කාවනතිස්ස ඇත් රාජට ඇත්තටම උනේ මොකද්ද? ඇතෙක් වැටුන විට පෙනහළු තෙරපීමකට අමතරව ඇතා මියයාමට හේතු?
Watch full reel at my yt channel

කවන්තිස්ස ඇතාට මොකද වුණේ? | Why Can an Elephant Die After Falling Down? | Dr. Dumindu Jayasekara
ශ්රී ලංකාවේ අපි හැමෝගෙම හදවත්වලට සමීප වූ දැවැන්ත ඇත් රජෙකු වූ කවන්තිස්සා ඇතාගේ (Kavanthissa Tusker) මරණය බොහෝ දෙනෙකුගේ හදවත් කම්පා කළ සිදුවීමක්. 

ඇතෙකු රෝගී වීමෙන් හෝ තුවාලයක් නිසා බිම ඇද වැටුණාට පස්සේ, නැවත නැගිටගන්න නොහැකි වුණොත්, ඔහුගේ ශරීරය ඇතුළේ සිදුවිය හැක්කේ මොනවාද? විශේෂයෙන්ම පෙනහළු (Lungs), පපුවේ පීඩනය (Chest Pressure), Oxygen levels සහ රුධිර සංසරණය අතර සම්බන්ධය මොකක්ද?
මම වෛද්යවරයෙකු ලෙස, මේ වීඩියෝවෙන් ඒ පිටුපස තිබෙන medical science සහ lung physiology ගැන සරලව පැහැදිලි කරනවා.
ඇතෙක් බිම වැටුණාම පෙනහළුවලට මොකද වෙන්නේ?
ඇතාගේ දැවැන්ත ශරීර බර නිසා දිගු වේලාවක් එකම පැත්තකට වැතිරී සිටින විට පපුවේ චලනය සීමා වීමට සහ පෙනහළු නිසි ලෙස ප්රසාරණය වීම අඩාල වීමට ඉඩ තිබෙනවා.
මේ නිසා හුස්ම ගැනීමේ ක්රියාවලියට බලපෑම් ඇති විය හැකියි.
Atelectasis – පෙනහළු කොටස් හැකිළීම
දිගු වේලාවක් වැතිරී සිටීම සහ පෙනහළුවලට ඇතිවන පීඩනය නිසා ඇතැම් අවස්ථාවලදී පෙනහළුවල කුඩා වායු කෝෂ (Alveoli) හැකිළීමට පුළුවන්.
මේ තත්ත්වය Atelectasis ලෙස හඳුන්වනවා.
එවිට ඔක්සිජන් හුවමාරුව සඳහා භාවිත කළ හැකි පෙනහළු ප්රදේශය අඩු විය හැකියි.
Hypoxemia – රුධිරයේ ඔක්සිජන් අඩුවීම
පෙනහළු තුළට ප්රමාණවත් වාතය නොලැබීම හෝ පෙනහළු තුළ වාතය සහ රුධිර සංසරණය අතර ඇති සම්බන්ධතාව අඩාල වීම නිසා රුධිරයේ ඔක්සිජන් මට්ටම පහත වැටෙන්න පුළුවන්.
මෙය Hypoxemia ලෙස හඳුන්වනවා.
දරුණු Hypoxemia තත්ත්වයක් ඇති වුණොත් මොළය, හෘදය ඇතුළු අත්යවශ්ය අවයවවල ක්රියාකාරිත්වයට බරපතළ බලපෑම් ඇති විය හැකියි.
Pleural Space සහ Pleural Fluid කියන්නේ මොනවාද?
පෙනහළු වටා Pleura නමැති පටල දෙකක් තිබෙනවා. ඒ පටල අතර ඉතා කුඩා දියර ප්රමාණයක් අඩංගු Pleural Space එකක් පවතිනවා.
මෙම Pleural Fluid මඟින් හුස්ම ගැනීමේදී පෙනහළු සහ පපුවේ බිත්තිය අතර ඇතිවන ඝර්ෂණය අඩු කිරීමට උපකාරී වෙනවා. ඇතුන්ට හා අලින්ට මෙම කුහරය තුල තරලා නොපිහිටන අතර සම්බනධක පටක පමණක් පිහිටයි
නමුත් සාමාන්ය Pleural Fluid නොමැති වීම කවන්තිස්සා ඇතාගේ මරණයට හේතුව වූ බවට තහවුරු කළ සාක්ෂි නොමැති නම්, එය මරණයට හේතුව ලෙස ප්රකාශ කිරීම නිවැරදි නැහැ.
