සදෙව් ලොවින් චාතුර්මහාරාජික දිව්ය ලෝකය හා තාවතිංස දිව්ය ලෝකය යන දෙදෙව් ලොවට අධිපති වනුයේ සක්ර දේවේන්ද්රයන්ය. අණ්ඩජ, ජලාබුජ, සංසේජක හා ඕපපාතික යන සිව්ජාත ක්රමයෙන් ඕපපාතික ක්රමයට එනම් ඉබේම දෙවිවරු උපත ලබයි. එසේ පහළවන දෙවිවරු පුණ්ය දායාද කරනකොට දිව්ය වස්ත්ර හා දිව්ය ආභරණවලින් විරාජමානව දිව්ය තේජසින් බබළයි. මහේශාක්ය ප්රණීත දෙවි කෙනකු වූ සක් දෙවිඳුන්ගේ අණසක සමස්ත විශ්වයේම සියලු මිනිස් ලෝක ආශ්රිතව ඇති දිව්ය ලෝකවල සියලු දෙවිවරුන්, බ්රහ්මයන් යටත්ය. එනිසා සමස්ත විශ්වයේ සියලු දෙවි දේවතාවුන්ගේ නායක වන්නේ සක්ර දෙවිඳුන්ය.
සක් දෙවිඳුන් යනු අතීත සංසාරයේ බොහෝ කාලයක් දාන, ශීල, භාවනා ආදී ත්රිවිධ පුණ්ය ක්රියා මැනවින් ඉහළ පරිසාදන මට්ටමකින් අසාමාන්ය ලෙස සිදුකළ උත්තමයෙකි. එම පුණ්ය මහිමය නිසාම සක්ර දෙවියන් අසාමාන්ය ආලෝකයක් විහිදුවාලීමේ හැකියාව ඇති රශ්මි මාලාවකින් යුතුය. සක්දෙව් පදවිය ප්රණීත නම් දේව කුලයට අයත් කිසිදා වෙනස් නොවන තනතුරකි. කාලයෙන් කාලයට මෙම සක්දෙව් පදවියට බොහෝ පින් ඇති දිව්ය ලෝකයේ අනේකවර ඉපිද දිව්ය සම්පත් විඳ ඇති විශ්වය පාලනය කිරීමේ දැනුම මෙන්ම බොහෝ අත්දැකීම් බහුල සිල්වතුන් උත්තමයන් පත්වේ. ඒ එසේ මුත් මුළු විශ්වයටම සිටින්නේ එක් සක් දෙවිකෙනකු පමණි.
සක්දෙව් පදවියට පත්වීමට පින පමණක් ප්රමාණවත් නොවේ. බොහෝ ශීලාදී ගුණ දහම් පිරිය යුතුය. එලෙස සක් දෙවි පදවියට පත්වන එක් එක් සක් දෙවිඳුන්ගේ පුණ්ය මහිමය විවිධාකාර බැවින් ඒ ඒ සක් දෙවිඳුන්ගේ ශක්ති මට්ටමද බලයද විවිධය. වෙනස්ය. සාමාන්යයෙන් සක්ර දේවේන්ද්ර තනතුරට පත්වනුයේ මත්තට සම්මා සම්බුදු හෝ පසේබුදු හෝ වන බෝධිසත්ව උත්තමයෙකි. දෙව්ලොව දෙවිවරු අතරින් බලයෙන් හා පිනෙන් බලවත්ම දෙවිවරු සක් දෙව් පදවියට සුදුසුකම් කියයි.
එලෙස පිනෙන් හා බලයෙන් අන් දෙවිවරු පරයන්නේ ඉතා ඉහළ මට්ටමින් සිල් රැකීම හා ධාර්මිකව පිරිසුදුව ප්රිය උපදවන අයුරින් උසස් ලෙස දන්දුන් අයය. එනිසා මහබඹු හෙවත් මහා බ්රහ්මයන්ට දෙවැනි කොට සමස්ත විශ්වයේම සියලු දිව්යලෝක හා බ්රහ්ම ලෝක පාලන එකම දෙවියන් පෙර කී සේම සක්රයාය.
