හොඩවැල පහතට හෙළාගෙන අවධානයෙන් සීරුවට සිටිනා මේ ඇත් පේළිය මතුවුණේ රුවන්වැලි මහ දාගැබ ප්‍රතිසංස්කරණය කරනවිට එහි සලපතල මළුවේ පස් ඉවත් කිරීමේ දීයි. මේ ඇත් පවුර කවුරුත් පුදුමයට පත්කළා. අනුරාධපුර යුගයේ හදපු ඇත්පවුරේ ඉතිරි කොටසක් තමයි මේ තිබෙන්නේ. බැම්ම මූණතේ ඇතුන්ගේ ඉදිරි පාර්ශ්වය අලංකාරව දක්වමින් ඇත් රූප ගඩොලින් තනා තිබුණා. ඇත්රූප අතර පරතරය අඩි 4 අඟල් 7 ක්. මෙසේ මළුවේ පැති (සතර) පේළි ගැසී සිටින ඇතුන් විසින් උසුලා ගෙන සිටින ආකාරය නිරූපණය කෙරෙනවා. ඇතුන් රාශියක් විසින් පූජනිය ස්තූපය සහිත සලපතල මළුව ඔසවාගෙන සිටින ආකාරයට නිර්මාණය කර ඇති මෙම ඇත් පවුර, සළපතල මළුවේ සිරස් මුහුණතෙහි නිර්මාණය කර තිබෙනවා
ඇත්පවුරේ දිග අඩි 475 ක්ද පළල අඩි 477 ක්ද පමණ වෙනවා. ආසන්න ලෙස ඇතෙකුගේ උස අඩි 9ක් පමණ වන අතර ඇත් රූප 344ක් ඇති බව සඳහන් වෙනවා. වර්තමානයෙදී දක්නට ලැබන කළු පැහැ වර්ණිත ඇත් රූ පෙළ මෑත අතීතයේ දී දාගැබ ප්‍රතිසංස්කරණයේ දී ඉදිකරන ලද ඒවයි. ඉපැරණි ඇත් පවුරේ කොටස් අදටත් සමහර තැන්වල ශේෂව පවතින අතර මහජනතාවට දැක බලාගත හැකිවන ආකාරයට සංරක්ෂණය කර තිබෙනවා.
මහාවංසයට අනුව සද්ධාතිස්ස රජු (දුටුගැමුණු රජුගේ මලනුවන්) විසින් මහා ථූපය නිම කිරීමේදී ඇත් පවුරක් (හත්ථි ප්‍රාකාර) ද ඇතුළත් කර තිබෙනවා. රුවන්වැලි සෑ මළුවේ දැන් ඉතිරිවී පවතින පුරාණ ඇත්පවුර අනුරාධපුර යුගයේ අවසාන අවධියේ කළ ප්‍රතිසංස්කරණයකදී නිර්මාණයවූවක් බවයි මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන කියන්නේ. ඒ අනුව දැන් ශේෂ තිබෙන ඇත්පවුර නවවන සියවසටත්, දොළොස්වන සියවසටත් අතර කාල පරිච්ඡේදයට අයත් සේ සැලකිය හැකි යි.
අප දන්නා කිසිදු ඉන්දියානු ස්තූපයක මීට සමාන ඇත් පවුරු දකින්න නෑ. එහෙයින් මෙය ලංකාවට පමණක් සීමා වූ දේශීය නිර්මාණ අංගයක් බව පේනවා.
රුවන්වැලි මහා සෑය වන්දනාමාන කිරීමට යන බැතිමතුන්ගේ අවධානයට ලක් නොවන සුවිශේෂී අංගයක් තමයි පැරණි හස්ති ප්‍රාකාරය. ඔබත් යළිත් මහ දාගැබ වඳින්න ගියවිට පුරාණ ශිල්පීන්ගේ විශිෂ්ටත්වය හෙළිකරන පුරාණ ඇත්පවුරත් දැකබලා ගන්න.
මේවායින් අපට පේන්නේ මහා දාගැබ කියන්නේ දැකබලාගෙන අවසන් කළ නොහැකි සජීවී පුරාවෘත්තයක් බව නේද? තව කොච්චර මහා සංස්කෘතික සාධක පොළොව යට හැංගිලා තිබෙන්නටත් පුළුවන් නේද? ඒ හන්දා නගර සැලසුම්වලට විදේශික ආධාර ගත්තත් මේ මහා නටබුන් නගරයේ පුජනීය ස්ථාන කැණීම් හා සංරක්ෂණයේ දී පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ අධීක්ෂණය නම් අත්‍යවශ්‍ය වෙනවා.
