, විනාශ කර දැමුවා හෝ තත්ත්වය බාල කළා" යන අර්ථයෙන් නම්, ඔබේ කතාව සහමුලින්ම නිවැරදිය. 2007 වසරේදී සිදු වූ එම සිදුවීම සහ ඉන්පසු ගුවන් සේවයට අත් වූ ඉරණම කෙටියෙන් මෙසේය:

1. පීටර් හිල් මහතාව එලවා දැමීමේ සිදුවීම (2007)
2007 වසරේ එවකට ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා සහ ඔහුගේ 35 දෙනෙකුගෙන් යුත් පිරිසක් ලන්ඩන් නුවර සිට ලංකාවට පැමිණීමට සූදානම් විය. එම අවස්ථාවේදී ගුවන් යානයේ පළමු පන්තියේ (First Class) සහ ව්‍යාපාරික පන්තියේ (Business Class) ආසන සියල්ලම සාමාන්‍ය මගීන් මුදල් ගෙවා වෙන්කරවා ගෙන තිබුණි. [1, 2, 3]
එවකට එම ගුවන් සේවය පාලනය කළ Emirates සමාගම වෙනුවෙන් පත් කර සිටි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී (CEO) පීටර් හිල් (Peter Hill) මහතා, මුදල් ගෙවූ සාමාන්‍ය මගීන් යානයෙන් ඉවත් කර (Off-load) ජනාධිපතිවරයාගේ පිරිසට ආසන ලබා දීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය. මේ නිසා කෝපයට පත් වූ රජය, පීටර් හිල් මහතාගේ වැඩ බලපත්‍රය (Work Permit) වහාම අවලංගු කර ඔහුව රටින් පිටුවහල් කිරීමට පියවර ගත්තේය. [1, 2, 3]

2. එලැඹි "චාටර්" යුගය (ලාභ ලැබූ සමාගම පාඩු ලැබීම)
මෙම ගැටුම නිසා, 1998 සිට ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සේවය ඉතා සාර්ථකව සහ ලාභදායී ලෙස පවත්වාගෙන ගිය ඩුබායිහි Emirates සමාගම 2008 දී සිය කළමනාකාරීත්ව ගිවිසුම අලුත් නොකර ඉවත් විය. ඔවුන් සතු වූ 43.6% ක කොටස් ද රජයට පවරා ගැනුණි. [1, 2, 3]
Emirates සමාගම ඉවත් වීමෙන් පසු සිදු වූ දේ:

• දේශපාලන ඇඟිලි ගැසීම්: වෘත්තීය මට්ටමේ ගුවන් සේවා නිලධාරීන් වෙනුවට දේශපාලන හිතවතුන් සහ ඥාතීන් පාලනයට පත් කෙරුණි (මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ මස්සිනා කෙනෙකු වූ නිශාන්ත වික්‍රමසිංහ මහතා සභාපති ධුරයට පත් කිරීම මින් එකකි).
• අතිවිශාල පාඩු ලැබීම: Emirates පාලනය යටතේ බිලියන ගණනින් ලාභ ලැබූ ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සේවය, රජයට පැවරීමෙන් පසු වසරින් වසර අතිවිශාල ලෙස ණය වෙමින් පාඩු ලබන ආයතනයක් බවට පත් විය. [1]

එබැවින්, ව්‍යවහාරික බසින් පවසන පරිදි එම දේශපාලන තීරණය නිසා එතෙක් ජාත්‍යන්තර මට්ටමක තිබූ ලංකාවේ ප්‍රධානතම ගුවන් සේවය මූල්‍යමය වශයෙන් මෙන්ම කීර්තිනාමය අතින් ද සැබවින්ම "චාටර්" (විනාශ) වීමට මූලික අඩිතාලම වැටුණි. [1]

 

[Anyhacker]

ඔය 2007 London flight සිද්ධිය තමයි ඇත්තටම මේකේ turning point එක — සල්ලි ගෙවපු passengersලාවම offload කරලා 35 දෙනෙක්ගෙන් board වුනා කියන්නේ, CEO කෙනෙක්ට එතන ඉන්න තැනක් නැතුවම වගේ. ඊට පස්සේ බිලියන ගණන් ලාභ ලැබුව airline එකක් පාඩුවට වැටුනා කියලා කියෙව්වම, චාටර් කියන වචනේ තේරුම තේරෙනවා.