බුද්ධ ධර්මයේ ශ්රද්ධාව කියන්නේ බුදුරජාණන් වහන්සේ, ධර්මය සහ සංඝයා කෙරෙහි ඇතිවන විශ්වාසය, පැහැදීම සහ පිළිගැනීමයි. නමුත් බුදු දහමේ ශ්රද්ධාව අන්ධ විශ්වාසයක් නොවෙයි. එය නුවණින් විමසා, අත්දැකීමෙන් තහවුරු කරගැනීමට යොමු කරන දෙයකි.
ශ්රද්ධාව ප්රධාන වශයෙන් මූලිකා ශ්රද්ධාව සහ ආකාරවතී ශ්රද්ධාව ලෙස පැහැදිලි කළ හැකිය.
මූලිකා යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ මුලින් ඇතිවන, පදනම වන ශ්රද්ධාවයි.
උදාහරණයක් ලෙස, කෙනෙකු බුදුන් වහන්සේ පිළිබඳව දැනගෙන,
යනුවෙන් මූලික පැහැදීමක් හා විශ්වාසයක් ඇති කරගැනීම මූලිකා ශ්රද්ධාව ලෙස දැක්විය හැකිය.
එය ධර්මය ඉගෙන ගැනීමටත්, බණ ඇසීමටත්, බුදු දහම අනුව ජීවත් වීමටත් ආරම්භක පදනමක් වේ.
සරල උදාහරණය:
කෙනෙක් වෛද්යවරයකු පිළිබඳ විශ්වාසයක් ඇති කරගෙන ඔහුගේ උපදෙස් අනුගමනය කිරීමට පටන් ගන්නවා වගේ, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ගුණ දැක ඇතිවන මුල් පැහැදීම මූලිකා ශ්රද්ධාවයි.
ආකාරවතී යනු හේතු සහ කරුණු සහිතව ඇතිවන ශ්රද්ධාවයි.
මෙහිදී කෙනෙක් නිකම්ම “බුදු දහම සත්යයි” කියා පිළිගන්නේ නැහැ. ධර්මය අසා, සිතා, විමසා, ප්රායෝගිකව අනුගමනය කර, එහි සත්යතාව තම ජීවිතයෙන් අවබෝධ කරගැනීමෙන් ශ්රද්ධාව තවදුරටත් ශක්තිමත් වේ.
උදාහරණයක් ලෙස,
“කෝපය නිසා මගේ සිතට දුක ඇති වෙනවා. මම මෛත්රී භාවනාව කරන විට ඒ කෝපය අඩු වෙනවා.”
යන අත්දැකීම ලැබෙන විට, ධර්මයේ ඇති කරුණු පිළිබඳ හේතු සහ අත්දැකීම් මත පදනම් වූ විශ්වාසයක් ඇති වේ. මෙය ආකාරවතී ශ්රද්ධාවට හොඳ උදාහරණයකි.
ඉතා සරලව කිව්වොත්:
මූලිකා ශ්රද්ධාව = “මට බුදු දහම ගැන පැහැදීමක් සහ විශ්වාසයක් ඇති වුණා.”
ආකාරවතී ශ්රද්ධාව = “මම ධර්මය විමසා, අනුගමනය කර, එහි සත්යතාව හේතු සහ අත්දැකීම් මත තහවුරු කරගත්තා.”
ඒ නිසා බුදු දහමේ ශ්රද්ධාව අන්ධ විශ්වාසයක් නොව, නුවණ සමඟ වර්ධනය වන විශ්වාසයක් ලෙස තේරුම් ගැනීම වැදගත්.
ශ්රද්ධාව ප්රධාන වශයෙන් මූලිකා ශ්රද්ධාව සහ ආකාරවතී ශ්රද්ධාව ලෙස පැහැදිලි කළ හැකිය.
1. මූලිකා ශ්රද්ධාව
මූලිකා යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ මුලින් ඇතිවන, පදනම වන ශ්රද්ධාවයි.
උදාහරණයක් ලෙස, කෙනෙකු බුදුන් වහන්සේ පිළිබඳව දැනගෙන,
යනුවෙන් මූලික පැහැදීමක් හා විශ්වාසයක් ඇති කරගැනීම මූලිකා ශ්රද්ධාව ලෙස දැක්විය හැකිය.
එය ධර්මය ඉගෙන ගැනීමටත්, බණ ඇසීමටත්, බුදු දහම අනුව ජීවත් වීමටත් ආරම්භක පදනමක් වේ.
සරල උදාහරණය:
කෙනෙක් වෛද්යවරයකු පිළිබඳ විශ්වාසයක් ඇති කරගෙන ඔහුගේ උපදෙස් අනුගමනය කිරීමට පටන් ගන්නවා වගේ, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ගුණ දැක ඇතිවන මුල් පැහැදීම මූලිකා ශ්රද්ධාවයි.
2. ආකාරවතී ශ්රද්ධාව
ආකාරවතී යනු හේතු සහ කරුණු සහිතව ඇතිවන ශ්රද්ධාවයි.
මෙහිදී කෙනෙක් නිකම්ම “බුදු දහම සත්යයි” කියා පිළිගන්නේ නැහැ. ධර්මය අසා, සිතා, විමසා, ප්රායෝගිකව අනුගමනය කර, එහි සත්යතාව තම ජීවිතයෙන් අවබෝධ කරගැනීමෙන් ශ්රද්ධාව තවදුරටත් ශක්තිමත් වේ.
උදාහරණයක් ලෙස,
“කෝපය නිසා මගේ සිතට දුක ඇති වෙනවා. මම මෛත්රී භාවනාව කරන විට ඒ කෝපය අඩු වෙනවා.”
යන අත්දැකීම ලැබෙන විට, ධර්මයේ ඇති කරුණු පිළිබඳ හේතු සහ අත්දැකීම් මත පදනම් වූ විශ්වාසයක් ඇති වේ. මෙය ආකාරවතී ශ්රද්ධාවට හොඳ උදාහරණයකි.
දෙක අතර වෙනස කෙටියෙන්
| මූලිකා ශ්රද්ධාව | ආකාරවතී ශ්රද්ධාව |
|---|---|
| මුලින් ඇතිවන පැහැදීම | කරුණු හා හේතු මත ඇතිවන පැහැදීම |
| විශ්වාසය ආරම්භ කිරීමට උපකාරී වේ | විමසා බලා විශ්වාසය තහවුරු කරයි |
| “බුදුන් වහන්සේගේ ධර්මය හොඳයි” | “ධර්මය අනුගමනය කළ විට එහි ප්රතිඵල මට අත්විඳිය හැකිය” |
| ආරම් |
| භක පදනම | නුවණින් තහවුරු වූ ශ්රද්ධාව |
ඉතා සරලව කිව්වොත්:
මූලිකා ශ්රද්ධාව = “මට බුදු දහම ගැන පැහැදීමක් සහ විශ්වාසයක් ඇති වුණා.” ආකාරවතී ශ්රද්ධාව = “මම ධර්මය විමසා, අනුගමනය කර, එහි සත්යතාව හේතු සහ අත්දැකීම් මත තහවුරු කරගත්තා.”ඒ නිසා බුදු දහමේ ශ්රද්ධාව අන්ධ විශ්වාසයක් නොව, නුවණ සමඟ වර්ධනය වන විශ්වාසයක් ලෙස තේරුම් ගැනීම වැදගත්.