පරණ තුවාල, ආසාදන සහ වෙනත් රෝගවල බලපෑම
ඇතෙකුට තිබෙන බරපතළ තුවාල, ආසාදන, දිගුකාලීන වේදනාව, ආහාර හා ජලය ලබාගැනීම අඩුවීම වැනි තත්ත්වයන් නිසා ඔහුගේ ශාරීරික තත්ත්වය තවදුරටත් දුර්වල විය හැකියි.
කවන්තිස්සා ඇතා සම්බන්ධයෙන් වාර්තා වූ තුවාල සහ පසුව ඇති වූ සෞඛ්ය සංකූලතා ද මෙහිදී වැදගත් විය හැකියි.
නමුත් ඒ එක් එක් සාධකය ඔහුගේ මරණයට කෙතරම් බලපෑවාද යන්න තීරණය කිරීමට පශු වෛද්ය පරීක්ෂණ සහ පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණ වාර්තා අවශ්ය වෙනවා.
ඇතෙක් බිම වැටී දිගු වේලාවක් සිටීම ජීවිතයට අවදානම් වන්නේ ඇයි?
දැවැන්ත ශරීර බරක් සහිත සතෙකුට නැවත නැගිටීමට නොහැකි වීමෙන් පෙනහළු ක්රියාකාරිත්වය අඩාල වීම, පටකවලට ඇතිවන පීඩනය, රුධිර සංසරණ ගැටලු සහ වෙනත් ද්විතීයික සංකූලතා ඇති විය හැකියි.
මේ තත්ත්වයන් එකිනෙක සමඟ සම්බන්ධ වී, දැනටමත් රෝගී හෝ තුවාල වූ ඇතෙකුගේ ජීවිතයට දැඩි අවදානමක් ඇති කරන්න පුළුවන්.
කවන්තිස්සා ඇතාගේ මරණය අපට කියා දෙන පාඩම
ශ්රී ලංකාවේ අලි ඇතුන් ආරක්ෂා කිරීම, වෙඩි වැදීම් හා මිනිස්–අලි ගැටුම් අවම කිරීම සහ රෝගී හෝ තුවාල වූ අලි ඇතුන්ට නිසි පශු වෛද්ය ප්රතිකාර ලබාදීම අප සැමගේ වගකීමක්.
කවන්තිස්සා ඇතාගේ මතකය ශ්රී ලංකාවේ වන අලි සම්පත ආරක්ෂා කිරීමට අප සියලු දෙනාටම තවත් ශක්තියක් වේවා!
ඔබේ අදහස Comment කරන්න: ශ්රී ලංකාවේ වන අලි සම්පත ආරක්ෂා කිරීමට අප කළ යුත්තේ මොනවාද?
වීඩියෝව වැදගත් නම් LIKE කරන්න.
තවත් අයට දැනගන්න SHARE කරන්න.
වෛද්ය විද්යාව, සෞඛ්යය සහ විද්යාත්මක දැනුම සරලව දැනගන්න SUBSCRIBE/follow කරන්න.
Dr. Dumindu Jayasekara (MBBS)
Medical | Health | Fitness | Science Awareness
වෛද්ය සටහන | MEDICAL DISCLAIMER
මෙම වීඩියෝවෙන් පැහැදිලි කරන්නේ ඇතෙකු දිගු වේලාවක් බිම වැතිරී සිටින විට ඇති විය හැකි සාමාන්ය කායික විද්යාත්මක වෙනස්කම් පිළිබඳවයි. කවන්තිස්සා ඇතාගේ මරණයට නිශ්චිත හේතුව ලෙස මෙහි සඳහන් කිසිදු යාන්ත්රණයක් තහවුරු කර නොමැත. ඒ සඳහා අදාළ පශු වෛද්ය වාර්තා සහ පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණ ප්රතිඵල අවශ්ය වේ.
.
.
#kawanthissa #fitdrdumindu #tusker #elephants #srilanka #pride #anatomy #SinhalaHealth
ඇතෙකු රෝගී වීමෙන් හෝ තුවාලයක් නිසා බිම ඇද වැටුණාට පස්සේ, නැවත නැගිටගන්න නොහැකි වුණොත්, ඔහුගේ ශරීරය ඇතුළේ සිදුවිය හැක්කේ මොනවාද? විශේෂයෙන්ම පෙනහළු (Lungs), පපුවේ පීඩනය (Chest Pressure), Oxygen levels සහ රුධිර සංසරණය අතර සම්බන්ධය මොකක්ද?
ඇතාගේ දැවැන්ත ශරීර බර නිසා දිගු වේලාවක් එකම පැත්තකට වැතිරී සිටින විට පපුවේ චලනය සීමා වීමට සහ පෙනහළු නිසි ලෙස ප්රසාරණය වීම අඩාල වීමට ඉඩ තිබෙනවා.
