විශේෂ පුවත් වාර්තාව: ශ්රී ලංකා මුහුදු සීමාව ආසන්නයේදී ඉරාන යුද නෞකාවක් අමෙරිකානු ප්රහාරයකින් ගිලී යෑම
දිනය: 2026 මාර්තු 05
විෂය: IRIS Dena නෞකාවට එල්ල වූ ටොපිඩෝ ප්රහාරය සහ එහි වත්මන් තත්ත්වය
1. සිදුවීම පිළිබඳ හැඳින්වීම
2026 මාර්තු 4 වන දින අලුයම, ඉරාන නාවික හමුදාවට අයත් 'IRIS Dena' නැමති නවීනතම යුද නෞකාව ඉන්දියන් සාගරයේදී අමෙරිකානු සබ්මැරීන් ප්රහාරයකට ලක්ව ගිලී ගොස් ඇත. මෙම ප්රහාරය එල්ල වී ඇත්තේ ශ්රී ලංකාවේ දකුණු වෙරළ තීරයේ ගාල්ලේ සිට නාවික සැතපුම් 40ක් පමණ දුරින් පිහිටි ජාත්යන්තර මුහුදු සීමාවේදීය.
2. ප්රහාරයේ ස්වභාවය
අමෙරිකානු ආරක්ෂක ලේකම් පීට් හෙග්සෙත් (Pete Hegseth) තහවුරු කළ පරිදි, අමෙරිකානු සබ්මැරීනයකින් නිකුත් කරන ලද 'Mark 48' වර්ගයේ ටොපිඩෝ ප්රහාරයකින් මෙම නෞකාව විනාශ වී ඇත. මෙය දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු අමෙරිකානු සබ්මැරීනයක් විසින් සතුරු නෞකාවක් ගිල්වා දැමූ පළමු අවස්ථාව ලෙස වාර්තා වේ. පෙන්ටගනය විසින් නිකුත් කරන ලද දර්ශනවලට අනුව, ප්රහාරයෙන් නෞකාවේ පිටුපස කොටස සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී එය මුහුදේ ගිලී යන අයුරු දැකගත හැකිය.
3. මියගිය සහ තුවාල ලැබූවන්
• නෞකාවේ සිටි පිරිස: ප්රහාරය එල්ල වන අවස්ථාවේ නෞකාවේ 180කට ආසන්න පිරිසක් සිටි බව වාර්තා වේ.
• මියගිය සංඛ්යාව: මේ වන විට නාවිකයින් 87 දෙනෙකුගේ සිරුරු සොයාගෙන ඇති බව ශ්රී ලංකා බලධාරීන් තහවුරු කරයි.
• බේරාගත් පිරිස: ශ්රී ලංකා නාවික හමුදාව විසින් පුද්ගලයින් 32 දෙනෙකු බේරාගෙන ඇති අතර, ඔවුන් දැනට ගාල්ල කරාපිටිය ශික්ෂණ රෝහලේ ප්රතිකාර ලබමින් සිටී.
• අතුරුදන් වූවන්: තවත් විශාල පිරිසක් අතුරුදන්ව ඇති අතර ඔවුන් සෙවීමේ මෙහෙයුම් අඛණ්ඩව ක්රියාත්මකය.
4. නෞකාවේ ගමන් මග සහ පසුබිම
IRIS Dena නෞකාව ඉන්දියාවේ විශාඛාපට්නම් හි පැවැති 'Milan 2026' බහුපාර්ශ්වික නාවික අභ්යාසයට සහභාගී වී නැවත ඉරානය බලා යමින් සිටියදී මෙම ප්රහාරයට ලක්ව ඇත. ඉරාන බලධාරීන් පවසන්නේ නෞකාව එම අවස්ථාවේදී සන්නද්ධව නොසිටි බවත්, එය සාමකාමී ගමනක යෙදී සිටි බවත්ය.
5. ශ්රී ලංකාවේ මැදිහත්වීම
නෞකාවෙන් ලැබුණු හදිසි ආපදා සංඥාවකට (Distress Call) අනුව ශ්රී ලංකා නාවික හමුදාව සහ ගුවන් හමුදාව වහාම ක්රියාත්මක වී ගවේෂණ සහ මුදාගැනීමේ මෙහෙයුම් ආරම්භ කරන ලදී. ශ්රී ලංකා රජය අවධාරණය කරන්නේ මෙම ප්රහාරය ශ්රී ලංකාවේ මුහුදු සීමාවෙන් පිටත සිදුවුවද, ජාත්යන්තර මුහුදු ගවේෂණ සහ මුදාගැනීමේ සම්මුතීන්ට අනුව මානුෂීය සහාය ලබා දීමට කටයුතු කළ බවයි.