පොතපතේ සඳහන් වන ආකාරයට සක් දෙවිඳුන් මිනිස් ලොව විවිධ නාමයන්ගෙන් යුත් අවතාරවලින් පෙනී සිටි එනම් විවිධ රටවල විවිධ ජාතීන් විවිධ නම්වලින් එකම සක්ර දෙවියන් හඳුන්වනු ලබයි. එසේම අදහනු ලබයි. එලෙස සක් දෙවිඳුන් හඳුන්වන නාමයන් ලෙස ඉන්දු, අනු, තෝර්, අමුන්, සියුස්, ජුපිටර්, ටෙශුබ්, යුක්කෝ, සක්ර, පෙරුන්, හෙණරාජ, වජ්රසන්ව, වජ්රපානී, ටීනියා, ටයිශකුටෙන්, ඩිශිටයෑන් හා ජෙඞ් එම්පයර් ලෙසිනි. එසේම ඉන්දු, සුරරද, සුරපති, සක්දෙව්, ඉඳුරු, සහසැස්, සුරනිඳු, මහේන්ද්ර, සක්ඉදු, වජ්රපානී, විදුරවි, නිදස්රූ, දික්පති, පුරන්දර, විදුරන්, හරි සුරරු, සුරගුරු ආදී පර්යාය නාම රැසකින්ද සක් දෙවිඳු හඳුන්වනු ලබයි.
සක් දෙවිඳුන්ගේ බිරිය ප්රණීත දෙවි කුලයටම අයත් ඉන්ද්රාණී නම් වන්නේය. සක්ර දෙවිඳුන්ගේ සක්ර භවන මහාමේරු පර්වතයේ අමරාවතී දිව්ය ප්රාසාදයේ හා වෛජන්ත ප්රාසාදයේ වේ යැයි කියැවේ. සක්ර දෙවිඳුන්ට දේව දාසයන් ලෙස අල්පේශාක්ය හීන දෙවිවරු කීප පළක් සේවය කරති. ඒ අතර සක් දෙවිඳුන්ගේ වාහනය ලෙස සැලකෙන හිස් තුනක් හා දළ සතරකින් හෙබි යැයි කියැවෙන ධවල හස්ති රාජයාද එනම් ඓරාවණ දෙවිඳුද වීණා වාදනය කරන පඤ්චශික දෙවිඳුද රියැදුරු වූ මාතලී දෙවිඳුද මූලිකය. මෙම ඓරාවණ හස්තියා පිනෙන් අඩු අල්ප පින් ඇති දිව්ය ආත්මයක් විනා තිරිසන්ගත සත්ත්ව ආත්මයන් නොවන වගද දතයුතුය.
බුදු දහමේ සඳහන් වන ලෙසට යම් මනුෂ්යයකු සක්දෙව් පදවිය පතයි නම් හෙතෙම අනිවාර්යයෙන්ම සිල්වත්ව දන් පින් කළ යුතුය. අවංක විය යුතුය. සත්යවාදී විය යුතුය. කේලම, පරුෂ වචන භාවිතයෙන් තොරවිය යුතුය. සැබෑ මවුපියන්ට සැලකිය යුතුය. ගරු කළයුතු වැඩිහිටියන්ට ගරුකළ යුතුය. හැකිතාක් උපරිමයෙන්ම මෘදු වචන කතා කළ යුතුය.
