▀▄▀▄▀▄ අලි ඇතුන් ඝාතන මතින් සැකසෙන MCC හෙවත් ජාතික භෞතික සැලැස්ම
2048/2050 ▄▀▄▀▄▀
රටේ අලි ඇතුන් ඝාතනය ඉහළ යාම (අලි-මිනිස් ගැටුම උග්ර වීම) සහ MCC හෙවත් ජාතික භෞතික සැලැස්ම (2050) අතර ඉතාම ප්රබල සහ විද්යාත්මක සම්බන්ධයක් තිබේ. පරිසරවේදීන් සහ භූ-දේශපාලනික විචාරකයින් මෙය හඳුන්වන්නේ "සංවර්ධනයේ නාමයෙන් සිදුකරන පරිසර සංහාරයක්" ලෙසයි.
මෙම අලි මරණ සහ භෞතික සැලැස්ම අතර ඇති ඍජු සම්බන්ධය කරුණු 04 ක් යටතේ පැහැදිලි කළ හැක.
1. "කොරිඩෝ ගැටුම" (The Corridor Clash)
මෙය සිතියම් දෙකක් අතර සිදුවන යුද්ධයකි.
අලි ඇතුන්ගේ කොරිඩෝව: ශ්රී ලංකාවේ අලි ඇතුන් වසර දහස් ගණනක සිට ගමන් කරන්නේ මධ්යම කඳුකරයේ සිට උතුරට සහ නැගෙනහිරට විහිදෙන ස්වභාවික මංපෙත් (Elephant Corridors) ඔස්සේය.
භෞතික සැලැස්මේ කොරිඩෝව: MCC සහ 2050 සැලැස්ම මගින් යෝජිත "කොළඹ - ත්රිකුණාමලය ආර්ථික කොරිඩෝව" වැටී ඇත්තේ හරියටම මෙම අලි මංපෙත් හරස් කරමිනි.
ප්රතිඵලය: හබරණ, දඹුල්ල, සීගිරිය සහ ත්රිකුණාමලය ආශ්රිතව මෙම "ආර්ථික කොරිඩෝව" ඉදිවන විට (අධිවේගී මාර්ග සහ විදුලි දුම්රිය මාර්ග), අලි ඇතුන්ගේ ගමන් මාර්ග අවහිර වේ. එවිට උන් ගම්මානවලට කඩා වැදීම හෝ ආහාර අහිමිව මිය යාම සිදුවේ.
2. "ඵලදායී ඉඩම්" සංකල්පය (Land Utilization)
MCC ගිවිසුමේ සහ හාවර්ඩ් විශ්ලේෂණයේ (Growth Diagnostic) සඳහන් ප්රධාන කරුණක් වන්නේ "ශ්රී ලංකාවේ ඉඩම්වලින් 80%ක් ඵලදායීව භාවිතා නොවේ" යන්නයි.
ඔවුන් දකින විදිය: ඔවුන් "ඵලදායී නොවන ඉඩම්" (Under-utilized land) ලෙස දකින්නේ අලි ඇතුන් ජීවත් වන ලඳු කැලෑ (Scrublands) සහ තණබිම්ය.
සැලැස්ම: මෙම ඉඩම් "වාණිජ කෘෂිකර්මාන්තයට" (Commercial Agriculture) සහ කර්මාන්ත කලාපවලට ලබා දීමට භෞතික සැලැස්මෙන් යෝජනා කරයි. (උදා: මහා පරිමාණ බඩ ඉරිඟු වගාවන්).
සම්බන්ධය: අලි ඇතුන්ට සිටීමට ඇති කැලෑ ඉඩම්, MCC ඉඩම් ව්යාපෘතිය යටතේ එළිපෙහෙළි කර ආයෝජකයින්ට දුන් විට, අලි ඇතුන්ට යන්නට තැනක් නැති වේ. අලි වෙඩි තබා මරා දැමීම වැඩි වන්නේ මෙම ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීමේ සටන නිසාය.
3. විදුලි වැටවල් සහ "කලාප වෙන් කිරීම" (Zoning & Fencing)
ජාතික භෞතික සැලැස්මේ (2050) අරමුණ රට "කලාප" වලට බෙදීමයි.
ආයෝජන කලාප ආරක්ෂාව: "කොළඹ - ත්රිකුණාමලය ආර්ථික කොරිඩෝව" තුළ ඇති කර්මාන්ත සහ වගාවන් ආරක්ෂා කිරීමට දැවැන්ත විදුලි වැටවල් සහ තාප්ප ඉදිවේ.
