වාඩි වී හෝ වැතිර සිටින ඉරියව්වේ සිට එක්වරම සිට ගැනීමේ ඉරියව්වට යාමේදී හෘද ස්පන්දනය ඉහළ යාමත් සමගම ඇතිවන ක්ලාන්ත ගතියක්, කරකැවිල්ල ගතියක් හෝ අතිශය විඩාබර ගතියක් මෙන්ම මතක ශක්තියෙහි අක්රමිකතාවයන් (brain fog) ඇති කරන ඇති කරවන රෝගී තත්ත්වයක් ලෙස "Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome (POTS)" හදුන්වනු ලබනවා. යම් පුද්ගලයෙකු එක්වරම සිට ගැනීමේදී ඔහුගේ හෝ ඇයගේ සිරුරේ පවතින මුළු රුධිර පරිමාවෙන් 10% - 15% අතර වන රුධිර පරිමාවක් ගුරුත්වයේ බලපෑම හේතුවෙන් අත්, පාද සහ උදර ප්රදේශය තුළ රදවා තබා ගැනීම සිදු කරනවා. මේ හේතුවෙන් මොළය වෙත ගමන් කරන රුධිර ප්රමාණය සිට ගෙන සිටීමේදී මදක් අවම කිරීම සිදු කරන අතර මෙවැනි අවස්ථාවකදී පුද්ගලයකුගේ පාදවල පවතින මාංශ පේශි මගින් මේ රුධිර ප්රමාණය හෘදය වස්තුව වෙත පොම්ප කිරීම සිදු කරනු ලබනවා.
මෙම රුධිර පොම්ප කිරීම පහසු කිරීම සදහා ශරීරය මගින් "Epinephrine (Adrenaline)" සහ "Norepinephrine' යන හෝමෝනයන් උත්පාදනය කිරීම මේ අවස්ථාවේදී සිදු කරන අතර එමගින් රුධිර නාළ ඊට සරිලන ආකාරයෙන් ක්රමාණුකූලව ඉහිල් කිරීම හෝ ලිහිල් කිරීම ද මෙහිදී සිදු කරනවා. මේ හේතුවෙන් ද් ස්පන්දන වේගය මදක් ඉහළ යාම ද සාමාන්යයෙන් සිදුවනවා. නමුත් "Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome (POTS)" රෝගී තත්ත්වයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයෙකුගේ සිරුරේ පවතින රුධිර නාළයන් ඉහත සදහන් කළ හෝමෝනයන්ට හරියාකාරව ප්රතිචාර දැක්වීම අවම අගයක තමයි පවතින්නේ. මේ හේතුව නිසා එවැනි පුද්ගලයෙකු සිට ගැනීමේදී මොළයට සැපයෙන රුධිර ප්රමාණය නිවැරදිව පවත්වා ගැනීම සදහා "Epinephrine (Adrenaline)" සහ "Norepinephrine' යන හෝමෝනයන් නියමිත අගයට වඩා වැඩි ප්රමාණයන්ගෙන් නිදහස් කිරීම හේතුවෙන් රුධිර නාළ වැඩි වැඩියෙන් සංකෝචනය කරවීම සිදු කරවනවා. මේ හේතුවෙන් රුධිර පීඩනය ඉහළ යාම සිදු වෙනවා. එවිට තමයි බොහෝ අවස්ථාවලදී මෙවැනි ක්ලාන්ත ගතියක් හෝ කැරකැවිල්ල ගතියක් (මීට අමතරව තවත් රෝග ලක්ෂණ කීපයක් ඇති කරවිය හැකියි) සිට ගැනීමේදී ඇති කරවන්නෙ.
'Mononucleosis" ("Epstein-Barr virus", හෙවත් "මානව පැපිලෝමා වෛරසය" මගින් ඇති කරවන රෝගී තත්ත්වයකි) වැනි වෛරස් ආසාදනයන්ගෙන්, හිසට සිදුවන අනතුරුවලින්, ස්වයං ප්රතිශක්තිකරණ රෝගයන්ගෙන් (Autoimmune diseases) සහ දැඩි මානසික පීඩනයෙන් පීඩා විදින පුද්ගලයන්ට මෙන්ම ශල්ය කර්මවලට භාජනය වුණු පුද්ගලයන්ට, දියවැඩියාවෙන් පෙළෙන පුද්ගලයන්ට සහ ගර්භනීභාවයේ පසුවන කාන්තාවන්ට ද මෙම 'POTS' තත්ත්වය හට ගැනීමට වැඩි ඉඩ ප්රස්ථාවක් පවතිනවා. මෙම "Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome (POTS)" භයානක රෝගී තත්ත්වයක් නොවුන ද ක්ලාන්ත ගතිය ඇතිවන අවස්ථාවකදී සිදුවන ඇද වැටීම් මගින් අනතුරු සිදුවීමේ අවදානමක් පවතිනවා.
Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome (POTS) රෝගයෙන් පීඩා විදින තරුණ කාන්තාවකගේ අත්දැකීම්
මෙම රුධිර පොම්ප කිරීම පහසු කිරීම සදහා ශරීරය මගින් "Epinephrine (Adrenaline)" සහ "Norepinephrine' යන හෝමෝනයන් උත්පාදනය කිරීම මේ අවස්ථාවේදී සිදු කරන අතර එමගින් රුධිර නාළ ඊට සරිලන ආකාරයෙන් ක්රමාණුකූලව ඉහිල් කිරීම හෝ ලිහිල් කිරීම ද මෙහිදී සිදු කරනවා. මේ හේතුවෙන් ද් ස්පන්දන වේගය මදක් ඉහළ යාම ද සාමාන්යයෙන් සිදුවනවා. නමුත් "Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome (POTS)" රෝගී තත්ත්වයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයෙකුගේ සිරුරේ පවතින රුධිර නාළයන් ඉහත සදහන් කළ හෝමෝනයන්ට හරියාකාරව ප්රතිචාර දැක්වීම අවම අගයක තමයි පවතින්නේ. මේ හේතුව නිසා එවැනි පුද්ගලයෙකු සිට ගැනීමේදී මොළයට සැපයෙන රුධිර ප්රමාණය නිවැරදිව පවත්වා ගැනීම සදහා "Epinephrine (Adrenaline)" සහ "Norepinephrine' යන හෝමෝනයන් නියමිත අගයට වඩා වැඩි ප්රමාණයන්ගෙන් නිදහස් කිරීම හේතුවෙන් රුධිර නාළ වැඩි වැඩියෙන් සංකෝචනය කරවීම සිදු කරවනවා. මේ හේතුවෙන් රුධිර පීඩනය ඉහළ යාම සිදු වෙනවා. එවිට තමයි බොහෝ අවස්ථාවලදී මෙවැනි ක්ලාන්ත ගතියක් හෝ කැරකැවිල්ල ගතියක් (මීට අමතරව තවත් රෝග ලක්ෂණ කීපයක් ඇති කරවිය හැකියි) සිට ගැනීමේදී ඇති කරවන්නෙ.
'Mononucleosis" ("Epstein-Barr virus", හෙවත් "මානව පැපිලෝමා වෛරසය" මගින් ඇති කරවන රෝගී තත්ත්වයකි) වැනි වෛරස් ආසාදනයන්ගෙන්, හිසට සිදුවන අනතුරුවලින්, ස්වයං ප්රතිශක්තිකරණ රෝගයන්ගෙන් (Autoimmune diseases) සහ දැඩි මානසික පීඩනයෙන් පීඩා විදින පුද්ගලයන්ට මෙන්ම ශල්ය කර්මවලට භාජනය වුණු පුද්ගලයන්ට, දියවැඩියාවෙන් පෙළෙන පුද්ගලයන්ට සහ ගර්භනීභාවයේ පසුවන කාන්තාවන්ට ද මෙම 'POTS' තත්ත්වය හට ගැනීමට වැඩි ඉඩ ප්රස්ථාවක් පවතිනවා. මෙම "Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome (POTS)" භයානක රෝගී තත්ත්වයක් නොවුන ද ක්ලාන්ත ගතිය ඇතිවන අවස්ථාවකදී සිදුවන ඇද වැටීම් මගින් අනතුරු සිදුවීමේ අවදානමක් පවතිනවා.
Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome (POTS) රෝගයෙන් පීඩා විදින තරුණ කාන්තාවකගේ අත්දැකීම්
Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome (POTS) - Johns Hopkins Medicine
Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome (POTS) - Cleveland Clinic Foundation
තමාගේ හිමිකරුවාට පවතින "Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome (POTS)" රෝගී තත්ත්වය ක්ෂණිකව ම වටහාගෙන එම තත්ත්වය සමනය කර ගැනීමට ඇය විසින් භාවිතා කරන ඖෂධ සහ ජලය ඇය ළගටම ගෙනැවිත් දී උපකාර කරන ආදරණීය බලු සුරතලෙක් (මෙයා නම් හොදට පුහුණු කරපු "service dog" කෙනෙක් මං හිතන්නෙ).




Last edited: