බෲස් ලීගේ අකල් මරණයෙන් ඔප්පු වන ඔහුගේ අවිද්යාත්මක ශාරීරික පුහුණුව."
අදටත් ලෝකයේ ඕනෑම තැනක 'සටන් කලාව' කිව සැණින් ඔබගේ මතකයට එන මුල්ම රූපය බෲස් ලී වෙන්න පුළුවන්. ඔහු සිනමා තිරය මත පෑ දස්කම් නිසාම, බොහෝ දෙනෙක් ඔහුව සැලකුවේ සටන් කලාවේ දෙවියෙක් විදිහට. නමුත් අපි "First Principles" එහෙමත් නැත්නම් මූලික මූලධර්ම ඔස්සේ මේ දෙස බැලුවොත්, අපිට පෙනෙන්නේ වෙනස්ම චිත්රයක්. බෲස් ලීගේ අකල් මරණය කියන්නේ හුදෙක් අහම්බයක් නෙවෙයි, එය ඔහුගේම "අවිද්යාත්මක" පුහුණු සහ ජීවන රටාවේ ප්රතිඵලයක්.
### මරණය වටා තිබුණු පුස් කුමන්ත්රණ න්යායයන් සහ සැබෑ විද්යාව
බෲස් ලී 1973 දී වයස අවුරුදු 32 දී මිය ගිය වෙලාවේ, එය වටා පුදුමාකාර කතන්දර ටිකක් ගෙතුණා. චීන පාතාලයෙන් (Triads) වස දුන්නා කියලා සමහරු කිව්වා. තවත් පිරිසක් කිව්වේ "Dim Mak" කියන රහස් මාරාන්තික නිල පහරක් වැදිලා ඔහු මිය ගියා කියලා. නමුත් මේ සියල්ලම නිකම්ම නිකම් "කුමන්ත්රණ න්යායන්" (Conspiracy Theories) විතරයි.
ඇත්තම හේතුව මොකක්ද?
2022 වසරේදී විශේෂඥ වෛද්යවරු පිරිසක් (Clinical Kidney Journal) කළ පර්යේෂණයකින් මේක විද්යාත්මකව ඔප්පු වුණා. බෲස් ලී මිය ගියේ **'Hyponatremia'** කියන තත්ත්වයෙන්. සරලව කිව්වොත් "ශරීරයට ජලය විෂ වීමෙන්". ඔහුගේ වකුගඩු වලට ශරීරයේ තිබුණු අතිරික්ත ජලය පිට කරන්න බැරි වුණා. මේ නිසා රුධිරයේ සෝඩියම් මට්ටම අඩු වෙලා, අවසානයේ ඔහුගේ මොළය ඉදිමෙන්න ගත්තා (Cerebral Edema). මිය යන වෙලාවේ ඔහුගේ මොළය සාමාන්ය ප්රමාණයට වඩා ගොඩක් ඉදිමිලා තිබුණා.
### අවිද්යාත්මක පුහුණුවක නිරත වූ "සටන් කලා වොනබීස්ලාගේ" වීරයා
බොහෝ දෙනෙක් හිතනවා බෲස් ලී කියන්නේ සටන් කලාවට විද්යාත්මක ප්රවේශයක් දුන්න කෙනෙක් කියලා. නමුත් ඇත්තටම ඔහු කළේ සැබෑ සටන්කරුවන්ට වඩා "සටන්කරුවන් වීමට ආශා කරන" (Wannabes) පිරිසකට විද්යාත්මක වගේ පෙනෙන පෙනුමක් (Aesthetic) දෙන එක.
ඔහුගේ පුහුණු රටාවේ තිබුණු ප්රබලතම වැරදි කිහිපයක් බලන්න.
1. **අන්තගාමී පෝෂණය:**
ඔහු ඝන ආහාර ගැනීම නතර කරලා, යුෂ වර්ග සහ ප්රෝටීන් පාන විතරක් බොන්න පෙළඹුණා. මේක වකුගඩු වලට දරාගන්න බැරි පීඩනයක්.
2. **EMS සහ අස්වාභාවික ක්රම:**
මාංශ පේශි වර්ධනය කරන්න ඔහු විදුලි උත්තේජක (Electronic Muscle Stimulation) පාවිච්චි කළා. මේවා ස්වභාවික සටන් පුහුණුවට වඩා සිරුරේ පෙනුම හදන කෙටි ක්රම.
3. **විවේකය අමතක කිරීම:**
සැබෑ සටන් විද්යාවේදී "Recovery" එහෙමත් නැත්නම් විවේකය කියන්නේ පුහුණුව තරමටම වැදගත් දෙයක්. බෲස් ලී තම සිරුර ක්ෂය වෙන තෙක්ම වෙහෙසෙව්වා මිසක්, එයට යථා තත්ත්වයට පත්වෙන්න ඉඩක් දුන්නේ නැහැ.