සක් දෙවිඳුන් සතු ආයුධය මුළු මහත් විශ්වයේම එකක් වූ වජ්රායුධයයි. විශ්වකර්ම දිව්ය පුත්රයාගේ නිර්මාණයක් වූ වජ්රායුධයේ එකම හිමිකරු සක් දෙවිඳුන්ය. සක් දෙවිඳුන්ට පමණක් දර්ශනය කළ හැකි වජ්රායුධය සක්ර දේවේන්ද්රයන්ට අවශ්ය නම් අන් දෙවිවරුන්ට මෙන්ම බ්රහ්මයන්ට දර්ශනය කළ හැක. මහා බලසම්පන්න ආයුධයක් වූ වජ්රායුධය භාවිත කිරීමට අවශ්ය ශක්තීන් සියල්ල සක්දෙවිඳුන් සතුය. සක් දෙවිඳුන් මෙම වජ්රායුධය ආධාරයෙන් අකුණු, විදුලිය, වැසි කුණාටු ආදිය ඇති කරයි. ඒ අනුව වැසි කුණාටු ඇතිකරන දෙවියන් වනුයේ සක්ර දේවේන්ද්රයන්ය. තවද මනුෂ්යයන්ගේ අධම ක්රියා නිසා විශේෂයෙන් පින් දහමෙහි නිරත සත්පුරුෂයන්ට කරනු ලබන අස්ථාන චෝදනා, ගැරහීම්, තාඩන, පීඩන ආදියේදී කෝපවී සක් දෙවිඳුන් අකුණු හා හෙණ ගැසීම් මඟින් එවන් පාපතර ක්රියාවන්හි නිරතවූවන්ට අනතුරු ඇඟවීම් හෝ දරුණු දඬුවම් කරන බවද කිව යුතුමය.
සක්ර දේවේන්ද්රයන් විශේෂයෙන් යහපත් මනුෂ්යයන්ගේ දුක් කරදර මැඬලීමට පිහිට වේ. සාමාන්යයෙන් චක්රවර්ති රජ කෙනෙකුන් නොමැති කාලවකවානුවල මනුෂ්ය ලෝක පාලනය කරන්නේ සක් දෙවිඳුන්ය. සක් දෙවිඳුන් සාමාන්ය පෘථග්ජන මනුෂ්යයන්ට පෙනෙන දැනෙන සේ කිසිත් සිදුනොකළද නොපෙනෙන නොදැනෙන ලෙස සමස්ත විශ්වයටත් සාමාන්ය ගුණයහපත් සිල්වත් මනුෂ්යයන්ටත් පිහිටවන වාර අනන්තය. අප්රමාණය. එසේ පිහිටවීමේ සුවිශේෂී දිව්යමය හැකියාව සක් දෙවිඳුන් සතුය. ව්යවහාරයේ පවතින ලෙසට සතර පෝයට සක් දෙවිඳුන් දේව වේශයෙන් හෝ සාමාන්ය මනුෂ්ය වේශයෙන් බොහෝ විට යාචකයකු ලෙස මිනිස් ලොව පැමිණ සැරිසරන බව නොරහසකි.
සක්ර දේවේන්ද්රයන් ඇදහීම බොහෝ රටවල සුලබව සිදුවේ. ඒ ඉහතදී සඳහන් කළ සේම විවිධ වූ අවතාර නාමයන්ගෙනි. එනිසා අපද සක්ර දේවේන්ද්රයන් ඇදහීම උතුම් ක්රියාවකි. විශේෂයෙන් මහා බ්රහ්මයන්ටත් සක් දෙවිඳුන්ටත් තමා යම් පින්කමක් කළ පසු ඒ පින් අනුමෝදන් කිරීම ඉතාම ප්රතිඵලදායකය. කරුණු කාරණා කෙසේමුත් මහායාන බුදු දහමට අනුව වජ්රසත්ත්ව බෝසතුන් ආරක්ෂා කරනුයේද සක් දෙවිඳුන්මය. එපමණක් නොව යන්ත්ර මන්ත්ර විද්යාවේ මහා බලගතු තෛල ලෙස හඳුන්වන රාජතරංගනී තෛලය හා හෙණරාජ තෛලය සඳහා බන්ධනය කරනු ලබන හෙණරාජ දෙවියන් වනුයේද අන් කවරෙක් නොව සක්ර දෙවියන්මය.