අලි කොටු වීම: මෙලෙස රට මැදින් වැටෙන දිගු වැටවල් නිසා අලි ඇතුන් කුඩා කැලෑ කුට්ටිවලට (Pockets) කොටු වේ. මෙය ජාන හුවමාරුවට බාධා කරන අතර, ආහාර හිඟය නිසා සතුන් වේගයෙන් මිය යයි. මෙය "වක්ර ඝාතනයකි".
4. ජල මූලාශ්ර අහිමි වීම (Water Grabbing)
2050 සැලැස්මේ ඇති කෘෂි කලාප සහ කාර්මික කලාප සඳහා විශාල වශයෙන් ජලය අවශ්ය වේ.
ගැටලුව: වියළි කලාපයේ (රජරට/නැගෙනහිර) වැව් සහ ජල මූලාශ්ර අලි ඇතුන්ගේ ජීව නාලියයි.
ඝාතනය: මෙම වැව් ආශ්රිතව "සංචාරක හෝ කෘෂිකාර්මික ව්යාපෘති" (භෞතික සැලැස්මට අනුව) ඉදිවූ විට, අලි ඇතුන්ට වතුර බොන්නට ඒමට නොහැකි වේ. වතුර සොයා ගම් වදින අලි මිනිසුන් අතින් මැරුම් කයි.
නිගමනය
ඔව්, අලි ඝාතනය වැඩිවීමට මෙය ඍජුවම බලපායි.
සරලව කිවහොත්, ජාතික භෞතික සැලැස්ම (2050) ක්රියාත්මක කිරීමට නම්, එම කොරිඩෝවේ සිටින අලි ඇතුන් "බාධාවක්" (Obstacle) වේ.
ඒ නිසා, අලි ඇතුන් ස්වභාවිකව මිය යාමට හැරීම හෝ, "අලි පාලනය" මුවාවෙන් උන්ව පටු වනජීවී කලාපවලට ලා කොටු කිරීම (Translocation) මෙම මහා සැලැස්මේම කොටසක් බව පරිසර විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
වර්තමානයේ අපි දකින අලි මරණ රැල්ල, අහඹුවක් නොව, මෙම "ඉඩම් කොල්ලයේ (Land Grab) අතුරු ප්රතිඵලයකි."
විමර්ශන වාර්තාව: අලි ඇතුන් ඝාතන මතින් සැකසෙන MCC හෙවත් ජාතික භෞතික සැලැස්ම 2048/2050 (සාක්ෂි ගොනුව)
අලි ඇතුන් ඝාතනය සහ අලි-මිනිස් ගැටුම උග්ර වීම, MCC ගිවිසුම සහ ජාතික භෞතික සැලැස්ම (2050) සමඟ ඍජුව බැඳී ඇති බවට වන ලිඛිත සාක්ෂි සහ අදාළ වගන්ති (Clauses) පහත දැක්වේ.
මෙම ලේඛන අධ්යයනය කිරීමේදී පෙනී යන්නේ, "සංවර්ධනය" යන වචනය තුළ සඟවා "අලි ඇතුන්ගේ වාසභූමි කොල්ලකෑම" නීතිගත කර ඇති ආකාරයයි.
සාක්ෂි අංක 01: MCC ගිවිසුමේ "ඉඩම් ව්යාපෘතිය" (Annex I)
MCC ගිවිසුමේ අරමුණ වන්නේ රජයේ ඉඩම් පුද්ගලික අංශයට නිදහස් කිරීමයි. මෙය අලි ඇතුන්ට බලපාන්නේ කෙසේද?
අදාළ වගන්තිය: MCC ගිවිසුමේ Annex I (Program Description) - Section B (Land Project).
සඳහන් දේ: "Improve the land policy environment... and increase the availability of information on state lands... to stimulate investment." (ඉඩම් ප්රතිපත්ති ලිහිල් කර, රජයේ ඉඩම් පිළිබඳ තොරතුරු ආයෝජකයින්ට ලබා දීම).
අලි ඇතුන්ට ඇති සම්බන්ධය:
1) ශ්රී ලංකාවේ අලි ඇතුන්ගෙන් 70%ක් පමණ ජීවත් වන්නේ ජාතික වනෝද්යානවල නොව, වනජීවී දෙපාර්තමේන්තුවට හෝ වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් "ලඳු කැලෑ" (Scrublands) සහ "රජයේ ඉඩම්" (State Lands) තුළය.
2) MCC ගිවිසුම යටතේ පිහිටුවන "ඉඩම් බැංකුව" (State Land Bank) හරහා මෙම "ඵලදායී නොවන" (Under-utilized) කැලෑ ඉඩම් ආයෝජකයින්ට (බඩ ඉරිඟු වගාවට/කර්මාන්ත වලට) ලබා දේ.