ඔහු සැබෑ වෘත්තීය සටන්කරුවෙක් (Professional Fighter) නෙවෙයි. ඔහු සටන් නළුවෙක්. සැබෑ වෘත්තීය සටන්කරුවෙක් කවදාවත් තමන්ගේ සිරුරේ ප්රතිශක්තිය බිඳ වැටෙන මට්ටමට "Body fat" අඩු කරගන්නේ නැහැ.
### සැබෑ සටන්කරුවන්ගේ විද්යාත්මක සාක්ෂිය වන කාර්ලෝස් සහ හීලියෝ ග්රේසි ප්රමුඛ ග්රේසී පවුල සහ ඔවුන්ගේ විද්යාත්මක පුහුණුව
දැන් අපි බලමු සැබෑ සටන්කරුවෝ කවුද කියලා. බ්රසීලයේ **වැලේටුඩෝ (Vale Tudo)** කියන්නේ කිසිම නීතියක් නැතිව සැබෑ ලෙසම ගහගන්නා සටන් ඉසව්. රුසියාවේ **සම්බෝ (Sambo)** කියන්නේ රුසියානු එම්.එම්.ඒ. මේවා බෲස් ලී ඉපදෙන්නත් කලින් තිබ්බ ඒවා. මේ ක්රීඩාවන්වල හිටපු අය බෲස් ලී වගේ තිරය ඉදිරියේ පෙනී සිටියේ නැහැ, ඔවුන් කළේ සැබෑ පීඩනය යටතේ සටන් කරන එක.
මේකට හොඳම උදාහරණය ග්රේසි පවුල.
* **කාර්ලෝස් ග්රේසි (Carlos Gracie):**
ග්රේසි ඩයට් එක නිර්මාණය කරපු මොහු සැබෑ සටන්කරුවෙක්. මොහු මිය යන විට වයස **92ක්**.
* **හීලියෝ ග්රේසි (Helio Gracie):** ජීවිත කාලය පුරාම සැබෑ සටන් වල නිරත වුණු ඔහු වයස **95ක්** ජීවත් වුණා.
මොවුන් දශක ගණනාවක් තිස්සේ දරුණු සටන් වල නිරත වෙලත් දීර්ඝායුෂ වින්දේ ඇයි?
ඒ ඔවුන්ගේ පුහුණුව සහ ආහාර රටාව සැබෑ විද්යාවක් සහ ස්වභාවධර්මය මත පදනම් වුණු නිසයි. ඔවුන් ශරීරය "විනාශ කළේ" නැහැ, ශරීරය "ශක්තිමත් කළා".
ග්රේසි පරපුරේ රහස
(ආහාරය, ජීවිතය සහ සදාකාලික පුහුණුව)
බෲස් ලී වැනි සටන් නළුවන් තම සිරුරේ මතුපිට පෙනුම (Aesthetics) සඳහා වෙහෙසෙන විට, කාර්ලෝස් ග්රේසි ප්රමුඛ ග්රේසි පවුල අවධානය යොමු කළේ සිරුරේ අභ්යන්තර රසායනය සහ සටන්කරුවෙකුගේ දීර්ඝකාලීන පැවැත්ම පිළිබඳවයි. ඔවුන්ගේ සාර්ථකත්වයේ කුළුණු තුන වන්නේ ග්රේසි ඩයට්, විනයගරුක ජීවන රටාව සහ කාර්යක්ෂම පුහුණු ක්රමවේදයයි.
1. ග්රේසි ඩයට් (The Gracie Diet):
සිරුරේ ජෛව රසායනික ක්රියාවලිය පාලනය කිරීම
කාර්ලෝස් ග්රේසි වසර 65ක් තිස්සේ කළ පර්යේෂණවල ප්රතිඵලය වූයේ මෙම ආහාර රටාවයි. මෙහි මූලික සිද්ධාන්තය වන්නේ "අප ගන්නා ආහාර එකිනෙක ගැටීම වැළැක්වීමයි".
ආහාර සංකලනය (Food Combination): ග්රේසි ඩයට් එකේදී ආහාර කාණ්ඩ කිහිපයකට බෙදා ඇත. උදාහරණයක් ලෙස, පිෂ්ඨය අධික ආහාර (Group A) සහ අම්ල අධික පළතුරු (Group C) එකම වේලකදී ලබා නොගනී. මෙහි අරමුණ වන්නේ රුධිරයේ ආම්ලිකතාවය (Acidity) වැඩි වී ජීර්ණ පද්ධතියට සහ ශක්තියට බාධා වීම වැළැක්වීමයි.
පැය 4-5 පරතරය: වේල් දෙකක් අතර අවම වශයෙන් පැය 4ක හෝ 5ක පරතරයක් තැබීම අනිවාර්ය වේ. මේ අතරතුර කිසිදු කෙටි ආහාරයක් (Snacking) ලබා නොගනී. මෙයින් ජීර්ණ පද්ධතියට පූර්ණ විවේකයක් ලැබෙන අතර හෝමෝන සමබරතාවය ආරක්ෂා වේ.