තවද සක්ර දෙවියන්ගේ ආසනය පාණ්ඩුකම්බල ශෛලාසනය වන අතර එය නිර්දෝෂී සැබෑ සිල්වත් අයකුට යම් අසාධාරණයක් වන විට රත්වී උණුවන බවක්ද පොතපතේ සඳහන්ය. එසේම සක් දෙවිඳුන් වජ්රායුධය අත නොදරන අවස්ථාවල එය සුදර්මා නම් දිව්ය සභාවේ වූ පාණ්ඩුකම්බල ශෛලාසනයේ දකුණු බාහුව මත තැන්පත් කර ඇති බව සක්ර දේවේන්ද්රයන් සම්බන්ධ තතුවල සඳහන්ය.
සක් දෙවිඳුන් යනු අතීත සංසාරයේ බොහෝ කාලයක් දාන, ශීල, භාවනා ආදී ත්රිවිධ පුණ්ය ක්රියා මැනවින් ඉහළ පරිසාදන මට්ටමකින් අසාමාන්ය ලෙස සිදුකළ උත්තමයෙකි. එම පුණ්ය මහිමය නිසාම සක්ර දෙවියන් අසාමාන්ය ආලෝකයක් විහිදුවාලීමේ හැකියාව ඇති රශ්මි මාලාවකින් යුතුය. සක්දෙව් පදවිය ප්රණීත නම් දේව කුලයට අයත් කිසිදා වෙනස් නොවන තනතුරකි. කාලයෙන් කාලයට මෙම සක්දෙව් පදවියට බොහෝ පින් ඇති දිව්ය ලෝකයේ අනේකවර ඉපිද දිව්ය සම්පත් විඳ ඇති විශ්වය පාලනය කිරීමේ දැනුම මෙන්ම බොහෝ අත්දැකීම් බහුල සිල්වතුන් උත්තමයන් පත්වේ. ඒ එසේ මුත් මුළු විශ්වයටම සිටින්නේ එක් සක් දෙවිකෙනකු පමණි.
සක්දෙව් පදවියට පත්වීමට පින පමණක් ප්රමාණවත් නොවේ. බොහෝ ශීලාදී ගුණ දහම් පිරිය යුතුය. එලෙස සක් දෙවි පදවියට පත්වන එක් එක් සක් දෙවිඳුන්ගේ පුණ්ය මහිමය විවිධාකාර බැවින් ඒ ඒ සක් දෙවිඳුන්ගේ ශක්ති මට්ටමද බලයද විවිධය. වෙනස්ය. සාමාන්යයෙන් සක්ර දේවේන්ද්ර තනතුරට පත්වනුයේ මත්තට සම්මා සම්බුදු හෝ පසේබුදු හෝ වන බෝධිසත්ව උත්තමයෙකි. දෙව්ලොව දෙවිවරු අතරින් බලයෙන් හා පිනෙන් බලවත්ම දෙවිවරු සක් දෙව් පදවියට සුදුසුකම් කියයි.
එලෙස පිනෙන් හා බලයෙන් අන් දෙවිවරු පරයන්නේ ඉතා ඉහළ මට්ටමින් සිල් රැකීම හා ධාර්මිකව පිරිසුදුව ප්රිය උපදවන අයුරින් උසස් ලෙස දන්දුන් අයය. එනිසා මහබඹු හෙවත් මහා බ්රහ්මයන්ට දෙවැනි කොට සමස්ත විශ්වයේම සියලු දිව්යලෝක හා බ්රහ්ම ලෝක පාලන එකම දෙවියන් පෙර කී සේම සක්රයාය.
