අද කාලයේ පොසොන් උත්සවය වෙනුවෙන් පාරක් පාරක් ගානේ දන්සල් දෙන එක සාමාන්ය සිරිතක් වුණත්, ශ්රී ලාංකීය ඉතිහාසය තුළ මෙම 'දන්සල්' කලාව පවත්වාගෙන ගියේ අදටත් වඩා අතිශය දියුණු, දැඩි නීතිරීති පද්ධතියක් සහ රාජ්ය විගණනයක් යටතේ බව අපේ පුරාවිද්යාත්මක මූලාශ්ර සාක්ෂි දරනවා. පොසොන් උත්සවයේ ආරම්භක භූමිය වන 'මිහින්තලය' යනු ලංකාවේ පැවති දැවැන්තම දන්සල හෙවත් 'මහා දාන ශාලාව' පවත්වාගෙන ගිය ඓතිහාසික කේන්ද්රස්ථානයයි. මෙහි ඇති විශාලතම ඓතිහාසික අබිරහස සැඟවී ඇත්තේ එදා එම දන්සල පාලනය කළ දැඩි නීති පද්ධතිය තුළයි.
මිහින්තලේ දාන ශාලාව ආසන්නයේ ඇති දැවැන්ත කළුගල් පුවරු දෙකක් වන 'මිහින්තලා පුවරු ලිපි' (Mihintale Slab Inscriptions) මගින් මෙම සත්යය ලෝකයටම හෙළි කරනවා. ක්රිස්තු වර්ෂ 10 වන සියවසේදී හතරවන මහින්ද රජතුමා විසින් පිහිටුවා ඇති මෙම සෙල්ලිපි වල අන්තර්ගතය කියවා බැලූ විට පුරාවිද්යාඥයින් පවා මවිතයට පත් වුණා. මෙම දාන ශාලාව හුදෙක් මිනිසුන්ගේ හිතුමතේට පාලනය වූවක් නොව, එය සම්පූර්ණයෙන්ම රාජ්ය පරිපාලනයට යටත් වූ ආයතනයකි. දන්සලේ සේවය කළ සෑම සේවකයෙකුටම ඔවුන්ගේ රාජකාරියට අනුව නිශ්චිත වැටුපක් රජයෙන් ගෙවා තිබෙනවා.
මෙම සෙල්ලිපියේ ඉතා පැහැදිලිව සඳහන් වන ආකාරයට දන්සලේ ප්රධාන කෝකියාට (මුළුබත් වඩනුවා), දර ගෙනෙන පුද්ගලයාට (දර නඟනුවා), වතුර ගෙනෙන අයට, සහ දන් බෙදන අයට පවා ලබා දිය යුතු නිශ්චිත ඉඩම් සහ රන් කහවනු ප්රමාණයන් එහි නීතිගත කර තිබෙනවා. එපමණක් නොව, දන්සලට ලැබෙන හාල්, එළවළු සහ අනෙකුත් පරිත්යාගයන් දිනපතා, මාසිකව සහ වාර්ෂිකව දැඩි විගණනයකට (Audit) ලක් කළ යුතු බවට රජු අණ කර ඇත. දන්සලට අයත් කිසිදු දේපළක් හෝ ආහාරයක් කිසිදු සේවකයෙකුට තමන්ගේ පෞද්ගලික පරිභෝජනයට ගැනීම සපුරා තහනම් වූ අතර, එසේ කරන පුද්ගලයින්ට දෙනු ලබන දඬුවම් ද එහි සටහන් කර තිබෙනවා.
මිහින්තලේ දාන ශාලා භූමියේ අදටත් සුරක්ෂිතව පවතින දැවැන්ත කළුගලින් නෙළූ 'බත් ඔරුව' සහ 'කැඳ ඔරුව' දුටු විට එදා මෙම භූමියේ කොතරම් විශාල පිරිසකට දන් ලබා දෙන්නට ඇත්දැයි අපට සිතාගත හැකියි. මෙම බත් ඔරුවට වරකට සහල් හාල් සේරු තුන්දහසකට වඩා (3000) පිස දැමිය හැකි බව ගණනය කර තිබෙනවා. හුදෙක් ශ්රද්ධාවෙන් පමණක් කෑම බෙදා දීමෙන් නොනැවතී, එම සම්පත් නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීමට සහ සේවකයින්ට පවා නිසි වේතන ලබා දී සාධාරණව වැඩ ගැනීමට තරම්, අදින් වසර දහසකට පෙර සිටි අපේ මුතුන්මිත්තන්ගේ පරිපාලන සහ මනෝවිද්යාත්මක ඥානය අතිශය බුද්ධිමත් මට්ටමක පැවතුණා.
Sources / references:
Epigraphia Zeylanica (Volume I) - The official translation and archaeological interpretation of the Mihintale Slab Inscriptions of King Mahinda IV, detailing the monastic rules, administration, and remuneration for the Alms Hall staff.