කුසුම්සිරි විජයවර්ධන
කතුවර අයිතිය සුරකින්න
------ Post added on Oct 28, 2026 at 8:58 AM
ඇත්පවුරේ දිග අඩි 475 ක්ද පළල අඩි 477 ක්ද පමණ වෙනවා. ආසන්න ලෙස ඇතෙකුගේ උස අඩි 9ක් පමණ වන අතර ඇත් රූප 344ක් ඇති බව සඳහන් වෙනවා. වර්තමානයෙදී දක්නට ලැබන කළු පැහැ වර්ණිත ඇත් රූ පෙළ මෑත අතීතයේ දී දාගැබ ප්‍රතිසංස්කරණයේ දී ඉදිකරන ලද ඒවයි. ඉපැරණි ඇත් පවුරේ කොටස් අදටත් සමහර තැන්වල ශේෂව පවතින අතර මහජනතාවට දැක බලාගත හැකිවන ආකාරයට සංරක්ෂණය කර තිබෙනවා.
මහාවංසයට අනුව සද්ධාතිස්ස රජු (දුටුගැමුණු රජුගේ මලනුවන්) විසින් මහා ථූපය නිම කිරීමේදී ඇත් පවුරක් (හත්ථි ප්‍රාකාර) ද ඇතුළත් කර තිබෙනවා. රුවන්වැලි සෑ මළුවේ දැන් ඉතිරිවී පවතින පුරාණ ඇත්පවුර අනුරාධපුර යුගයේ අවසාන අවධියේ කළ ප්‍රතිසංස්කරණයකදී නිර්මාණයවූවක් බවයි මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන කියන්නේ. ඒ අනුව දැන් ශේෂ තිබෙන ඇත්පවුර නවවන සියවසටත්, දොළොස්වන සියවසටත් අතර කාල පරිච්ඡේදයට අයත් සේ සැලකිය හැකි යි.
අප දන්නා කිසිදු ඉන්දියානු ස්තූපයක මීට සමාන ඇත් පවුරු දකින්න නෑ. එහෙයින් මෙය ලංකාවට පමණක් සීමා වූ දේශීය නිර්මාණ අංගයක් බව පේනවා.
රුවන්වැලි මහා සෑය වන්දනාමාන කිරීමට යන බැතිමතුන්ගේ අවධානයට ලක් නොවන සුවිශේෂී අංගයක් තමයි පැරණි හස්ති ප්‍රාකාරය. ඔබත් යළිත් මහ දාගැබ වඳින්න ගියවිට පුරාණ ශිල්පීන්ගේ විශිෂ්ටත්වය හෙළිකරන පුරාණ ඇත්පවුරත් දැකබලා ගන්න.
මේවායින් අපට පේන්නේ මහා දාගැබ කියන්නේ දැකබලාගෙන අවසන් කළ නොහැකි සජීවී පුරාවෘත්තයක් බව නේද? තව කොච්චර මහා සංස්කෘතික සාධක පොළොව යට හැංගිලා තිබෙන්නටත් පුළුවන් නේද? ඒ හන්දා නගර සැලසුම්වලට විදේශික ආධාර ගත්තත් මේ මහා නටබුන් නගරයේ පුජනීය ස්ථාන කැණීම් හා සංරක්ෂණයේ දී පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ අධීක්ෂණය නම් අත්‍යවශ්‍ය වෙනවා.
කුසුම්සිරි විජයවර්ධන
කතුවර අයිතිය සුරකින්න
------ Post added on Oct 28, 2026 at 8:58 AM
මේව රජවරු හදල තියෙන්නේ ඉරහඳ පවතිනකන් මිනිස්සුන්ට වදින්න පුදන්න. කිසිම දාගැබක් එහෙම ස්මාරක කරලා පැත්තකට කරන්න කාටවත් අයිතියක් නෑ මේ ලෝකේ අන්තිම බෞද්ධ මනුස්සයත් නැති වෙනකං. ඔය හැම එකක්ම කෑලෑ වැදීලා තිබිලා සුද්දෝ හොයාගත්තා කියලා කිව්වට අපේ මිනිස්සු පුළුවන් පුලුවන් හැටියට ඔව්ව වැන්ද ඒව පවත්වාගෙන යන්න බැරිව කෑලෑ උනාට.
පුදුම ශාන්තියක්, සැහැල්ලුවක්, සෞම්‍ය බවක් දැනෙනවා.