පොතපතේ සඳහන් වන ආකාරයට සක් දෙවිඳුන් මිනිස් ලොව විවිධ නාමයන්ගෙන් යුත් අවතාරවලින් පෙනී සිටි එනම් විවිධ රටවල විවිධ ජාතීන් විවිධ නම්වලින් එකම සක්ර දෙවියන් හඳුන්වනු ලබයි. එසේම අදහනු ලබයි. එලෙස සක් දෙවිඳුන් හඳුන්වන නාමයන් ලෙස ඉන්දු, අනු, තෝර්, අමුන්, සියුස්, ජුපිටර්, ටෙශුබ්, යුක්කෝ, සක්ර, පෙරුන්, හෙණරාජ, වජ්රසන්ව, වජ්රපානී, ටීනියා, ටයිශකුටෙන්, ඩිශිටයෑන් හා ජෙඞ් එම්පයර් ලෙසිනි. එසේම ඉන්දු, සුරරද, සුරපති, සක්දෙව්, ඉඳුරු, සහසැස්, සුරනිඳු, මහේන්ද්ර, සක්ඉදු, වජ්රපානී, විදුරවි, නිදස්රූ, දික්පති, පුරන්දර, විදුරන්, හරි සුරරු, සුරගුරු ආදී පර්යාය නාම රැසකින්ද සක් දෙවිඳු හඳුන්වනු ලබයි.
සක් දෙවිඳුන්ගේ බිරිය ප්රණීත දෙවි කුලයටම අයත් ඉන්ද්රාණී නම් වන්නේය. සක්ර දෙවිඳුන්ගේ සක්ර භවන මහාමේරු පර්වතයේ අමරාවතී දිව්ය ප්රාසාදයේ හා වෛජන්ත ප්රාසාදයේ වේ යැයි කියැවේ. සක්ර දෙවිඳුන්ට දේව දාසයන් ලෙස අල්පේශාක්ය හීන දෙවිවරු කීප පළක් සේවය කරති. ඒ අතර සක් දෙවිඳුන්ගේ වාහනය ලෙස සැලකෙන හිස් තුනක් හා දළ සතරකින් හෙබි යැයි කියැවෙන ධවල හස්ති රාජයාද එනම් ඓරාවණ දෙවිඳුද වීණා වාදනය කරන පඤ්චශික දෙවිඳුද රියැදුරු වූ මාතලී දෙවිඳුද මූලිකය. මෙම ඓරාවණ හස්තියා පිනෙන් අඩු අල්ප පින් ඇති දිව්ය ආත්මයක් විනා තිරිසන්ගත සත්ත්ව ආත්මයන් නොවන වගද දතයුතුය.
බුදු දහමේ සඳහන් වන ලෙසට යම් මනුෂ්යයකු සක්දෙව් පදවිය පතයි නම් හෙතෙම අනිවාර්යයෙන්ම සිල්වත්ව දන් පින් කළ යුතුය. අවංක විය යුතුය. සත්යවාදී විය යුතුය. කේලම, පරුෂ වචන භාවිතයෙන් තොරවිය යුතුය. සැබෑ මවුපියන්ට සැලකිය යුතුය. ගරු කළයුතු වැඩිහිටියන්ට ගරුකළ යුතුය. හැකිතාක් උපරිමයෙන්ම මෘදු වචන කතා කළ යුතුය.
සක් දෙවිඳුන් සතු ආයුධය මුළු මහත් විශ්වයේම එකක් වූ වජ්රායුධයයි. විශ්වකර්ම දිව්ය පුත්රයාගේ නිර්මාණයක් වූ වජ්රායුධයේ එකම හිමිකරු සක් දෙවිඳුන්ය. සක් දෙවිඳුන්ට පමණක් දර්ශනය කළ හැකි වජ්රායුධය සක්ර දේවේන්ද්රයන්ට අවශ්ය නම් අන් දෙවිවරුන්ට මෙන්ම බ්රහ්මයන්ට දර්ශනය කළ හැක. මහා බලසම්පන්න ආයුධයක් වූ වජ්රායුධය භාවිත කිරීමට අවශ්ය ශක්තීන් සියල්ල සක්දෙවිඳුන් සතුය. සක් දෙවිඳුන් මෙම වජ්රායුධය ආධාරයෙන් අකුණු, විදුලිය, වැසි කුණාටු ආදිය ඇති කරයි. ඒ අනුව වැසි කුණාටු ඇතිකරන දෙවියන් වනුයේ සක්ර දේවේන්ද්රයන්ය. තවද මනුෂ්යයන්ගේ අධම ක්රියා නිසා විශේෂයෙන් පින් දහමෙහි නිරත සත්පුරුෂයන්ට කරනු ලබන අස්ථාන චෝදනා, ගැරහීම්, තාඩන, පීඩන ආදියේදී කෝපවී සක් දෙවිඳුන් අකුණු හා හෙණ ගැසීම් මඟින් එවන් පාපතර ක්රියාවන්හි නිරතවූවන්ට අනතුරු ඇඟවීම් හෝ දරුණු දඬුවම් කරන බවද කිව යුතුමය.