සීනි සහ රසායනික ද්රව්ය බැහැර කිරීම: කෘතිම රසකාරක, සීනි සහ සිරුරට අහිතකර රසායනිකයන්ගෙන් තොර ස්වභාවික ආහාර වේලක් ඔවුන් අනුගමනය කරයි.
2. ජීවන රටාව (The Lifestyle): සැබෑ සටන්කරුවාගේ විනය
බෲස් ලී හොලිවුඩ් සංස්කෘතිය සහ අධික මානසික පීඩනය තුළ ජීවත් වන විට, ග්රේසිවරුන් ගොඩනගා ගත්තේ ඉතා සන්සුන් සහ විනයගරුක ජීවන රටාවකි.
මත්ද්රව්ය සහ දුම්පානයෙන් තොර වීම: සැබෑ සටන්කරුවෙකු තම පෙණහලු සහ හෘදය වස්තුව කෙරෙහි උපරිම ගෞරවය දැක්විය යුතුය. ග්රේසිවරු මත්පැන්, දුම්වැටි හෝ වෙනත් මත්ද්රව්යවලින් සම්පූර්ණයෙන්ම බැහැරව සිටිති.
පවුල සහ මනස: මානසික සෞඛ්යය සටන් ශක්තියට සෘජුවම බලපාන බව ඔවුන් විශ්වාස කරයි. පවුල කේන්ද්ර කරගත්, අනවශ්ය ආතතියෙන් තොර ජීවිතය ඔවුන්ගේ දීර්ඝායුෂ වලට රුකුලක් විය.
3. පුහුණු ක්රමවේදය: කාර්යක්ෂමතාවය සහ සදාකාලික බව
ග්රේසිවරුන්ගේ සටන් පුහුණුව (BJJ/Vale Tudo) සහ බෲස් ලීගේ පුහුණුව අතර ඇති ප්රධාන වෙනස වන්නේ "කාර්යක්ෂමතාවය" (Efficiency) යන්නයි.
උත්තෝලක මූලධර්මය (Leverage): ග්රේසි පද්ධතියේදී ශක්තිය (Muscle power) භාවිතා කරන්නේ ඉතා අඩුවෙන්. ඒ වෙනුවට භෞතික විද්යාවේ උත්තෝලක මූලධර්මය සහ යාන්ත්රික වාසිය (Mechanical advantage) භාවිතා කර ප්රතිවාදියා මෙල්ල කරයි. මේ නිසා ශරීරයේ සන්ධි සහ මාංශ පේශි වලට ලැබෙන අනවශ්ය පීඩනය අවම වේ.
දීර්ඝකාලීන පුහුණුව (Sustainability): බෲස් ලීගේ පුහුණුව සිරුර ක්ෂය කරන (Wear and tear) එකක් වූ අතර, ග්රේසි පුහුණුව සිරුර නම්යශීලී කරන එකකි. හීලියෝ ග්රේසි වයස අවුරුදු 90දීත් මැට් එක මත පුහුණුවීම් කළේ මේ නිසයි.
ස්පාරින් (Sparring) සහ පීඩන පරීක්ෂාව: ඔවුන් හුදෙකලාව හෙවනැලි සමඟ සටන් කළේ නැත. ඔවුන් කළේ සැබෑ ප්රතිවාදියෙකු සමඟ ආරක්ෂිතව පුහුණු වීමයි. එමගින් සැබෑ සටනකදී ශක්තිය වැය කළ යුතු ආකාරය ඔවුන් ප්රායෝගිකව උගත්තා.
### අවසාන පාඩම
සටන් කලාව කියන්නේ තිරය ඉදිරියේ පිනුම් ගහන එකවත්, අස්වාභාවික විදිහට මාංශ පේශි හදාගන්න එකවත් නෙවෙයි. සැබෑ සටන් පුහුණුව කියන්නේ තමන්ගේ සිරුරේ පැවැත්ම සහ දීර්ඝකාලීන නිරෝගීභාවය ආරක්ෂා කරගන්නා ගමන් සටන් කිරීමේ හැකියාව පවත්වා ගැනීමයි.
බෲස් ලී 32න් මිය යන විට, වැලේටුඩෝ සහ සම්බෝ වල සැබෑ සටන්කරුවන් වයස 90 ඉක්මවා නිරෝගීව ජීවත් වීමෙන්ම ඔප්පු වෙන්නේ, නියම සටන් විද්යාව තියෙන්නේ කා ළඟද යන්නයි. බෲස් ලී අපට සටන් සිනමාවේ වීරයෙක් වුණත්, ඔහුගේ ජීවිතය අපට දෙන ලොකුම පාඩම තමයි "සමබරතාවයෙන් තොර අන්තගාමී පුහුණුව" ජීවිතය අකාලයේ කෙළවර කරන බව.
**සටහන:**
*මෙම ලිපිය සකස් කරන ලද්දේ පවතින විද්යාත්මක දත්ත සහ සටන් කලා ඉතිහාසය පදනම් කරගනිමිනි.