බුසෙෆලස් යනු ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ අශ්වයා සහ ලෝක ඉතිහාසයේ වඩාත් ප්රසිද්ධ අශ්වයෙකි. ඔහුගේ නළලෙහි විශාල සුදු තාරකාවක් සහිත අලංකාර කළු යැයි විස්තර කෙරිණි.
බුසෙෆලස් සහ ඇලෙක්සැන්ඩර් වෙන් කළ නොහැකි විය. ග්රීක නගර රාජ්යයන් සහ තීබ්ස් යටත් කර ගැනීමේ සිට ගුගමෙලා සටන හරහා සහ ඉන්දියාවට යන සෑම සටනකටම ඔහු පැදවිය හැකි වූයේ ඇලෙක්සැන්ඩර්ට පමණි. III ඩාරියස්ගේ අවසාන පරාජයෙන් පසුව, ඇලෙක්සැන්ඩර් විනෝද චාරිකාවක යෙදී සිටියදී බුසෙෆලස් පැහැර ගනු ලැබීය. ආපසු පැමිණ සොරකම ගැන දැනගත් ඇලෙක්සැන්ඩර් සෑම ගසක්ම කඩා, ගම්බද ප්රදේශ නාස්ති කිරීමට හා කලාපයේ සෑම වැසියෙකුම මරා දැමීමට පොරොන්දු විය. දයාව ඉල්ලා ආයාචනයක් සමඟ අශ්වයා ඉක්මනින්ම ඇලෙක්සැන්ඩර් වෙත ගෙන එන ලදි.
බුසෙෆලස් ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ පියා වන දෙවන පිලිප්ට තෑග්ගක් ලෙස ලබා දෙන ලදී. අශ්වයා ඉතා දරුණු හා පාලනය කළ නොහැකි බව ඔප්පු කළ අතර කිසිවෙකුට ඔහුව සවි කිරීමට ඉඩ නොදෙනු ඇත. එවකට පිරිමි ළමයෙකු වූ ඇලෙක්සැන්ඩර් අශ්වයා හීලෑ කිරීමේ අභියෝගය භාර ගත්තේය. කෙසේවෙතත්, අශ්වයා තමාගේම සෙවණැල්ලට බිය වන බව ඇලෙක්සැන්ඩර් දැක තිබේ. මෙම ඇලෙක්සැන්ඩර් මෘදු ලෙස හිස සූර්යයා දෙසට හරවා ඇති අතර එය සවි කිරීමට ඔහුට හැකි වූ අතර අශ්වයා සන්සුන් කිරීමට ඔහුට හැකි විය. දෙවන පිලිප් එතරම් පුදුමයට පත් විය.
එතැන් පටන් බුසෙෆලස් ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ අශ්වයා බවට පත් විය.
මරණය
අශ්වයාගේ මරණයට හේතුව ඉතිහාසයින් එකඟ නොවුනත් - සමහරු කියා සිටියේ ඔහු මිය ගියේ යුධ තුවාල වලින් බවයි - බොහෝ දෙනා එකඟ වන්නේ හයිඩස්පස් ගංගා සටනින් (ක්රි.පූ. 326) ඔහු මහලු වියෙන් මිය ගිය බවය. ප්ලූටාර්ක් මරණයට හේතු විය හැකි හේතු දෙකම ගැන කතා කළ අතර, ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ ජයග්රහණයන් සඳහා ඔහු සමඟ පැමිණි ඉතිහාසයකු වන ඔනෙසික්රිටස්, අශ්වයා මහලු වියෙන් මියගිය බව සඳහන් කරයි. කෙසේ වෙතත් බුසෙෆලස් මිය ගියේය, ශෝකයෙන් ඇලෙක්සැන්ඩර් සිය ආදරණීය අශ්වයාගේ මතකයේ නගරයක් පිහිටුවා එයට බුසෙෆලා යන නම තැබීය. ඇලෙක්සැන්ඩර් ඔහුගේ ප්රියතම බල්ලා පෙරිටාස්ට පසුව තවත් නගරයක් ඉදි කිරීම සිත්ගන්නා කරුණකි
ඇරියන් ප්රකාශ කරන්නේ ඔනේසික්රිටස් ඔහුගේ මූලාශ්රය ලෙස බුසෙෆලස් මිය යන විට වයස අවුරුදු තිහයි. කෙසේවෙතත්, වෙනත් මූලාශ්රයන් මරණයට හේතුව මහලු විය හෝ වෙහෙසට පත් නොව, ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ හමුදාව පෝරස් රජු පරාජය කළ හයිඩැස්පේස් සටනේදී (ක්රි.පූ. 326 ජූනි) මාරාන්තික තුවාල විය. ඇලෙක්සැන්ඩර් වහාම තම අශ්වයාට ගෞරවයක් වශයෙන් බුසෙෆලා නමින් නගරයක් ආරම්භ කළේය. එය පිහිටා තිබෙන්නේ හයිඩස්පේස් ගඟේ බටහිර ඉවුරේ (පාකිස්තානයේ නූතන ජෙලම්). [7] නවීන දින ජෙලම් නගරයෙන් පිටත පිහිටි ජලාල්පූර් ෂරීෆ් නගරය බුසෙෆලස් වළලනු ලැබූ ස්ථානය යැයි කියනු ලැබේ.