සක්ර දේවේන්ද්රයන් විශේෂයෙන් යහපත් මනුෂ්යයන්ගේ දුක් කරදර මැඬලීමට පිහිට වේ. සාමාන්යයෙන් චක්රවර්ති රජ කෙනෙකුන් නොමැති කාලවකවානුවල මනුෂ්ය ලෝක පාලනය කරන්නේ සක් දෙවිඳුන්ය. සක් දෙවිඳුන් සාමාන්ය පෘථග්ජන මනුෂ්යයන්ට පෙනෙන දැනෙන සේ කිසිත් සිදුනොකළද නොපෙනෙන නොදැනෙන ලෙස සමස්ත විශ්වයටත් සාමාන්ය ගුණයහපත් සිල්වත් මනුෂ්යයන්ටත් පිහිටවන වාර අනන්තය. අප්රමාණය. එසේ පිහිටවීමේ සුවිශේෂී දිව්යමය හැකියාව සක් දෙවිඳුන් සතුය. ව්යවහාරයේ පවතින ලෙසට සතර පෝයට සක් දෙවිඳුන් දේව වේශයෙන් හෝ සාමාන්ය මනුෂ්ය වේශයෙන් බොහෝ විට යාචකයකු ලෙස මිනිස් ලොව පැමිණ සැරිසරන බව නොරහසකි.
සක්ර දේවේන්ද්රයන් ඇදහීම බොහෝ රටවල සුලබව සිදුවේ. ඒ ඉහතදී සඳහන් කළ සේම විවිධ වූ අවතාර නාමයන්ගෙනි. එනිසා අපද සක්ර දේවේන්ද්රයන් ඇදහීම උතුම් ක්රියාවකි. විශේෂයෙන් මහා බ්රහ්මයන්ටත් සක් දෙවිඳුන්ටත් තමා යම් පින්කමක් කළ පසු ඒ පින් අනුමෝදන් කිරීම ඉතාම ප්රතිඵලදායකය. කරුණු කාරණා කෙසේමුත් මහායාන බුදු දහමට අනුව වජ්රසත්ත්ව බෝසතුන් ආරක්ෂා කරනුයේද සක් දෙවිඳුන්මය. එපමණක් නොව යන්ත්ර මන්ත්ර විද්යාවේ මහා බලගතු තෛල ලෙස හඳුන්වන රාජතරංගනී තෛලය හා හෙණරාජ තෛලය සඳහා බන්ධනය කරනු ලබන හෙණරාජ දෙවියන් වනුයේද අන් කවරෙක් නොව සක්ර දෙවියන්මය.
තවද සක්ර දෙවියන්ගේ ආසනය පාණ්ඩුකම්බල ශෛලාසනය වන අතර එය නිර්දෝෂී සැබෑ සිල්වත් අයකුට යම් අසාධාරණයක් වන විට රත්වී උණුවන බවක්ද පොතපතේ සඳහන්ය. එසේම සක් දෙවිඳුන් වජ්රායුධය අත නොදරන අවස්ථාවල එය සුදර්මා නම් දිව්ය සභාවේ වූ පාණ්ඩුකම්බල ශෛලාසනයේ දකුණු බාහුව මත තැන්පත් කර ඇති බව සක්ර දේවේන්ද්රයන් සම්බන්ධ තතුවල සඳහන්ය.
