ලංකාවේ වත්මන් ආර්ථික තත්ත්වයන් සහ දත්ත පදනම් කරගෙන, සාමාන්ය පුද්ගලයෙක් අවුරුදු 70ක් ජීවත් වන කාලය තුළ රජය ඔවුන් වෙනුවෙන් (නිදහස් අධ්යාපනය, සෞඛ්යය සහ අනෙකුත් සහනාධාර/සේවා වෙනුවෙන්) දළ වශයෙන් රුපියල්
ලක්ෂ 45ක් සහ 65ක් (මිලියන 4.5 - 6.5) අතර මුදලක් වැය කරන බව ඇස්තමේන්තු කරන්න පුළුවන්.
මෙම අගය ප්රධාන ක්ෂේත්ර කිහිපයක් ඔස්සේ බෙදී යන ආකාරය මෙන්න:
1. නිදහස් අධ්යාපනය (වසර 14 - 17): රුපියල් ලක්ෂ 12 - 25 අතර
- පාසල් අධ්යාපනය: පළමු ශ්රේණියේ සිට අ.පො.ස. උසස් පෙළ දක්වා (වසර 13ක්) රජයේ පාසලක ඉගෙනුම ලබන සිසුවෙක් වෙනුවෙන් ගුුරු වැටුප්, නඩත්තු කටයුතු, නොමිලේ දෙන පෙළපොත් සහ නිල ඇඳුම් ඇතුළුව රජය රුපියල් ලක්ෂ 10-12ක් පමණ වැය කරනවා.
- උසස්/විශ්වවිද්යාල අධ්යාපනය: එම පුද්ගලයා රජයේ විශ්වවිද්යාලයකට හෝ තාක්ෂණික විද්යාලයකට තේරී පත් වුවහොත්, උපාධිය නිම කරන තෙක් (මහපොළ ශිෂ්යත්වාධාර ද ඇතුළුව) රජය තවත් රුපියල් ලක්ෂ 8 සිට 15 දක්වා මුදලක් එක පුද්ගලයෙක් වෙනුවෙන් ආයෝජනය කරනවා.
2. නිදහස් සෞඛ්ය සේවාව (වසර 70 පුරා): රුපියල් ලක්ෂ 20 - 25 අතර
- උපතේ සිට මරණය දක්වාම සාමාන්ය රෝගාබාධ සඳහා ප්රතිකාර, සායන, එන්නත්කරණය සහ ඖෂධ වෙනුවෙන් වාර්ෂිකව රජය විශාල මුදලක් වැය කරනවා.
- වයස්ගත වන විට වැළඳෙන බෝ නොවන රෝග (දියවැඩියාව, අධි රුධිර පීඩනය) සඳහා දිගුකාලීන ඖෂධ ලබාදීම සහ ජීවිත කාලය තුළ මුහුණ දීමට සිදු විය හැකි ශල්යකර්ම හෝ නේවාසික ප්රතිකාර (ICU පහසුකම් ආදිය) සලකා බැලූ විට, එක් අයෙකු වෙනුවෙන් යන සෞඛ්ය පිරිවැය ඉතා ඉහළයි.
3. පොදු සේවා සහ සහනාධාර (වසර 70 පුරා): රුපියල් ලක්ෂ 10 - 15 අතර
- ජල සහ විදුලි සහනාධාර: අඩු ආදායම්ලාභී හෝ සාමාන්ය පාරිභෝගිකයන් වෙනුවෙන් රජය ලබාදෙන ගාස්තු සහන.
- සමාජ සුභසාධන සහන: අස්වැසුම (හෝ සමෘද්ධි), වැඩිහිටි දීමනා සහ පෝෂණ මලු වැනි සෘජු මූල්ය ආධාර.
- ප්රවාහන සහන: ලංගම සහ දුම්රිය සේවාවල පාසල්/වැඩකරන ජනතාව සඳහා දෙන වාරප්රවේශ පත්ර (Season Tickers) සහන.
වැදගත්: මෙයට පුද්ගලයෙකු දිනපතා භාවිත කරන මහාමාර්ග, පොදු ප්රවාහනය, ආරක්ෂක සේවා (පොලිසිය/ත්රිවිධ හමුදාව) වැනි පොදු යටිතල පහසුකම් නඩත්තුවට රජය දරන පිරිවැය ඇතුළත් කර නැහැ. ඒවාත් ඇතුළත් කළහොත් මෙම අගය මීට වඩා බොහෝ සෙයින් වැඩි වනවා.
මෙම දළ ඇස්තමේන්තුව සකසා ඇත්තේ වර්තමාන රුපියලේ අගය සහ රජයේ වැය ශීර්ෂයන් පදනම් කරගෙනයි.