History of Buddhism in Ceylon by Ven. Dr. Walpola Rahula (Details the functional aspects of the Mahapali and Daana Salawa institutions in ancient Sri Lankan monasteries).
Archaeological Survey of Sri Lanka - Reports and architectural documentation on the Mihintale monastic complex, specifically the proportions and capacity of the granite 'Bath Oruwa' (Rice Trough).
#Guptha #Mystery #TrueStory #GupthaLK #Poson #Mihintale #SriLankanHistory #AncientArchaeology #HistoricalFacts #Buddhism
මිහින්තලේ දාන ශාලාව ආසන්නයේ ඇති දැවැන්ත කළුගල් පුවරු දෙකක් වන 'මිහින්තලා පුවරු ලිපි' (Mihintale Slab Inscriptions) මගින් මෙම සත්යය ලෝකයටම හෙළි කරනවා. ක්රිස්තු වර්ෂ 10 වන සියවසේදී හතරවන මහින්ද රජතුමා විසින් පිහිටුවා ඇති මෙම සෙල්ලිපි වල අන්තර්ගතය කියවා බැලූ විට පුරාවිද්යාඥයින් පවා මවිතයට පත් වුණා. මෙම දාන ශාලාව හුදෙක් මිනිසුන්ගේ හිතුමතේට පාලනය වූවක් නොව, එය සම්පූර්ණයෙන්ම රාජ්ය පරිපාලනයට යටත් වූ ආයතනයකි. දන්සලේ සේවය කළ සෑම සේවකයෙකුටම ඔවුන්ගේ රාජකාරියට අනුව නිශ්චිත වැටුපක් රජයෙන් ගෙවා තිබෙනවා.
මෙම සෙල්ලිපියේ ඉතා පැහැදිලිව සඳහන් වන ආකාරයට දන්සලේ ප්රධාන කෝකියාට (මුළුබත් වඩනුවා), දර ගෙනෙන පුද්ගලයාට (දර නඟනුවා), වතුර ගෙනෙන අයට, සහ දන් බෙදන අයට පවා ලබා දිය යුතු නිශ්චිත ඉඩම් සහ රන් කහවනු ප්රමාණයන් එහි නීතිගත කර තිබෙනවා. එපමණක් නොව, දන්සලට ලැබෙන හාල්, එළවළු සහ අනෙකුත් පරිත්යාගයන් දිනපතා, මාසිකව සහ වාර්ෂිකව දැඩි විගණනයකට (Audit) ලක් කළ යුතු බවට රජු අණ කර ඇත. දන්සලට අයත් කිසිදු දේපළක් හෝ ආහාරයක් කිසිදු සේවකයෙකුට තමන්ගේ පෞද්ගලික පරිභෝජනයට ගැනීම සපුරා තහනම් වූ අතර, එසේ කරන පුද්ගලයින්ට දෙනු ලබන දඬුවම් ද එහි සටහන් කර තිබෙනවා.
මිහින්තලේ දාන ශාලා භූමියේ අදටත් සුරක්ෂිතව පවතින දැවැන්ත කළුගලින් නෙළූ 'බත් ඔරුව' සහ 'කැඳ ඔරුව' දුටු විට එදා මෙම භූමියේ කොතරම් විශාල පිරිසකට දන් ලබා දෙන්නට ඇත්දැයි අපට සිතාගත හැකියි. මෙම බත් ඔරුවට වරකට සහල් හාල් සේරු තුන්දහසකට වඩා (3000) පිස දැමිය හැකි බව ගණනය කර තිබෙනවා. හුදෙක් ශ්රද්ධාවෙන් පමණක් කෑම බෙදා දීමෙන් නොනැවතී, එම සම්පත් නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීමට සහ සේවකයින්ට පවා නිසි වේතන ලබා දී සාධාරණව වැඩ ගැනීමට තරම්, අදින් වසර දහසකට පෙර සිටි අපේ මුතුන්මිත්තන්ගේ පරිපාලන සහ මනෝවිද්යාත්මක ඥානය අතිශය බුද්ධිමත් මට්ටමක පැවතුණා.
Sources / references:
Epigraphia Zeylanica (Volume I) - The official translation and archaeological interpretation of the Mihintale Slab Inscriptions of King Mahinda IV, detailing the monastic rules, administration, and remuneration for the Alms Hall staff.
History of Buddhism in Ceylon by Ven. Dr. Walpola Rahula (Details the functional aspects of the Mahapali and Daana Salawa institutions in ancient Sri Lankan monasteries).
Archaeological Survey of Sri Lanka - Reports and architectural documentation on the Mihintale monastic complex, specifically the proportions and capacity of the granite 'Bath Oruwa' (Rice Trough).
#Guptha #Mystery #TrueStory #GupthaLK #Poson #Mihintale #SriLankanHistory #AncientArchaeology #HistoricalFacts #Buddhism