මේ නිසා හුස්ම ගැනීමේ ක්රියාවලියට බලපෑම් ඇති විය හැකියි.
දිගු වේලාවක් වැතිරී සිටීම සහ පෙනහළුවලට ඇතිවන පීඩනය නිසා ඇතැම් අවස්ථාවලදී පෙනහළුවල කුඩා වායු කෝෂ (Alveoli) හැකිළීමට පුළුවන්.
මේ තත්ත්වය Atelectasis ලෙස හඳුන්වනවා.
එවිට ඔක්සිජන් හුවමාරුව සඳහා භාවිත කළ හැකි පෙනහළු ප්රදේශය අඩු විය හැකියි.
පෙනහළු තුළට ප්රමාණවත් වාතය නොලැබීම හෝ පෙනහළු තුළ වාතය සහ රුධිර සංසරණය අතර ඇති සම්බන්ධතාව අඩාල වීම නිසා රුධිරයේ ඔක්සිජන් මට්ටම පහත වැටෙන්න පුළුවන්.
මෙය Hypoxemia ලෙස හඳුන්වනවා.
දරුණු Hypoxemia තත්ත්වයක් ඇති වුණොත් මොළය, හෘදය ඇතුළු අත්යවශ්ය අවයවවල ක්රියාකාරිත්වයට බරපතළ බලපෑම් ඇති විය හැකියි.
පෙනහළු වටා Pleura නමැති පටල දෙකක් තිබෙනවා. ඒ පටල අතර ඉතා කුඩා දියර ප්රමාණයක් අඩංගු Pleural Space එකක් පවතිනවා.
මෙම Pleural Fluid මඟින් හුස්ම ගැනීමේදී පෙනහළු සහ පපුවේ බිත්තිය අතර ඇතිවන ඝර්ෂණය අඩු කිරීමට උපකාරී වෙනවා. ඇතුන්ට හා අලින්ට මෙම කුහරය තුල තරලා නොපිහිටන අතර සම්බනධක පටක පමණක් පිහිටයි
ඇතෙකුට තිබෙන බරපතළ තුවාල, ආසාදන, දිගුකාලීන වේදනාව, ආහාර හා ජලය ලබාගැනීම අඩුවීම වැනි තත්ත්වයන් නිසා ඔහුගේ ශාරීරික තත්ත්වය තවදුරටත් දුර්වල විය හැකියි.
කවන්තිස්සා ඇතා සම්බන්ධයෙන් වාර්තා වූ තුවාල සහ පසුව ඇති වූ සෞඛ්ය සංකූලතා ද මෙහිදී වැදගත් විය හැකියි.
නමුත් ඒ එක් එක් සාධකය ඔහුගේ මරණයට කෙතරම් බලපෑවාද යන්න තීරණය කිරීමට පශු වෛද්ය පරීක්ෂණ සහ පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණ වාර්තා අවශ්ය වෙනවා.
දැවැන්ත ශරීර බරක් සහිත සතෙකුට නැවත නැගිටීමට නොහැකි වීමෙන් පෙනහළු ක්රියාකාරිත්වය අඩාල වීම, පටකවලට ඇතිවන පීඩනය, රුධිර සංසරණ ගැටලු සහ වෙනත් ද්විතීයික සංකූලතා ඇති විය හැකියි.
මේ තත්ත්වයන් එකිනෙක සමඟ සම්බන්ධ වී, දැනටමත් රෝගී හෝ තුවාල වූ ඇතෙකුගේ ජීවිතයට දැඩි අවදානමක් ඇති කරන්න පුළුවන්.
ශ්රී ලංකාවේ අලි ඇතුන් ආරක්ෂා කිරීම, වෙඩි වැදීම් හා මිනිස්–අලි ගැටුම් අවම කිරීම සහ රෝගී හෝ තුවාල වූ අලි ඇතුන්ට නිසි පශු වෛද්ය ප්රතිකාර ලබාදීම අප සැමගේ වගකීමක්.
Medical | Health | Fitness | Science Awareness
මෙම වීඩියෝවෙන් පැහැදිලි කරන්නේ ඇතෙකු දිගු වේලාවක් බිම වැතිරී සිටින විට ඇති විය හැකි සාමාන්ය කායික විද්යාත්මක වෙනස්කම් පිළිබඳවයි. කවන්තිස්සා ඇතාගේ මරණයට නිශ්චිත හේතුව ලෙස මෙහි සඳහන් කිසිදු යාන්ත්රණයක් තහවුරු කර නොමැත. ඒ සඳහා අදාළ පශු වෛද්ය වාර්තා සහ පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණ ප්රතිඵල අවශ්ය වේ.
.
.
#kawanthissa #fitdrdumindu #tusker #elephants #srilanka #pride #anatomy #SinhalaHealth