6. කලාපීය සහ ජාත්යන්තර බලපෑම
• භූ දේශපාලනික තත්ත්වය: අමෙරිකා-ඉරාන ගැටුම ඉන්දියන් සාගරය දක්වා ව්යාප්ත වීම කලාපීය ආරක්ෂාව පිළිබඳ දැඩි කනස්සල්ලක් මතු කර ඇත.
• ඉන්දියාවේ ස්ථාවරය: ඉන්දියාව විසින් සංවිධානය කරන ලද නාවික අභ්යාසයකට සහභාගී වී එමින් සිටි නෞකාවකට මෙවැනි ප්රහාරයක් එල්ල වීම පිළිබඳව ඉන්දීය දේශපාලන අංශවලද අවධානය යොමුව තිබේ.
• නීතිමය තත්ත්වය: ජාත්යන්තර මුහුදු සීමාවේදී යුද ප්රකාශ කිරීමකින් තොරව මෙවැනි ප්රහාරයක් එල්ල කිරීමේ නීත්යානුකූලභාවය පිළිබඳව ජාත්යන්තර විචාරකයින් ප්රශ්න කරමින් සිටී.
7. වත්මන් තත්ත්වය
දැනට පවතින වාර්තා අනුව, තවත් ඉරාන නෞකාවක් ශ්රී ලංකා මුහුදු සීමාව ආසන්නයට පැමිණෙමින් පවතින අතර, ඉරාන තානාපති කාර්යාල නිලධාරීන් බේරාගත් නාවිකයින් හමුවීමට ගාල්ල බලා ගොස් ඇත. ශ්රී ලංකාව මේ සම්බන්ධයෙන් මධ්යස්ථ නමුත් මානුෂීය ස්ථාවරයක් පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ කරමින් සිටී.
සාරාංශය: මෙම සිදුවීම මැදපෙරදිග පවතින යුදමය වාතාවරණය දකුණු ආසියානු කලාපය කෙරෙහි සෘජුවම බලපාන ආකාරය පෙන්නුම් කරන බරපතල සිදුවීමක් ලෙස සැලකේ.
SOURCE - එබුසේ HEADQUARTERS
දිනය: 2026 මාර්තු 05
විෂය: IRIS Dena නෞකාවට එල්ල වූ ටොපිඩෝ ප්රහාරය සහ එහි වත්මන් තත්ත්වය
1. සිදුවීම පිළිබඳ හැඳින්වීම
2026 මාර්තු 4 වන දින අලුයම, ඉරාන නාවික හමුදාවට අයත් 'IRIS Dena' නැමති නවීනතම යුද නෞකාව ඉන්දියන් සාගරයේදී අමෙරිකානු සබ්මැරීන් ප්රහාරයකට ලක්ව ගිලී ගොස් ඇත. මෙම ප්රහාරය එල්ල වී ඇත්තේ ශ්රී ලංකාවේ දකුණු වෙරළ තීරයේ ගාල්ලේ සිට නාවික සැතපුම් 40ක් පමණ දුරින් පිහිටි ජාත්යන්තර මුහුදු සීමාවේදීය.
2. ප්රහාරයේ ස්වභාවය
අමෙරිකානු ආරක්ෂක ලේකම් පීට් හෙග්සෙත් (Pete Hegseth) තහවුරු කළ පරිදි, අමෙරිකානු සබ්මැරීනයකින් නිකුත් කරන ලද 'Mark 48' වර්ගයේ ටොපිඩෝ ප්රහාරයකින් මෙම නෞකාව විනාශ වී ඇත. මෙය දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු අමෙරිකානු සබ්මැරීනයක් විසින් සතුරු නෞකාවක් ගිල්වා දැමූ පළමු අවස්ථාව ලෙස වාර්තා වේ. පෙන්ටගනය විසින් නිකුත් කරන ලද දර්ශනවලට අනුව, ප්රහාරයෙන් නෞකාවේ පිටුපස කොටස සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී එය මුහුදේ ගිලී යන අයුරු දැකගත හැකිය.
3. මියගිය සහ තුවාල ලැබූවන්
• නෞකාවේ සිටි පිරිස: ප්රහාරය එල්ල වන අවස්ථාවේ නෞකාවේ 180කට ආසන්න පිරිසක් සිටි බව වාර්තා වේ.