ප්රතිඵලය: අලි ඇතුන්ගේ නිවහන (Home Range) "ආයෝජන කලාපයක්" බවට පත් වූ විට, ඌට යන්නට තැනක් නැති වී ගම් වදී. එවිට "වගාවට හානි කිරීම" නිසා වෙඩි තබා මරා දමයි.
තහවුරු කරගන්න: MCC ආයතනය විසින් ප්රසිද්ධ කරන ලද "MCC Sri Lanka Compact Agreement (Draft)" ලේඛනය අන්තර්ජාලයේ ඇත.
කරුණ: එහි Annex I හි "Land Project" යටතේ "Improve the land policy environment" සහ "State Land Bank" යන වචන ඒ ආකාරයෙන්ම තිබේ.
සත්ය තත්ත්වය: රජයේ ඉඩම්වල තොරතුරු ඩිජිටල් කර (Bim Saviya), ඒවා ආයෝජනයට ලබා දීම එහි මූලික අරමුණ බව එම ලේඛනයේම සඳහන් වේ.
MCC ගිවිසුම (Draft Compact Agreement)
මෙය ශ්රී ලංකා මුදල් අමාත්යංශය විසින් 2019 දී ප්රසිද්ධියට පත් කළ කෙටුම්පතයි.
ලේඛනය: Millennium Challenge Compact between The United States of America and The Democratic Socialist Republic of Sri Lanka.
සාක්ෂිය (අලි ඇතුන්ට බලපාන ඉඩම් ව්යාපෘතිය):
පිටු අංක: 38 සිට 45 දක්වා (Annex I: Program Description).
විශේෂිත පිටුව: පිටුව 43
(Land Project - Section B).
සඳහන් දේ: "Activity 1: State Land Bank" (රජයේ ඉඩම් බැංකුව) සහ "Improve the land policy environment" (ඉඩම් ප්රතිපත්ති ලිහිල් කිරීම). මෙහිදී රජයේ ඉඩම්වල තොරතුරු ඩිජිටල් කර (Bim Saviya), එම ඉඩම් ආයෝජකයින්ට ලබා දීම (Land Alienation) ගැන සඳහන් වේ.
වචනයෙන් වචනයට (Quote): "The Government has identified the lack of access to state land for investment purposes as a key constraint..." (ආයෝජනය සඳහා රජයේ ඉඩම් ලබා ගැනීමට නොහැකි වීම ප්රධාන බාධාවක් ලෙස රජය හඳුනාගෙන ඇත).
සාක්ෂි අංක 02: ජාතික භෞතික සැලැස්ම (2050) - "හබරණ කේන්ද්රය"
ජාතික භෞතික සැලැස්මේ සිතියම සහ අලි මංපෙත් සිතියම එකට තබා බැලීමෙන් මෙය තහවුරු වේ.
මූලාශ්රය: National Physical Planning Policy & The Plan 2050 - පි. 45 (Urban Hierarchy Map).
යෝජනාව: දඹුල්ල සහ හබරණ ප්රදේශ "ප්රධාන නගර/කර්මාන්ත කලාප" (Metro Regions) ලෙස නම් කර තිබීම.
සාක්ෂිය: හබරණ යනු ශ්රී ලංකාවේ ප්රධානතම "අලිමංකඩයි" (Main Elephant Corridor). මින්නේරිය, කවුඩුල්ල සහ හුරුළු පරිසර උද්යානය යා කරන "අලි කොරිඩෝව" පිහිටා ඇත්තේ හරියටම මෙම යෝජිත "ආර්ථික කොරිඩෝව" මධ්යයේය.
ප්රතිඵලය: සැලැස්මේ යෝජිත පරිදි හබරණ හරහා අධිවේගී මාර්ග සහ නගර ඉදිවූ විට, ජාතික වනෝද්යාන 3ක් අතර අලි ඇතුන්ගේ ගමන් මාර්ගය ස්ථිරවම වැසී යයි (Permanent Blockage). මෙය අලි ඇතුන් කණ්ඩායම් වශයෙන් මිය යාමට (Extinction of herds) හේතුවකි.
අලි ඇතුන්ගේ ව්යාප්තිය (70% කැලෑවෙන් එළියේ) - විද්යාත්මක සත්යයකි
තහවුරු කරගන්න: මෙය ආචාර්ය පෘථිවිරාජ් ප්රනාන්දු (Dr. Prithiviraj Fernando - Chairman, Centre for Conservation and Research) ඇතුළු ප්රවීණ අලි පර්යේෂකයින් විසින් වසර ගණනාවක් තිස්සේ කරන ලද සමීක්ෂණ මගින් තහවුරු කළ විද්යාත්මක දත්තයකි.
------
Post added on Jan 4, 2026 at 3:18 PM