• මියගිය සංඛ්යාව: මේ වන විට නාවිකයින් 87 දෙනෙකුගේ සිරුරු සොයාගෙන ඇති බව ශ්රී ලංකා බලධාරීන් තහවුරු කරයි.
• බේරාගත් පිරිස: ශ්රී ලංකා නාවික හමුදාව විසින් පුද්ගලයින් 32 දෙනෙකු බේරාගෙන ඇති අතර, ඔවුන් දැනට ගාල්ල කරාපිටිය ශික්ෂණ රෝහලේ ප්රතිකාර ලබමින් සිටී.
• අතුරුදන් වූවන්: තවත් විශාල පිරිසක් අතුරුදන්ව ඇති අතර ඔවුන් සෙවීමේ මෙහෙයුම් අඛණ්ඩව ක්රියාත්මකය.
4. නෞකාවේ ගමන් මග සහ පසුබිම
IRIS Dena නෞකාව ඉන්දියාවේ විශාඛාපට්නම් හි පැවැති 'Milan 2026' බහුපාර්ශ්වික නාවික අභ්යාසයට සහභාගී වී නැවත ඉරානය බලා යමින් සිටියදී මෙම ප්රහාරයට ලක්ව ඇත. ඉරාන බලධාරීන් පවසන්නේ නෞකාව එම අවස්ථාවේදී සන්නද්ධව නොසිටි බවත්, එය සාමකාමී ගමනක යෙදී සිටි බවත්ය.
5. ශ්රී ලංකාවේ මැදිහත්වීම
නෞකාවෙන් ලැබුණු හදිසි ආපදා සංඥාවකට (Distress Call) අනුව ශ්රී ලංකා නාවික හමුදාව සහ ගුවන් හමුදාව වහාම ක්රියාත්මක වී ගවේෂණ සහ මුදාගැනීමේ මෙහෙයුම් ආරම්භ කරන ලදී. ශ්රී ලංකා රජය අවධාරණය කරන්නේ මෙම ප්රහාරය ශ්රී ලංකාවේ මුහුදු සීමාවෙන් පිටත සිදුවුවද, ජාත්යන්තර මුහුදු ගවේෂණ සහ මුදාගැනීමේ සම්මුතීන්ට අනුව මානුෂීය සහාය ලබා දීමට කටයුතු කළ බවයි.
6. කලාපීය සහ ජාත්යන්තර බලපෑම
• භූ දේශපාලනික තත්ත්වය: අමෙරිකා-ඉරාන ගැටුම ඉන්දියන් සාගරය දක්වා ව්යාප්ත වීම කලාපීය ආරක්ෂාව පිළිබඳ දැඩි කනස්සල්ලක් මතු කර ඇත.
• ඉන්දියාවේ ස්ථාවරය: ඉන්දියාව විසින් සංවිධානය කරන ලද නාවික අභ්යාසයකට සහභාගී වී එමින් සිටි නෞකාවකට මෙවැනි ප්රහාරයක් එල්ල වීම පිළිබඳව ඉන්දීය දේශපාලන අංශවලද අවධානය යොමුව තිබේ.
• නීතිමය තත්ත්වය: ජාත්යන්තර මුහුදු සීමාවේදී යුද ප්රකාශ කිරීමකින් තොරව මෙවැනි ප්රහාරයක් එල්ල කිරීමේ නීත්යානුකූලභාවය පිළිබඳව ජාත්යන්තර විචාරකයින් ප්රශ්න කරමින් සිටී.
7. වත්මන් තත්ත්වය
දැනට පවතින වාර්තා අනුව, තවත් ඉරාන නෞකාවක් ශ්රී ලංකා මුහුදු සීමාව ආසන්නයට පැමිණෙමින් පවතින අතර, ඉරාන තානාපති කාර්යාල නිලධාරීන් බේරාගත් නාවිකයින් හමුවීමට ගාල්ල බලා ගොස් ඇත. ශ්රී ලංකාව මේ සම්බන්ධයෙන් මධ්යස්ථ නමුත් මානුෂීය ස්ථාවරයක් පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ කරමින් සිටී.
සාරාංශය: මෙම සිදුවීම මැදපෙරදිග පවතින යුදමය වාතාවරණය දකුණු ආසියානු කලාපය කෙරෙහි සෘජුවම බලපාන ආකාරය පෙන්නුම් කරන බරපතල සිදුවීමක් ලෙස සැලකේ.
SOURCE - එබුසේ HEADQUARTERS
